احتمالاً بارها شنیدهاید که برای از بین بردن عفونتهای باکتریایی و جلوگیری از مقاومت آنتیبیوتیکی، ضروری است دوره آنتیبیوتیک را تا آخر مصرف کنید.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ این توصیه از زمان کشف پنیسیلین در دهه ۱۹۴۰ رواج داشته است. اما شواهد روزافزون نشان میدهد که برای برخی از عفونتهای شایع باکتریایی، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک ممکن است حتی انتخاب بهتری باشند.
البته برای مصرف آنتیبیوتیک نمیتوان یک نسخه واحد برای همه افراد پیچید؛ بنابراین گفتوگوی دقیق و آگاهانه میان بیمار و پزشک اهمیت زیادی دارد.
بااینحال، مطالعه جدیدی از متخصصان بهداشت عمومی در آمریکا که در مجله Open Forum Infectious Diseases منتشر شده، نشان میدهد این ظرافتها و تفاوتها هنوز بهخوبی به بیماران منتقل نشده است.
آلیستر تورپ (Alistair Thorpe)، پژوهشگر سلامت جمعیت در دانشگاه یوتا، میگوید:
«در گذشته، سازمانهای بزرگ حوزه سلامت و پزشکان بهشدت تأکید میکردند که همیشه باید دوره آنتیبیوتیک را کامل کنید.»
او اضافه میکند:
«اما اکنون شواهد روزافزونی داریم که نشان میدهد همیشه اینطور نیست. در بسیاری از موارد، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک به اندازه دورههای طولانیتر مؤثر و ایمن هستند.»
بااینحال، انتقال این اطلاعات جدید به بیماران دشوار بوده است؛ زیرا مردم دههها شنیدهاند که برای ریشهکن کردن عفونتهای باکتریایی باید آنتیبیوتیک را برای مدت طولانی مصرف کرد تا باکتریها دوباره فرصت رشد پیدا نکنند.
اما در چند دهه اخیر، بیش از ۱۲۰ کارآزمایی تصادفیسازیشده و کنترلشده نشان دادهاند که برای برخی عفونتهای شایع، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک میتوانند به اندازه دورههای طولانیتر مؤثر باشند، ایمنی بیشتری داشته باشند و لزوماً خطر بیشتری برای ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی ایجاد نکنند.
مقاومت آنتیبیوتیکی همچنان یک تهدید جهانی است
مقاومت آنتیبیوتیکی یکی از تهدیدهای فوری و جهانی سلامت محسوب میشود. باکتریهای مقاوم به دارو، که به آنها «ابرباکتری» نیز گفته میشود، سالانه بیش از یک میلیون نفر را به کام مرگ میفرستند.
مصرف آنتیبیوتیک در بخش کشاورزی نیز یکی از عوامل مهم این مشکل شناخته شده است و فاضلاب آلوده میتواند باکتریهای مقاوم را در محیط زیست و مسیر آبها منتشر کند.
ابرباکتریها همچنین میتوانند بهسرعت در بیمارستانها گسترش پیدا کنند و حتی خاکهای خشک و کمآب ممکن است به محیط مناسبی برای رشد و تکثیر میکروبهای مقاوم به دارو تبدیل شوند؛ میکروبهایی که میتوانند از طریق هوا نیز جابهجا شوند.
بااینحال، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد تمام نکردن دوره تجویزشده آنتیبیوتیک بهخودیخود باعث ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی میشود.
حتی برخی متخصصان معتقدند قرار گرفتن غیرضروری در معرض آنتیبیوتیکها به دلیل مصرف دورههای بیشازحد طولانی، ممکن است خود به تشدید مشکل مقاومت آنتیبیوتیکی کمک کند.
در برخی عفونتها، دوره کوتاهتر میتواند کافی باشد
برای مثال، در موارد ذاتالریه (پنومونی)، به نظر میرسد دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک میتوانند در کاهش عود عفونت مؤثر باشند و در عین حال به کاهش گسترش مقاومت آنتیبیوتیکی کمک کنند.
تورپ و همکارانش مینویسند:
«برای طراحی راهکارهای مؤثر جهت انتقال توصیههای جدید درباره مصرف آنتیبیوتیک، ابتدا باید تفاوت میان باورها و ترجیحات بیماران با دستورالعملهای فعلی را درک کنیم.»
برای بررسی این باورها و ترجیحات، پژوهشگران از ۱٬۴۷۵ نفر در آمریکا نظرسنجی کردند و از آنها پرسیدند:
«اگر به یک عفونت باکتریایی تنفسی، مانند ذاتالریه، مبتلا شوید، با مصرف چه مدت آنتیبیوتیک احساس راحتی بیشتری خواهید داشت؟»
اکثریت شرکتکنندگان، یعنی ۸۹۲ نفر، گفتند دوره طولانیتر، یعنی ۷ روز یا بیشتر، را به دوره کوتاهتر ۳ تا ۵ روزه ترجیح میدهند.
پژوهشگران میگویند این ترجیح با چند عامل ارتباط داشت؛ از جمله اینکه فرد قبلاً از یک متخصص پزشکی شنیده باشد که «همیشه باید دوره آنتیبیوتیک را کامل کنید» و همچنین این باور عمومی که درمان طولانیتر ذاتاً بهتر است.
نکته جالب این بود که تنها ۱۷.۵ درصد از شرکتکنندگان گفته بودند تا آن زمان از پزشک یا متخصص درمانی خود شنیدهاند که اگر احساس بهبودی کردند، مصرف آنتیبیوتیک را متوقف کنند.
بااینحال، ۵۸.۴ درصد گفتند اگر پزشکشان چنین توصیهای را مطرح کند، دستکم تا حدی با این توصیه احساس راحتی خواهند داشت.
پس آیا باید مصرف آنتیبیوتیک را زودتر قطع کنیم؟
خیر؛ خودسرانه مدت مصرف آنتیبیوتیک را تغییر ندهید.
این مطالعه نمیگوید بیماران باید هر زمان احساس بهبودی کردند، مصرف آنتیبیوتیک را متوقف کنند. مدت مناسب درمان به نوع عفونت، شدت بیماری، نوع باکتری و آنتیبیوتیک مورد استفاده بستگی دارد.
نکته اصلی این است که اگر پزشک برای شما دوره کوتاهتری تجویز کرد، لزوماً به این معنا نیست که درمان ناقص است؛ زیرا شواهد علمی جدید نشان میدهد در برخی عفونتها، دوره کوتاهتر میتواند به اندازه دوره طولانیتر مؤثر باشد.
در مقابل، بسیاری از عفونتهای جدی همچنان به دورههای طولانیتر آنتیبیوتیک نیاز دارند؛ برای مثال، سل و برخی عفونتهای ناشی از باکتری استافیلوکوک.
پژوهشگران میگویند پذیرش این تغییرات علمی زمانی آسانتر میشود که پزشکان توضیح دهند دانش پزشکی دائماً در حال تکامل است.
آنها پیشنهاد میکنند:
«پذیرفتن عدم قطعیت و ماهیت در حال تکامل شواهد علمی میتواند به ایجاد اعتماد، درک بهتر و پذیرش تغییرات کمک کند.»
خبر خوب این است که بیش از ۹۰ درصد شرکتکنندگان به توصیه پزشک خود اعتماد داشتند؛ یافتهای که به گفته پژوهشگران، با توجه به کاهش اعتماد عمومی به علم و نظام سلامت، نشانهای امیدوارکننده است.
تورپ در پایان تأکید میکند:
«با پزشک خود درباره مدت مناسب درمان برای شرایطتان و زمان مناسب برای پایان دادن به دوره آنتیبیوتیک صحبت کنید.»
او میافزاید:
«گرفتن توصیه مستقیم از پزشک، بهصورت فردبهفرد و متناسب با شرایط همان بیمار، بهترین راه برای تصمیمگیری است.»
نتایج این مطالعه در مجله Open Forum Infectious Diseases منتشر شده است.
