جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز شصت و دوم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۵۷ روز میگذرد، سپاه اعلام کرده که یک فروند شناور بدون سرنشین آمریکا را در ورودی تنگه هرمز مورد اصابت قرار دادیم.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به روز شصت و یکم جنگ سوم و روز صد و پنجاه و ششم آتش بس (۲۰ شهریور ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
مایک ویرث، مدیرعامل شرکت شورون، گفت ذخایر و حاشیههای اطمینان اولیه در بازار نفت «دیگر تمام شدهاند» و در نتیجه، ریسک افزایش قیمت نفت ناشی از جنگ ایران اکنون بیشتر شده است.
خبرنگار صداوسیما اعلام کرد: یک شهپاد آمریکا امروز توسط نیروی دریایی سپاه مورد اصابت قرار گرفت.
بلومبرگ نوشت: شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس در حال بررسی برگزاری نشستی با مقامهای ایرانی در هفته آینده برای گفتوگو درباره آینده تنگه هرمز هستند؛ اقدامی که در صورت برگزاری، نخستین نشست این کشورها با جمهوری اسلامی ایران از زمان آغاز جنگ بیش از شش ماه پیش خواهد بود.
به گزارش «انتخاب», در ادامه این مطلب آمده است: به گفته یک فرد مطلع از موضوع، عمان تلاش دارد وزرای خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ایران را روز دوشنبه در شهر صلاله، واقع در جنوب عمان، گرد هم آورد. این فرد به دلیل حساسیت موضوع خواست نامش فاش نشود.
با این حال، برگزاری این نشست هنوز قطعی نیست و تشدید درگیریها میان نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی و حوثیها، گروه مستقر در یمن که از حمایت ایران برخوردار است، ممکن است برنامههای مربوط به این نشست را با مشکل مواجه کند.
یک فرد دیگر مطلع از موضوع گفت حتی در صورت برگزاری نشست، مشخص نیست که همه کشورهای عضو این بلوک، از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و عمان، در آن شرکت کنند.
وزارت خارجه عمان بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد. روزنامه فایننشال تایمز نخستین رسانهای بود که خبر این نشست را گزارش کرد.
جنگ و بنبست در تنگه هرمز
به گزارش بلومبرگ، جنگ میان ایران و آمریکا به نوعی بنبست رسیده و هر دو طرف خود را برای ادامه درگیریها طی ماههای آینده و حتی بیشتر آماده میکنند.
تنگه هرمز که برای انتقال جهانی نفت، گاز طبیعی و دیگر کالاها اهمیت حیاتی دارد، پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه بمباران ایران را آغاز کردند، عملاً بسته شد.
واشنگتن تلاش میکند تهران را وادار کند بار دیگر اجازه عبور آزادانه کشتیها از این آبراه را بدهد و برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی، از محاصره دریایی استفاده میکند.
اگرچه این عملیات نظامی به اقتصاد ایران آسیب زده و ارزش ریال بهسرعت کاهش یافته و نرخ تورم به حدود ۹۰ درصد افزایش پیدا کرده است، رهبران ایران اعلام کردهاند که در موضوع تنگه هرمز کوتاه نخواهند آمد و تا زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، محاصره را لغو نکند، به مذاکرات بازنخواهند گشت.
ایران همچنین بهروشنی اعلام کرده است که در واکنش به حملات آمریکا به کشتیها و قلمرو این کشور، به اقدامات تلافیجویانه خود ادامه خواهد داد.
مذاکرات ایران و عمان درباره تردد دریایی
عمان و ایران، دو کشوری که در دو سوی تنگه هرمز قرار دارند، هفتههاست در حال مذاکره درباره توافقی برای مدیریت تردد دریایی هستند.
ایران میگوید توافق نزدیک است و بر اساس آن، تهران حق تعیین کشتیهایی را که میتوانند وارد خلیج فارس شوند در اختیار خواهد داشت و احتمالاً میتواند از آنها هزینه عبور دریافت کند.
احتمالاً آمریکا با چنین ترتیبی مخالفت خواهد کرد.
اکثر اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز بر عبور آزادانه کشتیها از این آبراه تأکید کردهاند، هرچند مشخص نیست آیا ممکن است با یک توافق موقت که به افزایش مجدد تردد کشتیها منجر شود، موافقت کنند یا خیر.
در دو ماه گذشته کشتیهای بیشتری از تنگه هرمز عبور کردهاند، اما بیشتر آنها بهصورت مخفیانه و در ساعات شب تردد میکنند، تحت حفاظت نظامی آمریکا قرار دارند و سامانههای شناسایی و ردیابی خودکارشان (ترانسپوندرها) را خاموش میکنند.
این کشتیها بهطور مرتب هدف موشکها و پهپادهای ایران قرار میگیرند.
تأثیر بستهشدن هرمز بر کشورهای منطقه
عربستان سعودی و امارات متحده عربی توانستهاند با استفاده از خطوط لوله، بخش قابلتوجهی از صادرات نفت خام خود را از مسیرهای جایگزین منتقل کنند و از گلوگاه تنگه هرمز عبور ندهند.
با این حال، بستهبودن عملی تنگه همچنان به اقتصاد آنها آسیب میزند و موجب شده برخی سرمایهگذاران و گردشگران از حضور در منطقه منصرف شوند.
قطر این هفته اعلام کرد که کسری بودجه این کشور در سهماهه دوم سال به بالاترین میزان در نزدیک به یک دهه گذشته رسیده است.
اقتصاد عربستان سعودی نیز در همین دوره منقبض شده است.
خبرنگار خطاب به ترامپ پرسید: آیا ممکن است جنگ ایران تا پایان دوره ریاستجمهوری شما ادامه داشته باشد؟
ادعای ترامپ: نه. حتی یک درصد هم چنین احتمالی وجود ندارد.
خبرنگار المیادین اعلام کرد: نیروهای انصارالله یمن به شهرستان ذوباب در ساحل غربی این کشور رسیدهاند.
سید عباس عراقچی و چو هیون، وزرای امور خارجه ایران و کرهجنوبی صبح امروز جمعه در تماس تلفنی در خصوص آخرین تحولات منطقهای گفتگو و رایزنی کرد.
اکسیوس نوشت: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز پنجشنبه دو بار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تماس گرفت و از او خواست در واکنش به نزدیک شدن گروه حوثیِ مورد حمایت ایران به یک گلوگاه حیاتی در دریای سرخ، دستور حمله به مواضع این گروه را صادر کند. این موضوع را دو مقام آمریکایی به آکسیوس گفتند.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: ترامپ این درخواست را رد کرد و مقامهای آمریکایی تأکید کردند که دولت او در حال حاضر برنامهای برای مداخله مستقیم نظامی علیه حوثیها ندارد.
چرا مهم است: قیمت نفت روز پنجشنبه جهش کرد؛ همزمان حوثیها یک شهر ساحلی راهبردی در یمن را تصرف کردند و به تنگه بابالمندب، یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی و صادرات نفت عربستان، نزدیکتر شدند.
در شرایطی که ایران هماکنون تردد کشتیها در تنگه هرمز را مختل کرده است، کنترل بابالمندب توسط حوثیها میتواند اهرم فشار قدرتمند جدیدی در اختیار تهران علیه آمریکا و متحدانش در خلیج فارس قرار دهد.
تحولات اخیر: آمریکا نگران تشدید سریع درگیریها در یمن است و در حالی که تلاش میکند از ورود مستقیم به جنگ خودداری کند، حمایت از عربستان سعودی را افزایش داده است.
دریاسالار براد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، روز پنجشنبه برای برگزاری نشستهای فوری هماهنگی به عربستان سفر کرد. دو منبع مطلع از این موضوع این سفر را تأیید کردند.
سفارت عربستان در واشنگتن و کاخ سفید از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردند.
پیشینه: رویارویی عربستان و حوثیها در ماه ژوئیه، پس از آن دوباره شدت گرفت که ریاض مانع فرود یک هواپیمای ایرانی حامل شماری از مقامهای ارشد حوثی در صنعا شد؛ این افراد در حال بازگشت از مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، رهبر پیشین ایران، بودند.
بن سلمان از ترامپ خواست از نظر سیاسی از حمله عربستان به فرودگاه صنعا حمایت کند، اما تصریح کرد که عربستان به کمک نظامی آمریکا نیاز ندارد. ترامپ نیز حمایت خود را اعلام کرد.
حوثیها در واکنش، نفتکشهای سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادند و مسیر مهم صادرات نفت عربستان را تهدید کردند و بعدتر حملات خود را به تأسیسات انرژی عربستان گسترش دادند.
عربستان و متحدان یمنی آن نیز در پاسخ، حملات هوایی و عملیات زمینی علیه مواضع حوثیها انجام دادند.
پشت پرده: درخواست اخیر عربستان برای اقدام نظامی مستقیم آمریکا، چرخشی قابلتوجه نسبت به موضع ریاض در ماه ژوئیه محسوب میشود؛ زمانی که عربستان به واشنگتن گفته بود میتواند بهتنهایی از عهده حوثیها برآید.
با تشدید درگیریها، سعودیها بهتدریج خواستار سطوح بیشتری از حمایت آمریکا شدند.
مقامهای نظامی و غیرنظامی آمریکا در هفتههای اخیر به همتایان سعودی خود گفتهاند که دستور ترامپ این است که نیروهای آمریکایی بر ایران و تنگه هرمز متمرکز بمانند و از گشودن یک جبهه دیگر خودداری کنند. منابع مطلع از این مذاکرات این موضوع را اعلام کردند.
روز پنجشنبه، همزمان با پیشروی نیروهای حوثی به سمت شهر ساحلی مخا و عقبنشینی نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان، م.ب.س. با ترامپ تماس گرفت تا او را در جریان وخامت اوضاع قرار دهد.
مقامهای آمریکایی گفتند که چند ساعت بعد، م.ب.س. بار دیگر با ترامپ تماس گرفت و از او خواست دستور حملات آمریکا علیه حوثیها را صادر کند.
ترامپ این درخواست را رد کرد، اما یک مقام آمریکایی گفت دولت آمریکا اطلاعات درباره حوثیها و دادههای مربوط به تعیین اهداف را در اختیار عربستان قرار خواهد داد.
به گفته این مقام، حدود ۲۰۰ نیروی نظامی آمریکایی هماکنون در عربستان حضور دارند و از این کشور پشتیبانی غیررزمی ارائه میکنند.
آنچه میگویند: یک مقام ارشد دولت ترامپ اعلام کرد که اولویت واشنگتن، باز نگه داشتن دریای سرخ است و در عین حال، مسئولیت درگیری گستردهتر را به شرکای منطقهای خود واگذار میکند.
این مقام گفت: «ایالات متحده بر حفاظت از منافع اصلی امنیت ملی خود، از جمله تضمین آزادی کشتیرانی در دریای سرخ، متمرکز است و در عین حال، به شرکای منطقهای خود توانایی میدهد تا مدیریت و حلوفصل چالشهای امنیتی منطقه را در دست بگیرند.»
او افزود: «ما در گفتوگویی مستمر با عربستان سعودی و دولت جمهوری یمن درباره ثبات منطقهای هستیم.»
سیانان نوشت: به گفته چند منبع مطلع از این عملیات، بیش از ۱۰۰ مشاور نظامی آمریکا در عربستان سعودی مستقر هستند و در کارزار نظامی این کشور علیه حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن، اطلاعات و پشتیبانی هدفگیری در اختیار ریاض قرار میدهند. این کمکها در حالی ارائه میشود که درگیریها در شبهجزیره عربستان شدت گرفته و خطر تبدیل شدن آن به جنگی آشکار با حوثیها افزایش یافته است؛ جنگی که میتواند دومین مسیر مهم کشتیرانی در خروج از خاورمیانه را نیز در معرض تهدید قرار دهد.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: نیروهای نظامی آمریکا در قالب یک فرماندهی مشترک نیروها فعالیت میکنند که در هفتههای اخیر و در پی نشانههایی مبنی بر افزایش تلاشهای ایران برای کمک به حملات حوثیها علیه عربستان تشکیل شده است. یکی از این منابع، یک مقام آمریکایی، شمار نیروهای حاضر در این چارچوب را حدود ۲۰۰ نفر اعلام کرد.
پنج منبع مطلع از این عملیات به CNN گفتهاند که نیروهای آمریکایی در حال کمک به عربستان هستند.
یکی از مقامهای آمریکایی به CNN گفت آمریکا به عربستان در استفاده از یک ابزار هدفگیری کمک کرده است که به افسران نظامی امکان میدهد آنچه را در میدان نبرد رخ میدهد بهصورت لحظهای مشاهده کنند. این مقام، این سامانه را با سیستم Maven مورد استفاده پنتاگون مقایسه کرد. منبع دیگری که از همکاری جاری دو کشور اطلاع دارد نیز گفت آمریکا برای حملات عربستان علیه حوثیها، پشتیبانی هدفگیری «ژئواسپیشال» (مبتنی بر دادههای جغرافیایی) ارائه میکند.
با این حال، منابع میگویند در حال حاضر محدودیتهای سختگیرانهای برای حمایت آمریکا وجود دارد.
آمریکا اطلاعاتی را با عربستان به اشتراک میگذارد؛ اقدامی که بهطور معمول نیز انجام میشود، اما نیروهای آمریکایی مستقیماً در حملات مشارکت ندارند. همچنین آمریکا در حال حاضر به سوخترسانی به جنگندههای سعودی یا ارائه سایر حمایتهای عملیاتی کمک نمیکند؛ حمایتهایی که واشنگتن در درگیریهای گذشته با حوثیها ارائه کرده بود.
یکی از منابع گفت این تلاش در عوض بر این متمرکز است که اطمینان حاصل شود عملیات عربستان به شکلی منظم و حرفهای انجام میشود.
تمام منابع، این اقدام را ادامه همکاریها و آموزشهای قبلی دانستند که آمریکا پیش از این نیز در اختیار عربستان، بهعنوان یکی از متحدان مهم منطقهای خود، قرار میداد.
یک مقام وزارت دفاع آمریکا به CNN گفت: «ما بهطور معمول درباره مسائل مرتبط با اطلاعات محرمانه اظهارنظر نمیکنیم.» CNN برای دریافت نظر سفارت عربستان سعودی در واشنگتن نیز تماس گرفته است.
تشدید حملات حوثیها
حمایت آمریکا از عربستان در شرایطی صورت میگیرد که حوثیها اخیراً در شبهجزیره پیشرویهایی داشتهاند و درگیریهای روزهای اخیر شاید به شدیدترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده باشد. در آن سال آتشبسی شکننده میان حوثیها و دولت یمن، که مورد حمایت عربستان قرار دارد، برقرار شد؛ با این حال، این کشور از آن زمان عملاً به دو بخش تقسیم شده است.
گروه حوثی روز پنجشنبه یک بندر راهبردی در دریای سرخ را تصرف کرد؛ اقدامی که میتواند به این گروه امکان تهدید یکی از مسیرهای مهم کشتیرانی جهان، یعنی تنگه بابالمندب، را بدهد. حوثیها همچنین در اوایل هفته جاری در حملهای موشکی و پهپادی به عربستان سعودی، دهها غیرنظامی را کشتند.
اما آنچه همچنان بر تلاش آمریکا سایه افکنده، خاطره سالها حمایت بحثبرانگیز نیروهای آمریکایی از عملیات هدفگیری عربستان در دوران دولت باراک اوباما و نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ است؛ حمایتی که منتقدان میگفتند در شمار بالای تلفات غیرنظامیان نقش داشته است.
در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، آمریکا نیز کارزاری چندماهه علیه حوثیها در یمن به راه انداخت که با یک توافق آتشبس ناگهانی پایان یافت. CNN پیشتر گزارش داده بود که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، اندکی پس از تأیید انتصابش بهعنوان مشاور ارشد نظامی ترامپ، خواستار پایان دادن به این عملیات شده بود؛ زیرا نگران بود که آمریکا راهبرد روشنی برای خروج از آن نداشته باشد.
مقامهای آمریکایی در حالی که جنگ آمریکا با ایران ادامه یافته و خطر سرایت آن به درگیریهای نیابتی در دیگر نقاط منطقه افزایش یافته است، تحولات مربوط به حوثیها را از نزدیک زیر نظر دارند.
نگرانی از شکلگیری جبهه دوم
اگرچه عربستان سعودی در ابتدا تمایل چندانی نداشت که بیش از حد در جنگ آمریکا با ایران درگیر شود ــ تا جایی که در اوایل تابستان امسال حتی از حمایت از تلاشهای اولیه آمریکا برای اسکورت کشتیهای تجاری آسیبدیده از این جنگ خودداری کرد ــ اما افزایش حملات تهاجمی حوثیها نگرانیهای آمریکا و عربستان را درباره شکلگیری جبههای دوم افزایش داده است.
یکی از مقامهای آمریکایی به CNN گفت مقامهای آمریکا بر این باورند که در حال حاضر صدها افسر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در یمن حضور دارند و در کنار حوثیها فعالیت میکنند؛ با این هدف که در نهایت تنگه بابالمندب را مسدود کنند. این تنگه دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند.
CNN پیشتر گزارش داده بود که ایران در صورت شکست مذاکرات با آمریکا، در حال بررسی یک گزینه اقتصادی موسوم به «گزینه هستهای» بوده است؛ یعنی واداشتن حوثیها به بستن این آبراه مهم.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اوایل هفته جاری به اطلاعاتی درباره حضور سپاه در یمن اشاره کرد و به خبرنگاران گفت ایران در حملات اخیر حوثیها علیه زیرساختهای انرژی عربستان نقش داشته است؛ به گفته یکی از مقامهای آمریکایی، این اظهارات روبیو بر اساس همین اطلاعات بوده است.
با این حال، نیروهای آمریکایی پس از بیش از شش ماه جنگ در ایران، که طی آن نیروهای آمریکا در منطقه با حملات مکرر موشکی و پهپادی، مأموریتهای طولانیمدت و نگرانی درباره ذخایر مهمات مواجه بودهاند، از پیش نیز تحت فشار قرار دارند.
ارتش آمریکا همچنین بیشتر تمرکز خود را بر عملیات در اطراف تنگه هرمز گذاشته است؛ از جمله انجام حملات علیه اهداف ایرانی، اسکورت کشتیهای تجاری در این آبراه و حفظ محاصره دریایی بنادر ایران.
در داخل ارتش آمریکا نیز نگرانی عمیقی درباره نزدیک شدن بیش از حد به کارزار حملات عربستان علیه حوثیها وجود دارد؛ بهویژه در صورتی که یک حمله اشتباه پیش برود و به تلفات غیرنظامیان منجر شود، همانطور که در گذشته رخ داده است. یکی دیگر از مقامهای آمریکایی این نگرانی را مطرح کرد.
یکی از منابع در پایان گفت: «این دیگر روزهای گذشته نیست.»
رویترز نوشت: میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا برای نخستینبار از ۶ دلار به ازای هر گالن عبور کرد.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد:
گزارشی درباره وقوع حادثه برای دو کشتی در فاصله ۴ مایل دریایی در غرب خصب، در سلطنت عمان، دریافت شده است.
این گزارش از وقوع آتشسوزی در یکی از کشتیها حکایت دارد؛ وضعیت کشتی دیگر پس از هدف قرار گرفتن هر دو کشتی با پرتابهها هنوز مشخص نیست.
فارس: دبیرکل ناتو گفته این ائتلاف در حال انجام عملیات مینروبی در تنگه هرمز نیست و این عملیات ارتباطی به آنها ندارد، اما این ائتلاف وضعیت را از نزدیک زیر نظر دارد.
«مارک روته» دبیرکل ناتو روز پنجشنبه گفت که این ائتلاف در حال انجام عملیات مینروبی در تنگه هرمز نیست، اما وضعیت را از نزدیک زیر نظر دارد.
روته این اظهارات را در جریان سفر خود به برلین مطرح کرد.
دبیرکل ناتو درباره میروبی در تنگه هرمز گفت: «این موضوع به قلمرو ناتو مربوط نمیشود. البته ما آنچه را در حال وقوع است زیر نظر داریم و کشورهای عضو ناتو از نزدیک با یکدیگر هماهنگ هستند.»
او درخصوص تلاش فرانسه و کشورهای اروپایی برای حضور در تنگه هرمز گفت: «یک ابتکار مهم از سوی فرانسه و بریتانیا وجود دارد. برخی کشورها، مانند لتونی، لیتوانی و دیگران، فعال هستند. آنها نیروهای خود را در معرض خطر قرار نمیدهند، اما در زمینه مینروبی کمک میکنند. همه این اقدامات با همکاری ایالات متحده انجام میشود. این یک مأموریت ناتو نیست، اما ما وضعیت را زیر نظر داریم و هر جا که بتوانیم کمک میکنیم.»
یک مقام آمریکایی ادعا کرد: ایران در حال برنامهریزی برای انجام یک حمله گسترده علیه رژیم صهیونیستی است.
به گزارش انتخاب، یک مقام آمریکایی در گفتوگو با شبکه ۱۳ عبری مدعی شد: ایران در حال برنامهریزی برای انجام یک حمله گسترده علیه رژیم صهیونیستی است.
