دوران قاعدگی می‌تواند برای زنان مبتلا به اختلال دوقطبی چالش‌برانگیزتر باشد. نوسانات هورمونی در طول چرخه قاعدگی ممکن است بر خلق‌وخو تأثیر بگذارد و در برخی افراد، علائم افسردگی یا دوره‌های شیدایی را تشدید کند. یک روان‌پزشک درباره ارتباط میان تغییرات هورمونی و اختلال دوقطبی توضیح می‌دهد.

به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ قاعدگی با مجموعه‌ای از تغییرات جسمی و عاطفی همراه است و به همین دلیل می‌تواند برای بسیاری از زنان دوره‌ای دشوار باشد. اما برای زنانی که با بیماری‌های زمینه‌ای روانی، از جمله اختلال دوقطبی، زندگی می‌کنند، کنار آمدن با این تغییرات ممکن است دشوارتر باشد.

سطح هورمون‌های تولیدمثلی در طول چرخه قاعدگی به‌طور طبیعی بالا و پایین می‌شود و این تغییرات می‌تواند بر تنظیم خلق‌وخو تأثیر بگذارد. در زنان مبتلا به اختلال دوقطبی، این نوسانات هورمونی ممکن است باعث تشدید نوسانات خلقی و حتی در برخی موارد، تحریک دوره‌های جدید افسردگی یا شیدایی شود.

آیا قاعدگی می‌تواند بر اختلال دوقطبی تأثیر بگذارد؟

دکتر شارادهی می‌گوید تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی می‌تواند بر خلق‌وخو در بسیاری از زنان تأثیر بگذارد؛ اما در مبتلایان به اختلال دوقطبی، این تغییرات ممکن است علائم عاطفی را شدیدتر کند.

او توضیح می‌دهد که سطح استروژن و پروژسترون در طول ماه افزایش و کاهش پیدا می‌کند و این هورمون‌ها می‌توانند بر مواد شیمیایی مغز مانند سروتونین و دوپامین که در تنظیم خلق‌وخو نقش دارند، تأثیر بگذارند.

برخی زنان ممکن است در روزهای منتهی به قاعدگی یا در طول آن، علائم زیر را تجربه کنند:

* تشدید علائم افسردگی

* تحریک‌پذیری

* اضطراب

* نوسانات خلقی

به گفته این متخصص، در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، این تغییرات هورمونی ممکن است خطر بروز دوره‌های افسردگی را افزایش دهد، در برخی موارد باعث تحریک هیپومانیا یا شیدایی شود یا حتی کنترل علائم موجود را دشوارتر کند؛ این مسئله ممکن است حتی در افرادی که درمان منظم خود را دنبال می‌کنند نیز رخ دهد.

نوسانات هورمونی چگونه بر اختلال دوقطبی اثر می‌گذارند؟

تأثیر نوسانات هورمونی بر اختلال دوقطبی در همه زنان یکسان نیست و هر فرد ممکن است الگوی متفاوتی از علائم را تجربه کند.

دکتر شارادهی می‌گوید برخی زنان متوجه می‌شوند که خلق‌وخویشان تقریباً همیشه در روزهای پیش از قاعدگی بدتر می‌شود، در حالی که در برخی دیگر این تغییرات تنها گاهی اتفاق می‌افتد.

عوامل دیگری مانند استرس، کمبود خواب، برخی داروها و بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند بر شدت این علائم تأثیر بگذارند.

ثبت روزانه خلق‌وخو در کنار ثبت زمان شروع و پایان قاعدگی می‌تواند به شناسایی الگوها طی چند ماه کمک کند. این اطلاعات به پزشک اجازه می‌دهد مشخص کند آیا تغییرات مرتبط با هورمون‌ها در بروز دوره‌های خلقی نقش دارند یا خیر و آیا لازم است تغییری در درمان یا سبک زندگی ایجاد شود.

مطالعات درباره تأثیر قاعدگی بر اختلال دوقطبی چه می‌گویند؟

در مطالعه‌ای که سال ۲۰۱۴ در مجله پزشکی Bipolar Disorders منتشر شد، پژوهشگران بررسی کردند که آیا تغییرات طبیعی هورمونی در طول چرخه قاعدگی می‌تواند بر اختلال دوقطبی تأثیر بگذارد یا خیر.

پژوهشگران مجموعه‌ای از مطالعات پزشکی و گزارش‌های موردی منتشرشده تا سال ۲۰۱۳ را بررسی کردند.

نتایج نشان داد که در گروهی از زنان، روزهای منتهی به شروع قاعدگی می‌تواند باعث تشدید علائم اختلال دوقطبی شود. بسیاری از زنانی که در این مطالعات بررسی شده بودند، علائم شدید سندرم پیش از قاعدگی یا PMS داشتند که در برخی موارد با اختلال نارسایی پیش از قاعدگی (PMDD) مرتبط بود.

در این مرحله از چرخه قاعدگی، برخی از این افراد دچار افسردگی شدید و نوسانات خلقی می‌شدند.

پژوهش‌ها همچنین نشان دادند که برخی زنان درست پیش از شروع قاعدگی، دوره‌هایی از شیدایی یا افزایش غیرطبیعی انرژی را تجربه می‌کنند. در مجموع، بیش از نیمی از زنان بررسی‌شده در برخی از این مطالعات گزارش کردند که تغییرات خلقی آنها با چرخه ماهانه‌شان ارتباط مستقیم دارد.

این ارتباط قوی نشان می‌دهد که ممکن است برخی زنان مبتلا به اختلال دوقطبی نسبت به تغییرات طبیعی هورمون‌های تولیدمثلی حساسیت بیشتری داشته باشند.

با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برای درک دقیق‌تر این ارتباط و یافتن روش‌های بهتر برای درمان تغییرات خلقی دوره‌ای، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

چگونه می‌توان علائم اختلال دوقطبی را در دوران قاعدگی مدیریت کرد؟

به گفته دکتر شارادهی، مدیریت اختلال دوقطبی در طول چرخه قاعدگی به ترکیبی از مراقبت پزشکی، عادات سالم زندگی و حمایت عاطفی نیاز دارد.

زنان باید داروهای تجویزشده خود را طبق دستور پزشک ادامه دهند و حتی اگر علائم آنها در حوالی قاعدگی موقتاً تشدید شد، نباید خودسرانه مصرف دارو را قطع کنند یا دوز آن را تغییر دهند.

داشتن خواب منظم، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی، مدیریت استرس و پرهیز از الکل و مواد مخدر تفریحی نیز می‌تواند به کاهش بی‌ثباتی خلقی کمک کند.

دکتر شارادهی تأکید می‌کند اگر تغییرات خلقی شدید شوند، زندگی روزمره را مختل کنند یا با افکار آسیب زدن به خود همراه باشند، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

همکاری نزدیک با روان‌پزشک می‌تواند به تنظیم یک برنامه درمانی متناسب با شرایط هر فرد کمک کند؛ برنامه‌ای که هم سلامت روان و هم تأثیرات هورمونی را در نظر بگیرد.

جمع‌بندی

ارتباط میان اختلال دوقطبی و چرخه قاعدگی نشان می‌دهد که هورمون‌های تولیدمثلی زنان می‌توانند بر شیمی مغز و ثبات عاطفی تأثیر بگذارند.

روزهای منتهی به قاعدگی ممکن است در برخی زنان مبتلا به اختلال دوقطبی باعث تشدید علائم افسردگی یا شیدایی شود. با این حال، ثبت و پیگیری تغییرات خلقی در طول چرخه قاعدگی می‌تواند به شناسایی الگوها و مدیریت بهتر علائم کمک کند.

خواب کافی، سبک زندگی سالم، مصرف منظم داروهای تجویزشده و ارتباط مداوم با پزشک از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به مدیریت این تغییرات کمک کنند. شناخت ارتباط میان نوسانات هورمونی و علائم اختلال دوقطبی می‌تواند به زنان کمک کند تا در طول ماه کنترل بهتری بر سلامت روان خود داشته باشند.