زومیت: تصلب شرایین، یعنی تجمع پلاک در رگها، ممکن است از سالهای جوانی و بدون هیچ علامتی در بدن شکل بگیرد.
بیماریهای قلبی معمولاً ناگهانی دیده میشوند؛ یک حمله قلبی یا سکته ممکن است در ظاهر بدون هشدار رخ دهد، اما در بسیاری از موارد فرایند آسیبزا سالها قبل آغاز شده است. پژوهشی تازه نشان میدهد تصلب شرایین (آترواسکلروز)، یعنی تشکیل تدریجی پلاکهای چربی در رگها، ممکن است از دهههای جوانی در بدن شکل گرفته باشد؛ حتی زمانی که فرد هیچ علامتی ندارد.
پژوهشگران با بررسی نزدیک به ۱۷هزار بزرگسال ۱۸ تا ۷۰ ساله در دانمارک و اسپانیا دریافتند که بیش از ۵۷ درصد افراد بررسیشده نشانههایی از آترواسکلروز پنهان داشتند. مطالعه به سرپرستی هنینگ بوندگارد از بیمارستان دانشگاه کپنهاگ و بورخا ایبانز از مرکز ملی تحقیقات قلب و عروق اسپانیا انجام شد.
آترواسکلروز زمانی رخ میدهد که چربی، کلسترول و مواد دیگر در دیواره رگها جمع میشوند و پلاک میسازند. این پلاکها به مرور میتوانند مسیر جریان خون را تنگ کنند یا با پارهشدن باعث ایجاد لخته شوند؛ اتفاقی که ممکن است به حمله قلبی یا سکته منجر شود.
اما نکته مهم این است که تشکیل پلاکها معمولاً از زمان بروز علائم شروع نمیشود. این فرایند میتواند سالها بیصدا ادامه پیدا کند.
به گزارش ساینسآلرت، محققان با استفاده از سونوگرافی و سیتی آنژیوگرافی، سه ناحیه مهم بدن را بررسی کردند: شریانهای کاروتید در گردن، شریانهای فمورال در پاها و رگهای کرونری که خونرسانی به قلب را انجام میدهند. از میان ۱۳هزار و ۱۸۶ نفری که تصویربرداری کامل داشتند، حتی در گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال نیز حدود یک نفر از هر ۱۳ نفر نشانههایی از آترواسکلروز داشت.
با افزایش سن، تفاوت میان زنان و مردان بیشتر شد. در دهه چهارم زندگی (از ۳۰ سالگی به بعد)، حدود ۳۴٫۶ درصد مردان و ۲۱٫۳ درصد زنان دارای پلاک قابل تشخیص بودند. پژوهشگران میگویند مردان معمولاً حدود ۵ تا ۱۰ سال زودتر از زنان نشانههای این بیماری را نشان میدهند، اما در زنان این روند در میانسالی سریعتر افزایش پیدا میکند.
در سنین ۶۰ تا ۷۰ سالگی، تقریباً همه افراد نشانههایی از تصلب شرایین را داشتند؛ فقط ۱٫۹ درصد مردان و ۸٫۱ درصد زنان در این بازه سنی هیچ پلاک قابل تشخیصی نداشتند.
شدت بیماری نیز با افزایش سن بیشتر شد. در افراد دهه ۳۰ سالگی، وجود پلاک در چند ناحیه بدن نسبتاً نادر بود، اما در گروه ۶۰ تا ۷۰ ساله، بیش از نیمی از مردان و حدود یکسوم زنان در هر سه ناحیه بررسیشده پلاک داشتند.
پژوهشگران همچنین دریافتند که روشهای معمول تخمین خطر بیماری قلبی همیشه وجود این بیماری پنهان را نشان نمیدهند. برای مثال، ابزار SCORE2 که خطر ۱۰ ساله بیماری قلبی را براساس عواملی مانند سن، فشار خون، کلسترول و سیگارکشیدن محاسبه میکند، بسیاری از افراد دارای آترواسکلروز خاموش را در گروه پرخطر قرار نمیداد.
یافتهها بدان معنی نیست که همه افراد باید برای پیداکردن پلاکهای عروقی تحت تصویربرداری قرار بگیرند. مطالعه حاضر بیشتر برای ترسیم روند شکلگیری بیماری انجام شده و هنوز مشخص نیست غربالگری گسترده بتواند باعث کاهش حملات قلبی و سکته شود.
پژوهشگران قصد دارند در مرحله بعد بررسی کنند که آیا تشخیص زودهنگام آترواسکلروز و شروع اقدامات پیشگیرانه براساس نتایج تصویربرداری، میتواند بهتر از روشهای فعلی از پیشرفت بیماری جلوگیری کند یا نه.
نتیجه مطالعه پیامی ساده دارد: بیماری قلبی اغلب زمانی آغاز نمیشود که اولین علامت ظاهر میشود؛ ممکن است سالها قبل، در سکوت، در دیواره رگها در حال شکلگیری باشد.
