مدتهاست میدانیم که زیاد نشستن برای سلامتی خوب نیست. مطالعات متعددی نشان دادهاند که ساعتهای طولانی کمتحرکی میتواند پیامدهای نامطلوبی برای بدن داشته باشد.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ اما پژوهشهای جدید نشان میدهند که فقط مجموع زمانی که در طول روز مینشینیم اهمیت ندارد؛ بلکه نحوه نشستن و اینکه آیا این زمانهای طولانی با فعالیت و حرکت قطع میشوند یا نه نیز میتواند نقش مهمی داشته باشد.
در مطالعهای که برای نخستین بار با این هدف انجام شده و در نشریه PLOS Medicine منتشر شده است، پژوهشگران دریافتند نحوه تجمع دورههای طولانی کمتحرکی در طول روز میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سلامت داشته باشد.
مهمتر از همه، نتایج نشان داد افرادی که هر روز یک ساعت بیشتر در دورههای طولانی و بدون وقفه مینشینند، با خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان و مرگ ناشی از سرطان مواجه بودند.
فردریک هو، اپیدمیولوژیست و نویسنده ارشد این مطالعه از دانشگاه گلاسگو، میگوید:
«دادههای ما نشان میدهد نشستنهای بیش از ۳۰ دقیقه در هر نوبت، ارتباط ویژهای با افزایش خطر سرطان دارد.»
او اضافه میکند:
«خبر خوب این است که حتی قطع کردن زمان نشستن با کاری ساده مانند یک پیادهروی کوتاه میتواند اثر محافظتی داشته باشد.»
بررسی بیش از ۹۱ هزار نفر
پژوهشگران دادههای بیش از ۹۱ هزار نفر را که در مطالعه بزرگ UK Biobank شرکت کرده بودند، بررسی کردند. این پروژه بلندمدت، وضعیت سلامت حدود نیم میلیون نفر در بریتانیا را دنبال میکند.
افراد بررسیشده بهطور متوسط ۵۶ ساله بودند و در زمان ورود به مطالعه سابقه ابتلا به سرطان نداشتند.
هر یک از آنها به مدت هفت روز بهطور مداوم یک دستگاه ثبت فعالیت مجهز به شتابسنج روی مچ دست داشتند. این دستگاه میزان تحرک افراد را ثبت میکرد و فعالیت آنها را در دستههای کمتحرکی، فعالیت سبک، متوسط یا شدید قرار میداد.
سپس وضعیت سلامت شرکتکنندگان حدود ۱۲ سال پیگیری شد.
نتایج نشان داد میزان کلی کمتحرکی با پیامدهای نامطلوبتر سلامت، از جمله افزایش احتمال ابتلا به سرطان و مرگ ناشی از آن، ارتباط دارد. پژوهشگران در تحلیلهای خود عواملی مانند سن، جنسیت، قومیت، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، سطح تحصیلات و عوامل مربوط به رژیم غذایی و سبک زندگی را نیز در نظر گرفتند.
اما زمانی که پژوهشگران الگوی نشستن افراد را بررسی کردند، مشخص شد که هر نوع نشستن طولانیمدت اثر یکسانی ندارد.
نشستن طولانیمدت در برابر نشستنِ همراه با وقفه
در این مطالعه، دو نوع رفتار کمتحرک از یکدیگر تفکیک شد:
نشستن طولانیمدت: دورههایی از نشستن که حداقل ۳۰ دقیقه ادامه داشت و حدود ۹۰ درصد از آن دوره بدون تحرک بود.
نشستنِ همراه با وقفه: دورههای کمتحرکی کمتر از ۳۰ دقیقه یا دورههای طولانیتری که با فعالیت و حرکت به اندازه کافی قطع میشدند.
نتایج تفاوت قابلتوجهی میان این دو الگو نشان داد.
پژوهشگران دریافتند به ازای هر یک ساعت اضافه در روز که فرد در دورههای طولانی و بدون وقفه مینشست، خطر مرگ ناشی از سرطان ۹ درصد بیشتر بود.
همچنین هر ساعت نشستن طولانیمدت بیشتر با ۳ درصد افزایش در بروز کلی سرطان ارتباط داشت.
خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با چاقی و سرطانهای مرتبط با دیابت نوع ۲ نیز در ازای هر ساعت نشستن طولانیمدت، حدود ۵ درصد بیشتر بود.
البته این اعداد به معنای آن نیستند که یک ساعت نشستن مستقیماً باعث سرطان میشود؛ این مطالعه از نوع مشاهدهای است و رابطه آماری میان این عوامل را نشان میدهد.
وقفههای کوتاه در نشستن ممکن است مفید باشند
در مقابل، افرادی که نشستن خود را با حرکت و فعالیت قطع میکردند، پیامدهای سلامت بهتری داشتند.
هر ساعت از کمتحرکیِ همراه با وقفه با:
* ۱۸ درصد کاهش خطر مرگ ناشی از سرطان
* ۶ درصد کاهش بروز کلی سرطان
ارتباط داشت.
همچنین بروز سرطانهای مرتبط با چاقی و دیابت نوع ۲ در افرادی که بهطور متناوب حرکت میکردند، بهترتیب ۹ و ۱۰ درصد کمتر بود.
پژوهشگران در مقاله خود توضیح میدهند که اثرات کمتحرکی ممکن است فقط به مجموع زمان نشستن وابسته نباشد، بلکه به این موضوع نیز بستگی داشته باشد که این زمان بهصورت دورههای طولانی و مداوم سپری شود یا با فعالیتهای کوتاه قطع شود.
این یافته از نظر زیستی نیز قابلقبول به نظر میرسد؛ زیرا مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که قطع کردن نشستن طولانیمدت با دورههای کوتاه فعالیت میتواند نسبت به نشستن بدون وقفه، برخی پاسخهای متابولیک بدن را بهبود دهد.
حتی فعالیت سبک هم میتواند تفاوت ایجاد کند
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که اگر افراد بخشی از زمان کمتحرکی خود را با فعالیت بدنی جایگزین کنند، چه اتفاقی میافتد.
مدلسازی آنها نشان داد جایگزین کردن تنها یک ساعت از نشستن طولانیمدت در روز با فعالیت بدنی سبک با:
* ۱۲ درصد کاهش خطر مرگ ناشی از سرطان
* ۶ درصد کاهش بروز سرطان
ارتباط داشت.
فردریک هو میگوید دستورالعملهای فعلی سلامت معمولاً تمرکز زیادی بر فعالیت بدنی متوسط یا شدید دارند، اما نتایج این مطالعه نشان میدهد که حرکتهای سبک روزمره نیز نباید نادیده گرفته شوند.
آیا باید نگران نشستن باشیم؟
البته این مطالعه به دلیل ماهیت مشاهدهای خود نمیتواند ثابت کند که نشستن طولانیمدت مستقیماً باعث سرطان میشود یا اینکه کاهش آن حتماً خطر ابتلای فرد به سرطان را کاهش خواهد داد.
با این حال، نتایج با مجموعهای از پژوهشهای قبلی همخوانی دارد که ارتباط میان کمتحرکی و التهاب مزمن را نشان دادهاند و همچنین شواهدی وجود دارد که فعالیت بدنی میتواند در پیشگیری از برخی سرطانها نقش داشته باشد.
پیام اصلی این پژوهش ساده است: لازم نیست حتماً یک تمرین ورزشی سنگین انجام دهید تا نشستن طولانیمدت را جبران کنید.
حتی کارهای سادهای مانند بلند شدن از صندلی، چند دقیقه راه رفتن یا انجام فعالیتهای سبک در طول روز میتواند به شکستن دورههای طولانی نشستن کمک کند.
پژوهشگران مینویسند که تا آنجا که آنها اطلاع دارند، این نخستین مطالعهای است که ارتباط متفاوت میان نشستن طولانیمدت و نشستنِ همراه با وقفه را با پیامدهای مرتبط با سرطان بررسی کرده است.
از آنجا که کمتحرکی در زندگی امروزی بسیار شایع است، حتی ارتباطهای نسبتاً کوچک نیز میتوانند از نظر سلامت عمومی اهمیت زیادی داشته باشند.
