لرزش دست هنگام استرس بسیار شایعتر از چیزی است که فکر میکنید. یک روانپزشک توضیح میدهد که هنگام استرس دقیقاً چه اتفاقی در بدن رخ میدهد و چه زمانی این لرزش میتواند نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ گاهی قرار است در یک جلسه سخنرانی کنید یا در یک جلسه کاری تأثیر خوبی بگذارید؛ ناگهان متوجه میشوید دستهایتان شروع به لرزیدن کردهاند. این واکنش کاملاً شایع است و تقریباً همه افراد ممکن است در مقطعی از زندگی آن را تجربه کنند.
استرس یک واکنش طبیعی بدن است و نباید باعث خجالت شود یا نشانه ضعف شخصیتی تلقی شود.
چرا هنگام استرس دستها میلرزند؟
روانپزشک توضیح میدهد:
وقتی دچار استرس میشویم، مغز به غدد فوقکلیوی پیام میدهد تا آدرنالین ترشح کنند. آدرنالین بدن را برای واکنش سریع و مقابله با شرایط آماده میکند.
یکی از پیامدهای افزایش آدرنالین، ایجاد لرزشهای سریع و ظریف عضلات است که معمولاً در دستها بیشتر به چشم میآید؛ چون دستها عضلات کوچک و حساسی دارند.
در بیشتر موارد، این لرزش فقط یک واکنش طبیعی بدن است و نشانه ضعف یا بیماری نیست.
دقیقاً چه اتفاقی در بدن میافتد؟
* آدرنالین باعث میشود گیرندههای حسی موجود در عضلات که حرکات ظریف را کنترل میکنند، حساستر شوند و در نتیجه لرزشهای کوچک راحتتر ایجاد شوند.
* هنگام استرس، ضربان قلب افزایش پیدا میکند و جریان خون بیشتری به سمت عضلات میرود تا بدن برای واکنش سریع آماده شود؛ همین حالت میتواند به شکل لرزش دست دیده شود.
* در شرایط استرس شدید، قند خون نیز ممکن است تغییر کند. پایین افتادن قند خون میتواند باعث لرزش شود یا لرزش ناشی از استرس را تشدید کند.
* استرس باعث افزایش تنش عضلانی میشود و همین موضوع میتواند لرزشهای ظریف را بیشتر و محسوستر کند.
* همین واکنش فیزیولوژیک بدن فقط در استرس اتفاق نمیافتد؛ ترس، هیجان، عصبانیت و اضطراب نیز میتوانند همین سیستم را فعال کنند. به همین دلیل ممکن است دستها در موقعیتهای مختلف و شدید احساسی بلرزند.
این واکنش با چیزی که در پزشکی به آن «لرزش فیزیولوژیک» گفته میشود، مطابقت دارد. در شرایط استرس، موادی مانند آدرنالین، نورآدرنالین و کورتیزول در بدن افزایش پیدا میکنند. این مواد بدن را برای واکنش سریع آماده میکنند، ضربان قلب را بالا میبرند و باعث افزایش انقباض عضلات میشوند؛ مجموعه این تغییرات میتواند باعث لرزش دستها شود.
چرا بعضی افراد در شرایط مشابه بیشتر میلرزند؟
شدت لرزش در افراد مختلف یکسان نیست و عوامل متعددی در آن نقش دارند:
* میزان اضطراب پایه: افرادی که بهطور کلی اضطراب بیشتری دارند، ممکن است واکنش شدیدتری به استرس نشان دهند و لرزش دست در آنها بیشتر دیده شود.
* مصرف کافئین: قهوه، نوشیدنیهای انرژیزا و سایر محرکها میتوانند لرزش ناشی از استرس را تشدید کنند.
* کمبود خواب و خستگی: خواب ناکافی میتواند آستانه ایجاد لرزش را پایین بیاورد و باعث شود لرزش در شرایط استرسزا بیشتر دیده شود.
* حساسیت سیستم عصبی: برخی افراد بهطور طبیعی بیشتر مستعد لرزشهای فیزیولوژیک هستند، حتی زمانی که استرس ندارند.
* برخی داروها، مشکلات تیروئید یا پایین بودن قند خون نیز میتوانند فرد را مستعد لرزش کنند.
آیا لرزش دست ناشی از استرس میتواند نشانه بیماری جدیتری باشد؟
اگر لرزش گاهی اتفاق بیفتد و مشخصاً با یک موقعیت پراسترس ارتباط داشته باشد، معمولاً جای نگرانی نیست.
اما در شرایط زیر بهتر است موضوع توسط پزشک بررسی شود:
* لرزش مرتب اتفاق میافتد، حتی زمانی که استرس خاصی وجود ندارد.
* همراه با لرزش، علائمی مانند کاهش وزن بدون دلیل، تپش قلب یا تعریق بیش از حد دارید؛ این علائم میتوانند با مشکلات تیروئید مرتبط باشند.
* لرزش در حالت استراحت نیز وجود دارد و بعد از پایان موقعیت استرسزا برطرف نمیشود.
* در خانواده سابقه اختلالات لرزشی وجود دارد.
* لرزش فقط در یک سمت بدن دیده میشود یا بهمرور زمان شدیدتر میشود.
در چنین شرایطی بهتر است علت دقیق مشخص شود و در صورت نیاز، بررسی عصبی انجام گیرد.
برای مثال، لرزش اساسی (Essential Tremor) یک اختلال واقعی عصبی است. استرس میتواند علائم این بیماری را تشدید کند؛ بنابراین نباید هر نوع لرزش مداوم یا رو به افزایش را صرفاً به «اعصاب» نسبت داد.
چگونه میتوان لرزش دست ناشی از استرس را کاهش داد؟
دکتر کریشنا چند راهکار ساده پیشنهاد میکند:
نفس عمیق و آهسته:
تنفس آرام و عمیق میتواند سیستم عصبی را آرام کند و واکنش فیزیولوژیک بدن به استرس را کاهش دهد.
کاهش مصرف کافئین:
بهخصوص پیش از موقعیتهایی که میدانید برایتان استرسزا هستند، مصرف قهوه و سایر محرکها را کاهش دهید.
ثابت نگه داشتن قند خون:
خوردن وعدههای غذایی منظم میتواند از افت قند خون جلوگیری کند؛ زیرا پایین آمدن قند خون ممکن است لرزش ناشی از استرس را تشدید کند.
تکنیکهای زمینگیرسازی (Grounding):
تمرکز روی یک حس فیزیکی، یک شیء یا چیزی که در اطراف خود میبینید، میتواند به کاهش واکنش ذهن و بدن به استرس کمک کند.
ورزش منظم و خواب کافی:
ورزش و خواب مناسب میتوانند در طول زمان میزان واکنشپذیری بدن به استرس را کاهش دهند.
اگر لرزش دست به حدی است که انجام کارهای روزمره یا حضور در موقعیتهای اجتماعی و کاری را مختل میکند، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا علاوه بر اضطراب، سایر علل احتمالی نیز بررسی شوند.
نتیجهگیری
لرزش دست هنگام استرس معمولاً یک واکنش طبیعی و قابلدرک بدن است.
افزایش آدرنالین، حساستر شدن عضلات و فعال شدن سیستم «مبارزه یا فرار» باعث میشوند دستها در شرایط استرسزا بلرزند. این اتفاق معمولاً با پایان یافتن موقعیت پراسترس برطرف میشود و بهخودیخود نشانه بیماری جدی نیست.
با این حال، تنفس عمیق، کاهش مصرف کافئین، خواب کافی، ورزش منظم و جلوگیری از افت قند خون میتوانند به کاهش این لرزش کمک کنند.
اما اگر لرزش مداوم، شدید، رو به افزایش یا بدون علت مشخص باشد، بهتر است آن را صرفاً به استرس و «اعصاب» نسبت ندهید و برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنید.
