تسنیم: آلودگی نفتی سواحل قشم و هنگام مهار می‌شود، اما نگرانی‌ها درباره تبعات زیست‌محیطی آن ادامه دارد.

 

لکه‌های نفتی که روزهای اخیر به سواحل جنوبی قشم و جزیره هنگام رسیده، حالا تنها یک تصویر ناخوشایند از ساحل آلوده نیست؛ پشت این لکه‌ها، نگرانی درباره زیست‌بوم دریایی، آبزیان، فعالیت‌های صیادی و حتی تأسیسات حیاتی جزایر جنوبی کشور قرار دارد.

 

عملیات پاکسازی آلودگی با مشارکت دستگاه‌های اجرایی و جوامع محلی در حال انجام است و بخشی از نوار ساحلی سوزا نیز تاکنون پاکسازی شده است.

 

شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، روز پنجشنبه در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به این حادثه نوشت: «آلودگی نفتی در سواحل جنوبی قشم و جزیره هنگام، بخشی از پیامدهای آشکار تجاوزات نظامی است که بر زیست‌بوم ساحلی و دریایی کشور ما تحمیل شده است.»

 

وی همچنین درباره روند پاکسازی اعلام کرد: «عملیات پاکسازی توسط همکاران ما با مشارکت دستگاه‌های اجرایی و جوامع محلی در حال انجام است و تاکنون بخشی از نوار ساحلی سوزا پاکسازی شده است.»

 

یکی از نگران‌های فعلی، احتمال رسیدن آلودگی به نقاطی است که آسیب به آنها می‌تواند تبعات مستقیم‌تری برای زندگی مردم داشته باشد. به همین دلیل، برای حفاظت از تأسیسات آب‌شیرین‌کن و مزارع پرورش ماهی نیز اقدامات پیشگیرانه انجام شده است.

 

از سوی دیگر، بررسی منشأ آلودگی در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گرفته و دادستان عمومی و انقلاب شهرستان قشم نیز برای شناسایی منشأ این آلودگی به موضوع ورود کرده است.

 

 

آلودگی نفتی را نمی‌توان صرفاً با میزان نفت قابل مشاهده روی سطح آب یا شن‌های ساحل سنجید. بخشی از ترکیبات نفتی ممکن است در رسوبات باقی بماند و آثار آن در زیستگاه‌های دریایی، حتی پس از پایان عملیات پاکسازی، ادامه پیدا کند.

 

قشم و هنگام نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و تنوع زیستی، از نقاطی هستند که آسیب به محیط دریایی آنها می‌تواند فراتر از یک خسارت مقطعی باشد. در این منطقه، دریا با زندگی مردم پیوند مستقیم دارد؛ از صیادی و پرورش آبزیان گرفته تا گردشگری.

 

به همین دلیل، پاکسازی فوری اگرچه نخستین و ضروری‌ترین اقدام است، اما نباید آخرین مرحله باشد. پس از جمع‌آوری آلودگی، پایش آب و رسوبات، بررسی وضعیت زیستگاه‌ها و ارزیابی آثار احتمالی بر آبزیان باید ادامه پیدا کند.

 

 

در حوادث نفتی، معمولاً پایان عملیات پاکسازی با پایان خبر همراه می‌شود؛ ساحل تمیز می‌شود، لکه‌های قابل مشاهده جمع می‌شوند و توجه افکار عمومی به موضوعات دیگر می‌رود. اما محیط‌زیست چنین حافظه کوتاهی ندارد.

 

ممکن است بخشی از آلودگی در لایه‌های رسوبی باقی بماند و اثرات آن بعدها خود را نشان دهد. برای همین، معیار موفقیت فقط این نیست که چند متر ساحل پاک شده یا چه مقدار ماده آلوده جمع‌آوری شده است؛ سؤال مهم‌تر این است که زیست‌بوم بعد از حادثه چه وضعیتی پیدا کرده و چه میزان زمان برای بازگشت آن به شرایط طبیعی نیاز دارد.

 

این موضوع برای قشم اهمیت دوچندانی دارد. مردم این جزایر به دریا وابسته‌اند و هر آسیبی که به محیط دریایی وارد شود، می‌تواند در نهایت به اقتصاد محلی و کیفیت زندگی آنها بازگردد.

 

از طرف دیگر، مشخص‌شدن منشأ آلودگی نیز به اندازه پاکسازی اهمیت دارد. اگر علت حادثه روشن نشود، نمی‌توان برای جلوگیری از تکرار آن تصمیم گرفت. اگر میزان خسارت نیز به‌درستی ارزیابی نشود، احیای زیست‌بوم آسیب‌دیده بیشتر به یک اقدام مقطعی شبیه خواهد شد تا یک برنامه واقعی محیط‌زیستی.

 

حالا در کنار ادامه عملیات پاکسازی در سواحل قشم و هنگام، آنچه اهمیت دارد این است که این حادثه پس از جمع‌آوری لکه‌های نفتی فراموش نشود؛ دریا ممکن است آثار یک آلودگی را مدت‌ها پس از آنکه چشم انسان دیگر چیزی روی سطح آب نمی‌بیند، با خود حمل کند.