جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز سی و نهم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۳۴ روز میگذرد، ترامپ مدعی شده هیچ مذاکرهای با ایران در حال انجام نیست، اما در عین حال، الجزیره به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته است که مذاکرات مثبتی با ایران انجام شده است، اما ترامپ تصمیم گرفته است فعلاً منتظر بماند.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به روز سی و نهم جنگ سوم و روز صد و سی و چهارم آتش بس (۲۸ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
الجزیره نوشت: قیمت نفت برای چهارمین جلسه معاملاتی متوالی افزایش یافت.
به گزارش انتخاب، تا ساعت ۰۰:۰۴ به وقت گرینویچ، قیمت معاملات آتی نفت برنت ۲۶ سنت، معادل ۰.۲۹ درصد، افزایش یافت و به ۹۱.۲۸ دلار در هر بشکه رسید.
قیمت معاملات آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۳۷ سنت افزایش یافت و به ۸۵.۳۱ دلار در هر بشکه رسید.
این افزایش پس از آن رخ داد که قیمتها در پایان معاملات روز سهشنبه به بالاترین سطح از ۲۴ ژوئیه رسیدند؛ زیرا کاهش چشمانداز صلح میان آمریکا و ایران نگرانیها درباره عرضه نفت را افزایش داده و سرمایهگذاران در حال ارزیابی اظهارات متناقض واشنگتن و تهران درباره عبور کشتیها از تنگه هرمز هستند.
الجزیره نوشت: مارک کیمیت، ژنرال بازنشسته و معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا، میگوید این شرکتهای بیمه هستند، نه اظهارات سیاسی، که تعیین خواهند کرد آیا کشتیرانی از تنگه هرمز از سر گرفته میشود یا خیر.
به گزارش انتخاب، کیمیت به الجزیره گفت خطرات مالی همچنان مانع اصلی عبور از این آبراه راهبردی است.
او گفت: «این دونالد ترامپ نیست که مانع عبور کشتیها از تنگه هرمز خواهد شد؛ شرکتهای بیمه این کار را خواهند کرد. تا زمانی که یک تهدید فیزیکی وجود داشته باشد، آنها قطعاً از قدرت مالی خود برای جلوگیری از عبور کشتیها استفاده خواهند کرد.»
کیمیت افزود پیشنهاد واشنگتن برای حمایت از شرکتهای بیمه احتمالاً بهتنهایی مشکل را حل نخواهد کرد.
او گفت: «آمریکا پیشنهاد داده است بیمه مجدد ارائه کند ــ یعنی عملاً شرکتهای بیمه را بیمه کند ــ تا این کشتیها بتوانند عبور کنند، اما تردید دارم که این اتفاق بیفتد.»
او گفت مانع اصلی همچنان تهدید فیزیکی علیه تردد دریایی است. بدون تضمینهای قاطع مبنی بر اینکه کشتیها از حملات موشکهای ایرانی در امان خواهند بود، مالکان کشتیها احتمالاً حاضر نخواهند شد از تنگه عبور کنند.
آکسیوس نوشت: حملات اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور در سوریه، موجب نارضایتی مقامهای ارشد آمریکایی شد؛ بهطوری که تام باراک، فرستاده آمریکا، در اظهاراتی علنی آن را «تشدید تنش غیرضروری» خواند که تلاشهای واشنگتن برای ایجاد ثبات در سوریه را تضعیف کرده است.
به گزارش انتخاب، این حادثه همچنین تنشهای فزاینده میان دولت ترامپ و بنیامین نتانیاهو را آشکار کرد؛ بهگونهای که مقامهای آمریکایی بیش از پیش از اقدامات نظامی اسرائیل که به باور آنها روند دیپلماسی را پیچیده کرده و خطر تشدید بیشتر تنشهای منطقهای را افزایش میدهد، ابراز نارضایتی میکنند.
برخی مقامهای ارشد آمریکایی معتقدند حمله اسرائیل به سوریه ممکن است تا حدی تحت تأثیر انتخابات پیشروی اسرائیل در ماه اکتبر بوده باشد.
آنها استدلال میکنند که سوریه در تلاش بود تنشها را کاهش دهد و یک سازوکار هماهنگی مورد حمایت آمریکا با اسرائیل ایجاد کند، اما اسرائیل از اجرای آن خودداری کرد و در عوض، عملیاتهای نظامی و نفوذهای خود به مناطق جنوبی سوریه را افزایش داد.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که این اقدامات، دمشق را به سمت اتخاذ موضعی تقابلیتر سوق دهد.
دولت ترامپ از سوریه خواسته است خویشتنداری نشان دهد و بنا بر گزارشها، به مقامهای سوری گفته است که ممکن است رسیدگی به تنشها پس از انتخابات اسرائیل آسانتر باشد.
چو هیون، وزیر خارجه کره جنوبی، گفت پیام دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که در آن دستور کاهش رزمایشهای نظامی مشترک داده شده بود، به نظر میرسید حاوی فشاری بر سئول برای مشارکت در جنگ علیه ایران باشد.
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در خصوص کمک کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به ارتش آمریکا، هشدار داد.
به گزارش انتخاب، سرلشکر علی عبداللهی در پیامی نوشت: کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس که با صدور بیانیههای مختلف اعلام میکنند اجازه استفاده آمریکا از سرزمینهایشان علیه ایران را نمیدهند، باید بدانند که چیزی از چشم ما پنهان نمیماند.
وی افزود: این میزان هواپیمای نظامی، بهویژه هواپیمای سوخترسان، در پایگاههای منطقهای بدون اطلاع کشورهای میزبان بعید به نظر میرسد.
سرلشکر عبداللهی تأکید کرد: هشدار میدهیم: هرگونه کمک و تسهیلگری به ارتش متجاوز آمریکا به منزله مشارکت با نیروهای نظامی آمریکاست.
دادههای اولیه نشان میدهد تردد دریایی از تنگه هرمز روز سهشنبه کاهش یافته است، زیرا بیشتر مالکان کشتیها به دلیل نبود نشانههای روشن درباره بازگشایی این گذرگاه حیاتی، از عبور از آن خودداری کردند.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، از روز سهشنبه تا صبح چهارشنبه تنها ۶ کشتی حامل کالاهای اساسی از تنگه عبور کردند؛ این رقم در روز پیش از آن ۹ کشتی بود.
الجزیره نوشت: جنگ ایران نشان میدهد هزینههای درگیری فراتر از میدان رویارویی مستقیم است؛ گزارشهای آمریکایی تصویری از فرسایش ناوهای هواپیمابر آمریکا، خدمه آنها، آمادگی ناوگان و توانایی آن برای ادامه استقرار ترسیم میکنند؛ آن هم در شرایطی که عملیات نظامی برای دورههای طولانی ادامه یافته است.
به گزارش انتخاب، تحلیلها هشدار میدهند که انتقال ناو هواپیمابر «یواساس جورج واشنگتن» به خاورمیانه برای جایگزینی «یواساس آبراهام لینکلن» ممکن است شکافی موقت در حضور آمریکا در اقیانوس آرام ایجاد کند؛ شکافی که فرصت بیشتری در اختیار چین قرار میدهد تا حضور نظامی خود را تقویت کند.
اما جنگ ایران چگونه ناوهای هواپیمابر آمریکا را فرسوده میکند؟ واشنگتن برای حفظ این قدرت نظامی در دریا برای دورههای طولانی چه هزینهای میپردازد؟ و چین چگونه میتواند از درگیر بودن ناوگان آمریکا در خاورمیانه بهره ببرد؟
یک مقام وزارت جنگ آمریکا به فاکسنیوز گفت: بازسازی ارتش به بودجه زیادی نیاز دارد و به همین دلیل ترامپ بودجهای بیش از یک تریلیون دلار پیشنهاد کرده است.
وی افزود: مدت قراردادهای خرید تسلیحات را از پنج سال به هفت سال افزایش دادهایم تا امکان افزایش تولید و توسعه کارخانهها فراهم شود.
او ادامه داد: قرارداد هفتساله موشکهای «تامahawk» شامل تولید ۷ هزار موشک است. قرارداد هفتساله سامانههای «پاتریوت» شامل تولید ۱۴ هزار موشک است.
این مقام وزارت جنگ آمریکا افزود: در حال مذاکره با شرکتهای جدید برای انعقاد قراردادهای تولید موشکهای کروز کمهزینه هستیم. موشکهای کمهزینه به ارتش آمریکا امکان خواهند داد مقادیر بیشتری موشک برای ضربه زدن به دشمن در اختیار داشته باشد.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که «مارکو روبیو»، وزیر خارجه این کشور، با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات، گفتوگو کرده و درباره شماری از مسائل امنیت منطقهای، «از جمله لبنان و ایران»، رایزنی کرده است. روبیو همچنین بر اهمیت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد
نفتکش توقیف شده در تنگه هرمز به سمت بندرعباس تغییر مسیر داد.
پیشتر این نفتکش در کریدور شمالی تنگه هرمز توقیف شده بود.
مقصد این نفتکش ابتدا بندرجبلعلی تعیین شد اما حالا به سمت بندرعباس میرود.
معاون وزیر امور خارجه در شبکه مجازی ایکس در رشته توئیتی نوشت: «کودتای ۲۸ مرداد، مداخله مستقیم آمریکا و انگلیس در اراده ملت ایران و حق تعیین سرنوشت آن بود. این تاریخ را نه میشود تطهیر کرد، نه فراموش. دخالت خارجی در سرنوشت یک ملت، نامش هرچه باشد، استعمار و تجاوز به حق حاکمیت مردم است.
نسلها میگذرند، اما یک حقیقت تغییر نمیکند؛ کشوری که اختیار سرنوشتش را به بیگانه بسپارد، بهای سنگینی خواهد پرداخت اما ایران امروز، سرنوشتش را خودش تعیین میکند؛ ملت ما در برابر فشار، عقب نمینشیند و در برابر تحمیل و تهدید، محکمتر میایستد.»
محمدباقر قالیباف درباره سفر خود به عراق تأکید کرد: گامهای عملی و بلندی برای تحکیم امنیت درونزا و مشترک دو کشور و رفاه دو ملت برخواهیم داشت.
به گزارش انتخاب، قالیباف در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «پیوند دو ملت ایران و عراق، پیوندی تاریخی و ناگسستنی است. همسایگی ما بر پایه برادری در سختترین روزها، مقاومت در برابر دخالت بیگانگان و باور به سرنوشت مشترک دو کشور بنا شده و این گذشتهٔ درسآموز، راهنمای آینده خواهد بود.»
وی افزود: «در این سفر، گامهای عملی و بلندی برای تحکیم امنیت درونزا و مشترک دو کشور و رفاه دو ملت برخواهیم داشت.»
سی ان ان در مطلبی به قلم کوین لیپتک و زکری کوهن نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفتهها تلاش کرده بود با اتکا به تحولات مثبت، هرچند بدون موفقیت چشمگیر، مسیر روابط با ایران را به سمت نتیجهای مطلوب پیش ببرد. اما روز سهشنبه به نظر میرسید او رویکرد جدیدی را در پیش گرفته است.
به گزارش «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: به گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ به نمایندگان ارشد دولت خود دستور داده است گفتوگوهایشان با ایران را متوقف کنند. همچنین، بر اساس گفته یک منبع آگاه، مقامهای کاخ سفید اخیراً به متحدان سیاسی خود اعلام کردهاند که در حال تغییر راهبرد هستند؛ یعنی از رویکرد «هرچه سریعتر به ایران ضربه بزنیم» به سمت «بهمرور ایران را خفه کنیم» حرکت کردهاند.
ترامپ همچنین برخلاف اظهارات قبلی خود که بارها گفته بود مذاکرات در حال پیشرفت است و توافق جدید بهزودی حاصل خواهد شد ــ ادعاهایی که از زمان فروپاشی آتشبس امضاشده در ماه ژوئن مرتب تکرار کرده بود ــ اعلام کرد که اصلاً هیچ دیپلماسیای در جریان نیست.
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «هیچ مذاکره یا گفتوگویی با جمهوری اسلامی ایران در جریان نیست و هیچ گفتوگویی نیز برنامهریزی نشده است. محاصره دریایی همچنان با تمام قدرت و اثرگذاری برقرار است. تنگه هرمز باز و فعال است. تمام مینهای دریایی نیز خارج یا منفجر شدهاند. از توجه شما سپاسگزارم.»
با این حال، در واقعیت، تردد از تنگه هرمز همچنان در حد بسیار محدودی انجام میشود و کشتیهایی که از این آبراه حیاتی عبور میکنند همچنان هدف پرتابههای ایرانی قرار میگیرند.
ترامپ که از تلاشهای متوقفشده برای بازگشایی این مسیر خشمگین شده و همزمان با پرسشهای فزاینده درباره هزینههای جنگ نامحبوب برای ارتش آمریکا مواجه است، اکنون نشان میدهد که آماده است تا حدی از درگیری فاصله بگیرد و آن را در حاشیه قرار دهد.
مقامهای آمریکایی روز سهشنبه گفتند دستور ترامپ به تیم مذاکرهکنندهاش ــ که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، استیو ویتکاف و جرد کوشنر را شامل میشود ــ برای عدم تعامل با تهران، پس از چند دور «گفتوگوهای مثبت» با ایران صادر شده است.
اما به گفته این مقامها، ترامپ همچنان از اینکه تهران حاضر نیست در برابر خواستههای او کوتاه بیاید، ناراضی است. او میخواهد منتظر بماند تا رهبران ایران نشانههای تازهای از آمادگی برای دستیابی به توافق مورد نظر او نشان دهند و سپس دوباره وارد مذاکره شود.
تنها یک روز پیش از پست ترامپ در شبکههای اجتماعی، کوشنر ارزیابی خوشبینانهتری از مذاکرات ارائه کرده بود. او در جریان سفر به خاورمیانه، در مصاحبهای با فاکسنیوز گفت گفتوگوهای میان آمریکا و ایران احتمالاً «جدیتر و گستردهتر از هر زمان دیگری» است و افزود که تیم آمریکایی با افراد مختلفی در داخل حاکمیت ایران در حال گفتوگو است.
کوشنر گفت: «آنها بهشدت در حال تعامل هستند و این موضوع کاملاً مثبت است.»
او افزود: «ما گفتوگوهای بسیار مثبت و فعالی داریم.»
مقامهای ایرانی بارها اعلام کردهاند که ادعای مذاکره مستقیم با آمریکا صحت ندارد. ترامپ پیشتر از این تکذیبها خشمگین شده و گفته بود ایران در حال بازی کردن است و مقامهای ایرانی در گفتوگوهای خصوصیتر مشتاق دستیابی به توافق هستند.
اختلاف بر سر تنگه هرمز
در پشت پرده، بر اساس گفته افرادی که از موضوع اطلاع دارند، ترامپ از جزئیات در حال شکلگیری توافقی که ایران تلاش میکند با عمان درباره مدیریت تردد در تنگه هرمز به آن دست یابد، ناراضی شده است.
او این هفته علیه عمان موضع گرفت و این کشور حوزه خلیج فارس را به بمباران تهدید کرد؛ این در حالی است که عمان دهههاست یکی از شرکای راهبردی آمریکا بوده است.
ترامپ روز دوشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم آنها رفتار خیلی خوبی داشته باشند، اما ما خیلی راحت با آنها برخورد خواهیم کرد؛ درست همانطور که با دیگران برخورد میکنیم.»
ایران و عمان هر دو در امتداد تنگه هرمز ساحل دارند و بر اساس توضیح مقامهای منطقهای، توافق مورد بحث قرار است اختیار مدیریت تردد کشتیها در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس را میان دو کشور تقسیم کند.
در داخل کاخ سفید نگرانیهایی وجود دارد که این طرح، که هنوز نهایی نشده، بتواند کنترل ایران بر آبراه را تثبیت یا تقویت کند.
برخی مقامهای آمریکایی معتقدند عمان در مذاکرات بیش از آنکه بهعنوان یک شریک بیطرف عمل کند، موضعی نزدیکتر به ایران اتخاذ کرده است.
از جمله پیشنهادهایی که ترامپ و مقامهای ارشد آمریکا با آن مخالفاند، دریافت هزینه از کشتیهایی است که قصد عبور از تنگه را دارند.
ترامپ تأکید کرده است که نباید هیچ عوارض یا پرداخت دیگری برای عبور از تنگه وجود داشته باشد؛ اما برخی نسخههای توافق که مطرح شدهاند شامل هزینههایی در ارتباط با حفاظت از محیط زیست یا امنیت دریایی هستند.
این با تصوری که ترامپ از نحوه فعالیت تنگه دارد، سازگار نیست. او خواهان توافقی است که مسیر را بهطور کامل به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند؛ زمانی که کشتیها بدون محدودیت در این آبراه بینالمللی تردد میکردند.
دولت ترامپ بارها گفته است که اجازه دادن به هر کشوری برای اعمال کنترل بر تنگه هرمز میتواند «سابقهای خطرناک» ایجاد کند.
تنگه هرمز؛ چالش اصلی جنگ
بازگرداندن تردد کشتیها در تنگه هرمز اکنون به چالش اصلی جنگ تبدیل شده است؛ هرچند ترامپ این هفته اعلام کرد که هدف اصلی او همچنان جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
انتظار میرود آمریکا بهزودی تحریمهای بسیار سنگین جدیدی علیه ایران اعمال کند؛ مقامهای آمریکایی گفتهاند این تحریمها ممکن است حتی از همین هفته اجرایی شوند.
مقامهای نظامی، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفتهاند نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه آمادهاند محاصره بنادر ایران را برای مدت نامحدود اجرا کنند.
ترامپ و تیمش معتقدند فشار اقتصادی در نهایت باعث خواهد شد حکومت ایران شروط او برای پایان جنگ را بپذیرد.
در مقابل، مقامهای ایرانی نیز بر این باورند که ترامپ تحت فشار سیاسی قرار دارد تا از جنگ خارج شود؛ بنابراین دو طرف در یک بنبست متقابل قرار گرفتهاند.
فشار نظامی بر ترامپ
فشار نظامی نیز بر ترامپ برای مذاکره درباره پایان جنگ افزایش یافته است.
استقرار طولانیمدت نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه ــ از جمله ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن ــ به دلیل هزینه و فشاری که بر کشتیها و ملوانان وارد کرده، توجهها را به خود جلب کرده است.
ترامپ همچنین اذعان کرده است که پس از شش ماه جنگ، ذخایر برخی از پیشرفتهترین مهمات آمریکا در سطحی نیست که او میخواهد.
با این حال، او تاکنون در برابر درخواستهای فزاینده جمهوریخواهان برای یافتن راهی برای خروج از جنگ مقاومت کرده و تأکید داشته است که احساس نمیکند تحت فشار زمانی قرار دارد.
ترامپ روز سهشنبه در یک پست دیگر در شبکههای اجتماعی، نقشه تنگه هرمز را زیر عبارت «قلمرو آمریکا» (US Territory) منتشر کرد؛ اقدامی که نشان نمیدهد آمریکا در آینده نزدیک قصد خروج نظامی از منطقه را دارد.
عفرا الحمّلی مدیر اداره ارتباطات راهبردی وزارت امور خارجه امارات، تمامی ادعاها درباره وضعیت روابط اقتصادی میان امارات متحده عربی و جمهوری اسلامی ایران را رد کرد.
به گزارش «انتخاب»، الحمّلی بار دیگر بر تعهد پایدار امارات به گفتوگو، همکاری و همگرایی منطقهای بهعنوان ابزارهای اساسی برای پیشبرد صلح، ثبات و رفاه در منطقه تأکید کرد.
الحمّلی تأکید کرد که با توجه به تشدید تنشهای منطقهای که صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی را تضعیف میکند، تمامی تجارت، مبادلات بازرگانی و تراکنشهای مالی با ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
الحمّلی همچنین تأکید کرد که امارات همچنان قاطعانه متعهد به حفاظت از تمامیت نظام مالی بینالمللی و پایبندی به قوانین بینالمللی و بالاترین استانداردهای جهانی است.
آسوشیتدپرس نوشت: ترامپ عمان را تهدید به بمباران کرد؛ مقامهای منطقهای میگویند دلیل آن، نارضایتی او از توافق این کشور با ایران برای مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز است.
به گزارش «انتخاب» در ادامه این مطلب آمده است: دو مقام منطقهای روز سهشنبه گفتند ترامپ از اینکه عمان به توافقی با ایران نزدیک شده که او با آن مخالف است و هدف آن مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز است، خشمگین است و به همین دلیل عمان را تهدید به بمباران کرده است. این تهدید یک روز پیش مطرح شد.
به گفته این مقامها، دولت ترامپ به عمان اعلام کرده با بخشهایی از توافقی که هنوز بهطور رسمی اعلام نشده، مخالف است؛ از جمله مدیریت مشترک ایران و عمان بر مسیر خروجی تنگه هرمز؛ مسیری حیاتی برای انتقال نفت و گاز طبیعی در جهان. این مقامها در جریان موضع آمریکا و دیدگاه دولت ترامپ درباره موضع عمان قرار گرفتهاند.
به گفته این مقامها، آمریکا معتقد است عمان در مذاکرات خود با ایران به اندازه کافی موضع سختگیرانهای نداشته است. واشنگتن همچنین از توافق عمان برای دریافت هزینههای داوطلبانه از کشتیها ناراضی است؛ حتی اگر این هزینهها برای تأمین امنیت و حفاظت از محیط زیست دریایی دریافت شوند.
این مقامها به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، زیرا اجازه گفتوگو با خبرنگاران را نداشتند.
ترامپ روز دوشنبه عمان را تهدید به بمباران کرد؛ در حالی که این کشور با ایران برای دستیابی به توافقی درباره بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن زمینه ازسرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ همکاری میکند.
