طبیعت وحشی آمریکای شمالی می‌تواند مکانی بسیار خطرناک باشد. در این سرزمین، برخی از ترسناک‌ترین شکارچیان جهان زندگی می‌کنند؛ از خرس‌های سیاه و قهوه‌ای گرفته تا شیرهای کوهی که بی‌صدا و مرموز در میان طبیعت حرکت می‌کنند. اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد یک موجود وجود دارد که حتی این شکارچیان قدرتمند هم ترجیح می‌دهند از آن دوری کنند: انسان.

به گزارش انتخاب و به نقل از  sciencealert ؛ در واقع، حمله این حیوانات به انسان آن‌قدر نادر است که در آمریکای شمالی، احتمال برخورد یک فرد با صاعقه بیشتر از مورد حمله قرار گرفتن توسط این شکارچیان است.

دو پژوهش جدید نشان می‌دهند دلیل اصلی این موضوع چیست: خرس‌ها و شیرهای کوهی هر زمان که بتوانند، آگاهانه تلاش می‌کنند از انسان‌ها فاصله بگیرند.

اوزوالد اشمیتز، بوم‌شناس دانشگاه ییل، در مقاله‌ای در مجله Current Biology که نتایج این دو پژوهش را بررسی کرده، می‌نویسد:

«این یافته‌ها دیدگاه ما درباره درگیری میان انسان و گوشت‌خواران را تغییر می‌دهد.»

انسان؛ شکارچی‌ای که همه از او دوری می‌کنند

در آمریکای شمالی، خرس‌های قهوه‌ای یا گریزلی (Ursus arctos) به‌طور میانگین سالانه حدود ۱۱ حمله به انسان دارند.

شیرهای کوهی (Puma concolor) سالانه تنها ۴ تا ۶ حمله ثبت‌شده دارند و اگرچه آمار دقیق حملات خرس سیاه (Ursus americanus) مشخص نیست، اما بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۹ تنها ۶۳ مورد مرگ انسان بر اثر حمله خرس سیاه ثبت شده است.

در مقابل، تنها در آمریکا و کانادا، سالانه حدود ۵۸۰ نفر بر اثر برخورد صاعقه آسیب می‌بینند.

از نظر آماری، احتمال برخورد با صاعقه تقریباً ۵۰ برابر بیشتر از حمله خرس قهوه‌ای است؛ البته خطر واقعی به عواملی مانند محل زندگی و میزان حضور افراد در مناطق جنگلی بستگی دارد.

اما چرا این حملات تا این اندازه کم هستند؟

پاسخ پژوهشگران این است که این حیوانات فقط وقتی انسان را می‌بینند واکنش نشان نمی‌دهند، بلکه رفتار خود را از قبل تغییر می‌دهند تا از برخورد با انسان جلوگیری کنند.

خرس‌ها از صدای انسان فرار می‌کنند

در یکی از پژوهش‌ها به سرپرستی فیلیپ منلیک، زیست‌شناس حیات‌وحش از سازمان جنگل‌داری آمریکا، رفتار خرس‌های سیاه و قهوه‌ای در کنار رودخانه‌های محل زندگی ماهی‌های سالمون در جنوب شرقی آلاسکا بررسی شد.

پژوهشگران در نزدیکی محل تغذیه خرس‌ها بلندگوهایی نصب کردند که هنگام نزدیک شدن خرس، صداهای مختلفی پخش می‌کردند؛ از جمله صدای مرغ‌های دریایی، وسایل نقلیه آفرود و صدای انسان.

دوربین‌ها واکنش خرس‌ها را ثبت کردند.

نتایج نشان داد:

 خرس‌ها هنگام شنیدن صدای وسایل نقلیه، دو برابر بیشتر از شنیدن صدای مرغ‌های دریایی عقب‌نشینی می‌کردند.
اما هنگام شنیدن صدای انسان‌ها، تقریباً ۱۰ برابر بیشتر فرار می‌کردند.

این رفتار فقط روی رابطه انسان و خرس تأثیر نمی‌گذارد. خرس‌ها پس از شکار سالمون، بقایای ماهی‌ها را به جنگل‌های اطراف منتقل می‌کنند و این مواد پوسیده به تغذیه خاک و چرخه مواد غذایی در اکوسیستم کمک می‌کنند.

بنابراین، ترس خرس‌ها از انسان می‌تواند حتی بر فرآیندهای طبیعی جنگل نیز اثر بگذارد.

شیرهای کوهی هم مسیرشان را با انسان تنظیم می‌کنند

پژوهش دوم که توسط جان مورگان، دانشمند محیط‌زیست دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز، انجام شد، رفتار شیرهای کوهی را بررسی کرد.

محققان اطلاعات GPS مربوط به ۳۶ شیر کوهی وحشی را طی شش سال در کوه‌های سانتا کروز بررسی کردند و آن را با داده‌های برنامه ورزشی Strava مقایسه کردند تا مشخص شود مردم چه زمانی و کجا در حال پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا استفاده از مسیرهای طبیعی هستند.

نتایج نشان داد شیرهای کوهی فقط به حضور انسان واکنش نشان نمی‌دهند؛ بلکه به نظر می‌رسد زمان‌ها و مکان‌هایی را که احتمال حضور انسان زیاد است پیش‌بینی می‌کنند و از آن مناطق دوری می‌کنند.

جالب‌تر اینکه حتی در مناطقی که فعالیت انسانی زیاد بود، شیرهای کوهی بیشتر حمله نمی‌کردند. افزایش برخوردها بیشتر به دلیل این بود که انسان و حیوان بیشتر با یکدیگر روبه‌رو می‌شدند، نه اینکه حیوان رفتار تهاجمی‌تری پیدا کرده باشد.

انسان؛ قدرتمندترین عامل ترس در طبیعت

این دو پژوهش در کنار هم نشان می‌دهند که این حیوانات انسان را یک تهدید جدی می‌دانند و برای جلوگیری از رویارویی، رفتار خود را تغییر می‌دهند.

خرس‌ها فرصت‌های تغذیه‌ای خود را رها می‌کنند و شیرهای کوهی مسیر حرکتشان را با الگوهای رفت‌وآمد انسان‌ها هماهنگ می‌کنند.

به گفته پژوهشگران، این حیوانات بخش بزرگی از جلوگیری از برخوردهای خطرناک را خودشان انجام می‌دهند، اما انسان‌ها نیز مسئولیت دارند شرایطی ایجاد نکنند که این راهبردهای دوری کردن شکست بخورد.

اشمیتز می‌نویسد:

«انسان‌ها با درک تأثیری که بر ترس شکارچیان و دیگر گونه‌های جانوری دارند، می‌توانند رفتار خود را تغییر دهند و رابطه میان انسان و گوشت‌خواران را از تعارض به همزیستی تبدیل کنند.»

نتیجه‌گیری

تصور عمومی این است که در رویارویی انسان با شکارچیان بزرگ، همیشه حیوان مهاجم و انسان قربانی است. اما تحقیقات جدید تصویر متفاوتی نشان می‌دهد.

در بسیاری از موارد، این حیوانات قدرتمند هستند که از انسان‌ها دوری می‌کنند.

خرس‌ها، شیرهای کوهی و دیگر شکارچیان بزرگ، انسان را یکی از خطرناک‌ترین موجودات روی زمین می‌دانند؛ موجودی که حتی قدرتمندترین شکارچیان طبیعت نیز ترجیح می‌دهند با او روبه‌رو نشوند.

این یافته‌ها یادآوری می‌کند که حفظ فاصله، احترام به قلمرو حیوانات و رفتار مسئولانه انسان‌ها، کلید اصلی همزیستی با حیات‌وحش است.