رژیمهای لاغری سریع وعده کاهش وزن در مدت کوتاه را میدهند، اما کاهش وزن بیش از حد سریع میتواند خطرات جدی برای سلامتی داشته باشد. یک متخصص درباره از دست دادن عضلات، کمبودهای تغذیهای و سایر عوارض این رژیمها توضیح میدهد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بسیاری از افراد میخواهند در مدت کوتاهی وزن کم کنند. برای رسیدن به این هدف، گاهی به سراغ رژیمهای غذایی بسیار سخت و افراطی میروند.
رژیم لاغری سریع (Crash Diet) یکی از این برنامههای غذایی افراطی است. در این نوع رژیم معمولاً میزان کالری مصرفی بهشدت کاهش پیدا میکند و گاهی حتی به کمتر از ۸۰۰ کالری در روز میرسد.
اگرچه چنین رژیمهایی میتوانند باعث شوند وزن سریعتر پایین بیاید و فرد زودتر به اندام دلخواهش برسد، اما در بسیاری از موارد، این کاهش وزن به قیمت آسیب به سلامت تمام میشود.
آیا رژیمهای لاغری سریع بیخطرند یا خطرناک؟
متخصص تغذیه میگوید رژیمهای لاغری سریع با کاهش شدید کالری یا حذف کامل برخی گروههای غذایی، وعده کاهش وزن سریع میدهند؛ اما ممکن است بیشتر از آنکه مفید باشند، به بدن آسیب بزنند.
او توضیح میدهد:
«اگرچه افراد ممکن است در ابتدای کار خیلی سریع وزن کم کنند، بخش زیادی از این کاهش وزن معمولاً ناشی از از دست دادن آب و توده عضلانی است، نه چربی بدن.»
او در ادامه میگوید:
«وقتی بدن انرژی و مواد مغذی کافی دریافت نکند، ممکن است برای حفظ انرژی، سرعت سوختوساز خود را کاهش دهد.»
از عوارض شایع رژیمهای بسیار محدودکننده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* گرسنگی مداوم
* خستگی
* سرگیجه
* سردرد
* کاهش تمرکز
* تحریکپذیری و بدخلقی
* یبوست
* ضعف
همچنین ممکن است کمبود مواد مغذی ایجاد شود که خطر کمخونی، ضعیف شدن استخوانها، ریزش مو، خشکی پوست، کاهش قدرت سیستم ایمنی و افت سلامت عمومی بدن را افزایش میدهد.
رژیم لاغری سریع چه عوارضی دارد؟
خانم راج میگوید دنبال کردن یک رژیم لاغری بسیار محدودکننده برای مدت طولانی میتواند هم بر سلامت جسمی و هم بر سلامت روانی تأثیرات جدی بگذارد.
۱. از دست دادن توده عضلانی
کاهش حجم عضلات باعث کاهش قدرت بدن میشود و تعداد کالریهایی را که بدن در حالت استراحت میسوزاند پایین میآورد. در نتیجه، حفظ کاهش وزن دشوارتر میشود.
به بیان ساده، وقتی عضله از دست میدهید، بدن در حالت استراحت انرژی کمتری مصرف میکند و ادامه کاهش وزن یا حفظ وزن جدید میتواند سختتر شود.
۲. تغییرات خلقوخو و مشکلات روانی
بسیاری از افراد در اثر رژیمهای بسیار محدودکننده دچار نوسانات خلقی، استرس و اضطراب میشوند.
همچنین ممکن است رابطه ناسالمی با غذا پیدا کنند؛ زیرا دائماً به این فکر میکنند که چه غذایی میتوانند بخورند و چه غذایی ممنوع است.
۳. پرخوری پس از پایان رژیم
رژیمهای بسیار محدودکننده میتوانند احتمال پرخوری پس از پایان رژیم را افزایش دهند.
در نتیجه، فرد ممکن است خیلی سریع دوباره وزن اضافه کند. این چرخه تکراری کاهش وزن و افزایش وزن را معمولاً اثر یویویی (Yo-Yo Effect) مینامند.
تکرار این چرخه کاهش و افزایش وزن میتواند خطر برخی مشکلات سلامتی در بلندمدت را نیز افزایش دهد.
چگونه به شکل سالم وزن کم کنیم؟
خانم راج میگوید روش سالم و پایدار برای کاهش وزن، بر تغییرات تدریجی در سبک زندگی تمرکز دارد، نه محدودیتهای غذایی شدید و افراطی.
او چند توصیه برای کاهش وزن سالم ارائه میکند:
کاهش وزن تدریجی داشته باشید
متخصصان معمولاً توصیه میکنند با کمک رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و مدیریت استرس، هدف کاهش حدود ۰.۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته را دنبال کنید.
مواد غذایی متنوع و مغذی مصرف کنید
دریافت مقدار کافی از موارد زیر به بدن کمک میکند مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کند و در عین حال روند کاهش وزن به شکل متعادل ادامه پیدا کند:
* پروتئین کافی
* غلات کامل
* میوهها
* سبزیجات
* چربیهای سالم
* آب و مایعات کافی
در صورت داشتن بیماری زمینهای با پزشک مشورت کنید
پیش از شروع هر برنامه کاهش وزن، مشورت با یک پزشک یا متخصص تغذیه واجد شرایط اهمیت ویژهای دارد؛ بهخصوص اگر به بیماریهایی مانند دیابت، بیماری قلبی، اختلالات تیروئید یا سایر بیماریهای زمینهای مبتلا هستید.
خانم راج در پایان تأکید میکند:
«عادتهای سالم در مقایسه با رژیمهای لاغری سریع، برای رسیدن به اهداف کاهش وزن مؤثرتر هستند.»
مطالعات درباره خطرات رژیمهای غذایی افراطی چه میگویند؟
یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۸ در The Indian Journal of Medical Research Obesity اعلام کرده است که رژیمهای کاهش وزن افراطی به یک مشکل مهم در حوزه سلامت عمومی در سراسر جهان تبدیل شدهاند؛ زیرا باعث شدهاند افراد زیادی به دنبال راهکارهای سریع برای کاهش وزن باشند.
این مطالعه اشاره میکند که رژیمهای کمکربوهیدرات میتوانند اشتها را بهطور مؤثر کاهش دهند و قند خون را به سرعت پایین بیاورند، اما پایبندی طولانیمدت به آنها دشوار است.
این نوع رژیمها حتی ممکن است در برخی شرایط باعث کاهش توده استخوانی یا کمبود طولانیمدت مواد مغذی شوند.
از سوی دیگر، رژیمهای کمچرب معمولاً بر مصرف بیشتر کربوهیدراتهای پیچیده تأکید دارند و میتوانند در کوتاهمدت به کاهش کلسترول بد (LDL) کمک کنند.
این پژوهش همچنین بیان میکند که محدودیت شدید کالری در رژیمهای افراطی میتواند باعث کاهش وزن سریع شود و حتی در برخی افراد، دیابت نوع ۲ را بهطور موقت بهبود دهد یا معکوس کند.
با این حال، این رژیمها خطرات جدی نیز دارند؛ از جمله سنگ کیسه صفرا.
در مجموع، این مطالعه نتیجه میگیرد که بیشتر رژیمهای غذایی افراطی نامتعادل و ناپایدار هستند و معمولاً پس از پایان رژیم، باعث بازگشت سریع وزن میشوند.
نتیجهگیری
اگرچه رژیمهای لاغری سریع ممکن است مزیت کاهش وزن سریع را داشته باشند، اما عوارض جسمی و روانی شدید آنها معمولاً بسیار بیشتر از مزایای کوتاهمدتشان است.
این برنامههای افراطی نهتنها بدن را از مواد مغذی ضروری و توده عضلانی محروم میکنند، بلکه پس از پایان دوره محدودیت غذایی میتوانند فرد را وارد چرخه آسیبزای کاهش وزن و افزایش وزن سریع کنند.
به جای دنبال کردن راهحلهای سریع و موقتی، بهتر است روی تغییرات پایدار در سبک زندگی تمرکز کنید؛ مانند:
* داشتن وعدههای غذایی متعادل
* ورزش و فعالیت بدنی منظم
* خواب کافی
* مدیریت استرس
همچنین مشورت با یک متخصص تغذیه میتواند یکی از مطمئنترین و مؤثرترین راهها برای دستیابی به کاهش وزن پایدار باشد، بدون اینکه سلامت کلی بدن به خطر بیفتد.
