روغنهای اسانسی این روزها بهدلیل فوایدی که برای سلامت روان، احساسات و آرامش ذهنی دارند، محبوبیت زیادی پیدا کردهاند. بسیاری معتقدند این روغنها میتوانند خلقوخو را بهبود ببخشند و احساس آرامش بیشتری ایجاد کنند. اما آیا این ادعاها از نظر علمی هم درست هستند؟
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ در ادامه، با استناد به مطالعات علمی و نظر دکتر بلوسام کوچهار، پیشگام آروماتراپی و متخصص مراقبت از پوست، نگاهی به تأثیر واقعی این روغنها بر سلامت روان میاندازیم.
رایحهها چگونه بر احساسات ما اثر میگذارند؟
حتماً برایتان پیش آمده که بوی لیمو احساس تازگی و انرژی به شما بدهد یا رایحه اسطوخودوس ناگهان آرامتان کند. این اتفاق تصادفی نیست.
حس بویایی ارتباط مستقیمی با سیستم لیمبیک مغز دارد؛ بخشی که مسئول پردازش احساسات، حافظه و هیجانات است. پژوهشی که در مجله Frontiers in Psychology منتشر شده نشان میدهد وقتی رایحه روغنهای اسانسی را استشمام میکنید، مولکولهای معطر آن بهسرعت به این بخش از مغز میرسند و میتوانند احساسات و خلقوخو را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، گاهی یک رایحه خوش میتواند خیلی سریعتر از آنچه انتظار دارید، حس بهتری در شما ایجاد کند.
آیا شواهد علمی از این موضوع حمایت میکنند؟
بله، تا حدی.
مطالعهای که در International Journal of Molecular Sciences منتشر شده نشان میدهد روغنهای اسانسی میتوانند در مدیریت برخی اختلالات خلقی و کاهش استرس نقش کمکی داشته باشند.
البته متخصصان تأکید میکنند که آروماتراپی درمان بیماریهای روانی نیست و نباید جایگزین مراجعه به پزشک یا رواندرمانی شود، بلکه میتواند بهعنوان یک روش مکمل در کنار درمانهای استاندارد مورد استفاده قرار گیرد.
محبوبترین روغنهای اسانسی برای بهبود خلقوخو
اسطوخودوس (Lavender)؛ آرامشبخش طبیعی
اگر ذهنتان پر از استرس و نگرانی است، اسطوخودوس یکی از بهترین انتخابهاست. رایحه ملایم آن به کاهش تنش و ایجاد حس آرامش کمک میکند.
در مطالعهای که روی موشها انجام شده و در مجله Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine منتشر شده، روغن اسطوخودوس توانست علائم خلق افسرده را کاهش دهد.
به همین دلیل بسیاری از افراد قبل از خواب از آن استفاده میکنند؛ نه برای اینکه خوابآور باشد، بلکه چون به آرام شدن ذهن و خواب راحتتر کمک میکند.
لیمو (Lemon)؛ افزایش تمرکز و شفافیت ذهن
روغن اسانسی لیمو با رایحهای تازه و انرژیبخش، احساس خستگی ذهنی را کاهش میدهد و تمرکز را افزایش میدهد.
اگر صبحها بیانرژی هستید یا انگیزه کافی برای شروع روز ندارید، رایحه لیمو میتواند حس شادابی و انگیزه بیشتری به شما بدهد.
پرتقال شیرین (Orange)؛ افزایش حس شادی
دکتر کوچهار میگوید:
«روغن پرتقال شیرین مانند نور خورشید در یک بطری است؛ رایحهای گرم، شاد و آرامشبخش دارد که فضا را دلپذیرتر میکند. بسیاری از افراد هنگام احساس ناراحتی یا بیحوصلگی از آن استفاده میکنند، زیرا بدون آنکه رایحهای سنگین داشته باشد، حس آرامش و شادی ایجاد میکند.»
یاس (Jasmine)؛ ایجاد تعادل عاطفی
رایحه غنی و گلی یاس علاوه بر آرامشبخش بودن، به افزایش احساس ثبات عاطفی و حتی اعتمادبهنفس کمک میکند.
اگر اضطراب باعث آشفتگی ذهنتان شده باشد، یاس میتواند احساس امنیت و تعادل بیشتری ایجاد کند.
چگونه از روغنهای اسانسی استفاده کنیم؟
استفاده از این روغنها بسیار ساده است و نیازی به تجهیزات پیچیده ندارد.
دستگاه بخور یا دیفیوزر:
چند قطره روغن را داخل دیفیوزر بریزید تا رایحه آن در فضای اتاق پخش شود؛ بسته به نیازتان میتوانید فضایی آرام، شاداب یا پرانرژی ایجاد کنید.
استفاده روی پوست:
روغن اسانسی را حتماً با یک روغن حامل (مانند روغن بادام یا نارگیل) رقیق کرده و روی مچ دست، گردن یا شقیقهها بمالید.
حمام گرم:
چند قطره روغن رقیقشده را به آب گرم وان اضافه کنید تا پس از یک روز پرتنش، آرامش بیشتری احساس کنید.
استنشاق مستقیم:
گاهی فقط کافی است بطری روغن یا یک دستمال آغشته به آن را برای چند ثانیه بو کنید تا احساس آرامش و تمرکز بیشتری پیدا کنید.
نکات مهم ایمنی
اگرچه روغنهای اسانسی منشأ طبیعی دارند، اما استفاده نادرست از آنها میتواند مشکلساز باشد.
* قبل از تماس با پوست، آنها را رقیق کنید.
* مقدار کم معمولاً مؤثرتر و ایمنتر است.
* روغنی را انتخاب کنید که با نیازتان سازگار باشد، نه صرفاً بهدلیل محبوب بودن آن.
* در دوران بارداری، شیردهی یا در صورت ابتلا به بیماریهای خاص، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
جمعبندی
روغنهای اسانسی میتوانند به کاهش استرس، ایجاد آرامش و بهبود موقت خلقوخو کمک کنند و برخی مطالعات نیز این اثرات را تأیید کردهاند. بااینحال، شواهد علمی هنوز قطعی نیست و این روغنها درمان افسردگی یا اضطراب محسوب نمیشوند.
اگر از آنها بهعنوان بخشی از یک سبک زندگی سالم و در کنار روشهای علمی درمان استفاده شود، میتوانند لحظات کوتاهی از آرامش، تمرکز و حس بهتر را برای بسیاری از افراد فراهم کنند؛ و گاهی همین تغییر کوچک، در روزهای پراسترس، تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
