با کشف میکروپلاستیکها (ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر) در بخشهای مختلف بدن، از جمله استخوانها و مغز، دیگر پرسش اصلی این نیست که آیا این ذرات وارد بدن انسان میشوند یا نه؛ بلکه این است که حضور آنها تا چه اندازه برای سلامتی خطرناک است.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ در مطالعهای که پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کپیتال چین انجام دادند و نتایج آن در سال ۲۰۲۴ در Journal of Hazardous Materials منتشر شد، مشخص شد که حتی شریانهایی که خون را در سراسر بدن به گردش درمیآورند نیز از نفوذ تدریجی میکروپلاستیکها در امان نماندهاند.
پژوهشگران ۱۷ نمونه از شریانهای انسان را که هنگام عملهای جراحی جمعآوری شده بود بررسی کردند. نتیجه شگفتآور بود: در تمام نمونهها میکروپلاستیک وجود داشت و میزان آن حتی از غلظت پلاستیکهای یافتشده در خون نیز بیشتر بود.
آنها میکروپلاستیک را در سه نوع شریان شامل شریانهای کرونری (تاجی قلب)، کاروتید (گردنی) و آئورت شناسایی کردند.
این یافته از آن جهت نگرانکننده است که مطالعات پیشین روی حیوانات نشان دادهاند میکروپلاستیکها میتوانند با تصلب شرایین (آترواسکلروز) مرتبط باشند؛ بیماریای که در آن به دلیل تجمع پلاکهای چربی، دیواره رگها تنگ شده و خطر سکته قلبی و سکته مغزی افزایش مییابد.
پژوهشگران دریافتند میزان میکروپلاستیک در شریانهای کرونری و کاروتید، که دارای پلاکهای چربی بودند، تقریباً دو برابر شریان آئورت بود که چنین پلاکهایی نداشت. این موضوع میتواند نشانهای از ارتباط میان میکروپلاستیکها و بیماریهای قلبیعروقی باشد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این نتیجه هنوز قطعی نیست و باید با احتیاط تفسیر شود. ممکن است تفاوت میان انواع شریانها نیز بر میزان میکروپلاستیک تأثیر گذاشته باشد و برای اثبات رابطه علت و معلولی، تحقیقات بیشتری لازم است.
دانشمندان هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که میکروپلاستیکها دقیقاً چگونه به بدن آسیب میرسانند، اما شواهد موجود نشان میدهد این ذرات میتوانند باعث استرس اکسیداتیو، آسیب سلولی، اختلال در متابولیسم انرژی و چربیها و همچنین تحریک واکنشهای التهابی سیستم ایمنی شوند.
هنوز مشخص نیست این ذرات دقیقاً از چه مسیرهایی وارد بدن میشوند، اما احتمال میرود چندین راه مختلف در این موضوع نقش داشته باشند؛ از جمله مصرف غذا و نوشیدنیهای آلوده و استنشاق ذرات معلق در هوا. پس از ورود، این ذرات میتوانند از میان یا درون سلولها عبور کرده، وارد جریان خون شوند و در نهایت به شریانها برسند.
رایجترین پلاستیک شناساییشده در این پژوهش پلیاتیلن ترفتالات (PET) بود که حدود ۷۳.۷ درصد کل میکروپلاستیکهای کشفشده را تشکیل میداد. این ماده همان پلاستیکی است که در تولید بطریهای آب، بسیاری از بستهبندیهای مواد غذایی و برخی الیاف لباس استفاده میشود.
در پژوهش دیگری که سال ۲۰۲۴ در The New England Journal of Medicine منتشر شد، ۲۵۷ بیمار به مدت ۳۴ ماه تحت پیگیری قرار گرفتند. نتایج نشان داد نزدیک به ۶۰ درصد آنها دارای مقادیر قابل اندازهگیری از پلیاتیلن در پلاکهای شریانهای خود بودند و افرادی که میزان میکروپلاستیک بیشتری داشتند، با احتمال بالاتری دچار سکته قلبی یا سکته مغزی شدند.
با وجود این، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز نمیتوان با اطمینان گفت میکروپلاستیکها به طور مستقیم باعث بیماریهای قلبیعروقی میشوند، زیرا عوامل متعدد دیگری نیز در این بیماریها نقش دارند. با این حال، شواهد علمی درباره ارتباط احتمالی این ذرات با آسیبهای قلب و عروق روزبهروز در حال افزایش است.
از آنجا که پلاستیکها تقریباً در همه جنبههای زندگی امروز حضور دارند و اجتناب کامل از آنها ممکن نیست، دانشمندان معتقدند تحقیقات بیشتری برای شناسایی منابع ورود میکروپلاستیکها به بدن، نحوه توزیع آنها در شریانها و تأثیر دقیقشان بر سلامت انسان، بهویژه بیماریهای عروقی، ضروری است.
