طرح «مهان» که گامهای نخست آن از استان یزد آغاز شد، اکنون در 13 استان دارای قرارداد فعالیت کارور گاز طبیعی است، این پلتفرم قصد دارد تا پایان سال ۱۴۰۵ دستکم ۱۰ درصد مشترکان گاز کشور، معادل بیش از سه میلیون مشترک، را جذب کند؛ هدفی که میتواند صرفهجویی روزانه گاز را به حدود شش میلیون مترمکعب برساند. این آمار را امید پایدار اردکانی، مدیرعامل مهان در مراسم قرعهکشی دو کمپین بزرگ «هوادار انرژی» و مسابقه «جام مهانی» مطرح کرد. مراسمی که با حضور مدیران شرکت گاز، مدیران شرکت توسن، فعالان حوزه انرژی و اهالی رسانی برگزار شد. به گفته او مهان یک اپلیکیشن هوشمند برای صرفهجویی در مصرف انرژی است که فعالیت خود را با همکاری شرکت گاز استان یزد و با پوشش ۳۰ هزار مشترک آغاز کرد و تا پایان سال ۱۴۰۴ به بیش از 70 هزار کاربر رسید و برآورد میشود بیش از 20 میلیون مترمکعب صرفهجویی در مصرف گاز طبیعی رقم خورده باشد.
مدیرعامل مهان درباره هدفگذاری این طرح برای سال جاری میگوید: «انتظار داریم تا پایان سال ۱۴۰۵ با 20 استان کشور وارد قرارداد کارور گاز طبیعی شده باشیم و دستکم ۱۰ درصد مشترکان گاز کشور را در پلتفرم مهان جذب کنیم. در صورت تحقق این هدف، بیش از سه میلیون مشترک در مهان خواهیم داشت. اگر بتوانیم از هر مشترک بصورت میانگین روزانه حداقل دو مترمکعب صرفهجویی انتظار داشته باشیم، در مجموع حدود شش میلیون مترمکعب صرفهجویی روزانه خواهیم داشت که میتواند در دوره اوج ناترازی انرژی کشور بسیار مؤثر باشد.»
وی با اشاره به توسعه فعالیتهای مهان در حوزه انرژی اظهار کرد: «برنامههای مهان دیگر به صنعت گاز محدود نیست و از سال جاری این مجموعه بهطور رسمی وارد حوزه بهینهسازی مصرف برق نیز شده است. در همین راستا، مجوز سازمان ساتبا برای اجرای طرح تعویض ۷۰ هزار موتور کولر BLDC اخذ شده و استان یزد بهعنوان نخستین استان پایلوت، میزبان اجرای این طرح خواهد بود.»
پایدار اردکانی با بیان اینکه استقبال قابل توجهی از این طرح صورت گرفته است، افزود: «تاکنون بیش از ۱۰ هزار مشترک برای مشارکت در این طرح پیشثبتنام کردهاند. اجرای این پروژه طی یک دوره هفتساله، منجر به صرفهجویی حدود ۶۰۰ میلیون کیلوواتساعت برق خواهد شد. امیدواریم با اجرای موفق این طرح، مهان حضور مؤثرتری در حوزه برق داشته باشد و زمینه توسعه این الگو در سایر استانهای کشور نیز فراهم شود.
در این مراسم، سیدولیالله فاطمی اردکانی، بنیانگذار گروه توسن، طرح مهان را اینگونه توصیف میکند: «این مدل نهتنها در استان یزد از نظر کارایی و رضایت موفقیت خوبی داشته، بلکه در برنامه هفتم نیز پذیرفته شده است که بهعنوان یک تجربه ملی مورد استفاده قرار گیرد. امروز شاهد هستیم که این مدل در حوزه برق و گاز و انشاءالله در آینده در حوزه آب، بهعنوان یک مدل ملی در حال توسعه و رشد است. بسیار خوشحالم که میتوانم این احساس را داشته باشم که حداقل در دو تا سه سال آینده بتوانیم فرهنگ مصرف درست و فرهنگ هدایت منابع موجود و آینده کشور را به سمت زمینههایی ببریم که برای کشور ارزش افزوده مثبت و مناسبی دارند.»
او مصرف بهینه انرژی را در گرو فرهنگسازی میداند و با اشاره به سالها تلاش دولت، سازمانهای مختلف و صداوسیما در جهت تبلیغ کاهش مصرف انرژی، به لزوم شریک کردن مردم در منفعت صرفهجویی اشاره میکند و میگوید: «تمایز نگاه ما این بود که بهجای اینکه صرفاً از مردم تقاضای صرفهجویی کنیم، در فضای رفتاری تلاش کنیم خود مردم به بهرهبرداران صرفهجویی تبدیل شوند. اگر خانوارها در مصرف صرفهجویی کنند، انرژی آزادشده به بخش تولید میرسد، صنایع کمتر دچار خاموشی میشوند و اگر بخشی از این منفعت به مردم بازگردد، یک زنجیره منافع برای همه ذینفعان شکل میگیرد.»
فاطمی اردکانی با تاکید بر اینکه علاوه بر مشوقهای نقدی، مشوقهای غیرنقدی نیز در این طرح پیشبینی شده است، توضیح داد: «امروز مصرف انرژی در کشور بیش از نیاز واقعی است و بخشی از این مساله به فرسودگی تجهیزات، ساختمانها و فناوریهای مورد استفاده بازمیگردد و یکی از محورهای مهم، کمک به بهروزرسانی تجهیزات گرمایشی، موتورخانهها، بخاریها و سایر تجهیزات پرمصرف است تا بخشی از عقبماندگی فناوری در این حوزه جبران شود.»
پس از ابلاغ آییننامه شرکتهای کارور انرژی در پایان آذر ۱۴۰۴، شرکت توسن از نخستین شرکتهایی بود که گواهینامه کارور شرکت ملی گاز را دریافت کرد و فعالیت خود را ابتدا در استان یزد و سپس در استان زنجان آغاز کرد. مدل کسبوکار مهان بر پایه فروش گواهی صرفهجویی انرژی شکل گرفته است و در حال حاضر این طرح در مرحله توسعه و سرمایهگذاری قرار دارد.پس از آنکه شرکت ملی گاز صرفهجویی ایجادشده را تأیید کند، گواهی صرفهجویی صادر میشود.
این گواهیها در بورس انرژی عرضه خواهند شد و صنایع میتوانند آنها را خریداری کنند. صنایعی که این گواهیها را خریداری کنند، در زمان ناترازی انرژی با محدودیت کمتری در تامین گاز یا برق مواجه خواهند شد. محدودیت کمتر یعنی امکان ادامه فعالیت خطوط تولید، افزایش تولید کارخانهها و کاهش خسارت ناشی از قطع یا محدودیت انرژی. با درآمد حاصل از فروش این گواهیها، امکان ارائه پاداش صرفهجویی و همچنین تامین مالی بهروزرسانی تجهیزات و کنار گذاشتن وسایل فرسوده و کمبازده فراهم خواهد شد.
براساس آمارهای ارائه شده در این مراسم در زمستان بیش از 80 درصد گاز تزریق شده به شبکه سراسری در بخش خانگی و تجاری مصرف میشود. موضوعی که سالهاست نسخههای مختلفی برای مقابله با آن به کار گرفته میشود. از تغییر در نحوه قیمتگذاری انرژی تا جریمه مشترکان پرمصرف روشهایی هستند که از گذشته تا کنون برای جبران کسری انرژی مورد نیاز کشور به اجرا درآمدهاند و لازم است تا راهکارهای نوآورانه به کمک شبکه انرژی کشور بیایند. مهان، راهکاری است که با کمک داده و هوش مصنوعی، میتواند مصرف انرژی را پیشبینی کند و در صورت صرفهجویی در مصرف، به مشترکان پاداشهای نقدی و غیرنقدی ارائه دهد.
