آیا واقعاً میتوان فقط با خوردن یک قرص، لکها و تیرگیهای پوست را از بین برد؟ یک متخصص پوست توضیح میدهد که مکملهای خوراکی تا چه اندازه در کاهش لکهای پوستی مؤثرند و چه زمانی بیشتر جنبه تبلیغاتی دارند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ امروزه محصولات مراقبت از پوست مانند سرمها، مرطوبکنندهها و ضدآفتاب از پایههای اصلی روتین پوستی محسوب میشوند. اما بسیاری از افرادی که به سلامت و زیبایی پوست خود اهمیت میدهند، به کرمها و سرمها بسنده نمیکنند و از مکملهای خوراکی مانند کلاژن، گلوتاتیون و ویتامین C نیز استفاده میکنند.
با وجود محبوبیت بالای این محصولات، این سؤال مطرح است که آیا واقعاً اثرگذار هستند یا بیشتر یک ترفند بازاریابی محسوب میشوند؟
برای پاسخ به این پرسش، متخصص پوست، به بررسی شواهد علمی موجود پرداخته است.
آیا مکملهای خوراکی واقعاً لکهای پوستی را کاهش میدهند؟
دکتر پاسی میگوید پاسخ این سؤال نه کاملاً مثبت است و نه کاملاً منفی. به گفته او، برخی مکملها واقعاً پشتوانه علمی دارند، اما برخی دیگر بیش از آنکه بر پایه شواهد باشند، بر تبلیغات تکیه دارند.
ترانگزامیک اسید (Tranexamic Acid)
به گفته این متخصص، ترانگزامیک اسید خوراکی از معدود مکملهایی است که مطالعات متعدد اثربخشی آن را در کاهش ملاسما (لکهای هورمونی) تأیید کردهاند.
بر اساس تحقیقات، مصرف این دارو طی ۸ تا ۱۲ هفته میتواند شدت ملاسما را بهطور قابل توجهی کاهش دهد؛ بهویژه در افراد با پوست آسیایی و هندی.
با این حال، مصرف آن بدون خطر نیست و باید حتماً زیر نظر پزشک انجام شود، زیرا ممکن است خطر لخته شدن خون یا بینظمیهای قاعدگی را افزایش دهد.
گلوتاتیون (Glutathione)
درباره گلوتاتیون، شواهد علمی هنوز قطعی نیست.
این ماده از نظر تئوری میتواند تولید ملانین را به سمت رنگدانههای روشنتر هدایت کند و مطالعات موجود نشان میدهد مصرف خوراکی یا موضعی آن تا حد زیادی ایمن است.
اما دکتر پاسی تأکید میکند که مطالعات انجامشده محدود هستند، تعداد شرکتکنندگان آنها کم بوده و نتایج نیز همیشه یکسان نبوده است.
او همچنین هشدار میدهد که گلوتاتیون تزریقی نگرانیهای جدی از نظر ایمنی دارد و نباید بدون نظر پزشک استفاده شود.
ویتامین C، روی و آنتیاکسیدانها
به گفته این متخصص، مکملهایی مانند ویتامین C، زینک (روی) و ترکیبات آنتیاکسیدانی که با هدف درمان لکهای پوستی فروخته میشوند، شواهد علمی ضعیفتری دارند.
دلیل آن این است که مصرف خوراکی این مواد معمولاً نمیتواند غلظت کافی در پوست ایجاد کند تا تولید رنگدانه را بهطور مؤثر مهار کند؛ برخلاف فرآوردههای موضعی که مستقیماً روی پوست اثر میگذارند.
دکتر پاسی در جمعبندی میگوید:
«برخی مکملها واقعاً میتوانند بهعنوان درمان کمکی و تحت نظر متخصص پوست مفید باشند، اما تبلیغاتی که وعده میدهند تنها با مصرف مکمل میتوان به پوستی کاملاً یکدست رسید، فراتر از چیزی است که علم تاکنون ثابت کرده است. همچنین مصرف خودسرانه این محصولات میتواند خطرناک باشد.»
فواید احتمالی مکملهای خوراکی برای پوست
مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ در مجله Dermatological Reviews منتشر شد، اثربخشی انواع مکملهای غذایی بر سلامت پوست را بررسی کرد.
نتایج نشان داد که برخی مکملها میتوانند مزایای مشخصی داشته باشند.
به عنوان مثال، مصرف نیاسینامید همراه با ویتامینهای C، D و E میتواند تا حدی از پوست در برابر آسیبهای ناشی از اشعه فرابنفش خورشید محافظت کند.
همچنین در افراد مبتلا به آکنه، مصرف روزانه روی (زینک) و اسیدهای چرب امگا ۳ به کاهش جوشها کمک کرده است.
این مطالعه همچنین نشان داد:
* روی و امگا ۳ میتوانند برخی عوارض داروهای قوی درمان آکنه را کاهش دهند.
* پروبیوتیکها میتوانند بهعنوان درمان کمکی در بیماریهای التهابی پوست مانند آکنه، پسوریازیس و اگزما مفید باشند.
در مجموع، پژوهشگران نتیجه گرفتند که برخی مکملها ممکن است در محافظت از پوست در برابر آفتاب، کاهش التهاب و کند کردن روند پیری پوست نقش داشته باشند، اما برای اثبات اثربخشی و ایمنی بلندمدت آنها هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است.
عوارض احتمالی مکملهای پوستی
مطالعهای دیگر که در سال ۲۰۲۰ در مجله Dermatology Practical and Conceptual منتشر شد، به خطرات احتمالی این محصولات پرداخته است.
بر اساس این گزارش، مکملهای مخصوص پوست، مو و ناخن امروزه بهعنوان «مراقبت پوستی خوراکی» بازاری بسیار بزرگ پیدا کردهاند.
نکته مهم این است که در آمریکا این محصولات مانند مواد غذایی و نه داروهای تجویزی طبقهبندی میشوند؛ بنابراین تولیدکنندگان پیش از عرضه، الزامی برای اثبات اثربخشی، کیفیت یا حتی ایمنی کامل آنها ندارند.
پژوهشگران هشدار میدهند که برخی از این مکملها حاوی مقادیر بسیار بالای ویتامینها، مواد معدنی، گیاهان دارویی، هورمونها یا فرآوردههای حیوانی مانند کلاژن هستند.
در حالی که بسیاری تصور میکنند محصولات طبیعی کاملاً بیخطرند، تحقیقات نشان داده است که این مکملها میتوانند عوارض مختلفی ایجاد کنند.
از جمله:
* مصرف بیش از حد برخی ویتامینها و مواد معدنی ممکن است خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت را افزایش دهد.
* بعضی ترکیبات در دوران بارداری با نقایص مادرزادی شدید مرتبط هستند.
* برخی مکملها میتوانند با داروهای تجویزی تداخل داشته باشند.
* ممکن است نتایج آزمایشهای پزشکی را تغییر دهند.
* احتمال بروز واکنشهای آلرژیک شدید وجود دارد.
* قرصهای بزرگ میتوانند خطر خفگی ایجاد کنند.
* برخی مطالعات حتی احتمال افزایش خطر برخی سرطانها در مصرف طولانیمدت بعضی ترکیبات را مطرح کردهاند.
به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند پیش از مصرف هر نوع مکمل پوستی، حتماً با پزشک یا متخصص پوست مشورت شود.
جمعبندی
مکملهای خوراکی برای درمان لکهای پوستی نه یک معجزه هستند و نه کاملاً بیفایده. برخی ترکیبات مانند ترانگزامیک اسید شواهد علمی قابل قبولی برای کاهش ملاسما و لکهای پوستی دارند، اما بسیاری از مکملهای زیبایی که با وعده روشن شدن پوست یا از بین رفتن لکها تبلیغ میشوند، هنوز پشتوانه علمی محکمی ندارند.
از سوی دیگر، مصرف خودسرانه این محصولات میتواند با عوارضی مانند دوزهای بیش از حد ویتامینها، تداخل دارویی و سایر مشکلات سلامتی همراه باشد. بنابراین اگر قصد استفاده از مکملهای پوستی را دارید، بهتر است پیش از شروع مصرف، با یک متخصص پوست مشورت کنید تا مناسبترین و ایمنترین گزینه برای شما انتخاب شود.
