سفید شدن زبان اغلب بیخطر است، اما اگر این لایه سفید از بین نرود، ممکن است نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. پزشک درباره علتهای شایع سفید شدن زبان، برفک دهان، لکوپلاکیا و علائم هشداردهنده توضیح میدهد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ سفید شدن زبان ممکن است در نگاه اول نگرانکننده به نظر برسد، اما در بیشتر موارد بیخطر است. این لایه سفید و نازک میتواند فقط تجمع سلولهای مرده، باکتریها و ذرات باقیمانده غذا روی سطح زبان باشد. گاهی نیز زمانی که دهان خشک است، بدن دچار کمآبی شده یا فرد از طریق دهان نفس میکشد، این سفیدی بیشتر دیده میشود؛ بهخصوص هنگام صبح.
اما آیا سفید شدن زبان نشانه یک مشکل جدی است؟ معمولاً نه. با این حال، اگر این پوشش سفید بیش از دو هفته باقی بماند، با مسواک یا تمیزکننده زبان از بین نرود، یا همراه با درد و علائم دیگری باشد، باید بررسی شود.
در واقع، فقط رنگ زبان مهم نیست. بافت این لایه، مدت ماندگاری آن و علائم دیگری که همراه آن دارید نیز اهمیت زیادی دارند.
چه عواملی باعث سفید شدن زبان میشوند؟
متخصص طب داخلی میگوید: سفیدی روی زبان اغلب فقط تجمع بیضرر سلولهای مرده، باکتریها و ذرات باقیمانده غذا روی سطح زبان است.
برجستگیهای بسیار ریز روی زبان که «پاپیلا» نام دارند، میتوانند ذرات غذا را در خود نگه دارند؛ بهخصوص زمانی که تولید بزاق کاهش یافته باشد یا بهداشت دهان بهخوبی رعایت نشود.
علتهای شایع سفید شدن زبان عبارتاند از:
* کمآبی بدن و خشکی دهان
* نفس کشیدن از طریق دهان، بهخصوص هنگام خواب
* رعایت نکردن مناسب بهداشت دهان و دندان
* مصرف سیگار و محصولات دخانی
* مصرف برخی داروها
* برفک دهان
* و در موارد کمتر شایع، بیماریهایی مانند لکوپلاکیا یا لیکن پلان دهانی
بر اساس یک بررسی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ از سوی کالج پزشکان خانواده کانادا، تغییرات سفیدرنگ داخل دهان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. پزشکان با توجه به ظاهر ضایعه، سابقه پزشکی فرد و سایر علائم میتوانند این علتها را از یکدیگر تشخیص دهند.
آیا سفید بودن زبان در صبح طبیعی است؟
بله، ممکن است طبیعی باشد.
دکتر پیلای میگوید: «تنفس از طریق دهان، بهخصوص در طول شب، باعث خشک شدن دهان میشود و میتواند باعث شود لایه سفید روی زبان هنگام صبح بیشتر دیده شود.»
بزاق بهطور طبیعی به تمیز شدن دهان کمک میکند. وقتی دهان خشک میشود، مواد بیشتری میتوانند روی سطح زبان تجمع پیدا کنند.
او اضافه میکند: «اگر سفیدی زبان طی چند روز و با افزایش مصرف آب و رعایت بهتر بهداشت دهان برطرف شود، احتمال اینکه نشانه یک مشکل جدی باشد، کم است.»
بنابراین اگر سفیدی زبان شما پس از نوشیدن آب کافی و تمیز کردن ملایم زبان کاهش پیدا کند، احتمال اینکه مشکل جدی باشد کمتر خواهد بود.
آیا سفیدی زبان همیشه به معنای برفک دهان است؟
خیر.
برفک دهان یکی از دلایل احتمالی سفید شدن زبان است، اما هر لایه سفید روی زبان الزاماً برفک نیست.
برفک دهان نوعی عفونت قارچی است که در اثر رشد بیش از حد قارچ کاندیدا ایجاد میشود و معمولاً به شکل لکهها یا نواحی سفید ضخیمتر دیده میشود.
دکتر پیلای توضیح میدهد: «برفک دهان معمولاً ظاهر لکهلکه و شبیه پنیر دلمهشده دارد و اگر آن را بتراشید، ممکن است زیر آن کمی قرمزی یا خونریزی خفیف دیده شود.»
احتمال ابتلا به برفک دهان در افراد زیر بیشتر است:
* افرادی که اخیراً آنتیبیوتیک مصرف کردهاند
* افرادی که از کورتیکواستروئیدهای استنشاقی استفاده میکنند
* افراد مبتلا به دیابت
* افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند
* افرادی که از دندان مصنوعی استفاده میکنند
* افرادی که دچار خشکی مداوم دهان هستند
اگر لکه سفید با تراشیدن از بین نرود، چه معنایی دارد؟
این موضوع میتواند یک سرنخ مهم باشد.
دکتر پیلای میگوید: «لکوپلاکیا بیماریای است که باعث ایجاد لکههای سفید و ضخیم میشود که با تراشیدن از بین نمیروند. این بیماری کمتر شایع است، اما از نظر پزشکی اهمیت بیشتری دارد، زیرا گاهی با تحریک مزمن مرتبط است و در تعداد کمی از موارد میتواند تغییرات پیشسرطانی داشته باشد.»
لکوپلاکیا را نباید با لایه نازکی که در اثر تجمع معمول سلولهای مرده، باکتریها و مواد غذایی روی زبان ایجاد میشود اشتباه گرفت. لکوپلاکیا معمولاً به شکل یک لکه سفید نسبتاً سفت دیده میشود که با مسواک زدن نیز از بین نمیرود.
بر اساس مطالعهای که در مجله Frontiers in Pharmacology منتشر شده، لکوپلاکیا به لکه سفیدرنگی در دهان گفته میشود که با تراشیدن از بین نمیرود و نمیتوان آن را به بیماری مشخص دیگری نسبت داد. برخی موارد ممکن است با تغییرات پیشسرطانی همراه باشند؛ به همین دلیل، لکههای سفید ماندگار باید توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شوند.
این موضوع به هیچ وجه به این معنا نیست که هر لکه سفید روی زبان یا داخل دهان سرطانی است. منظور این است که اگر لکهای از بین نمیرود، نباید آن را بارها نادیده گرفت یا در خانه بهطور مداوم تراشید.
از کجا بفهمیم سفیدی زبان نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
تشخیص علت سفید شدن زبان در خانه بهطور قطعی امکانپذیر نیست، اما ویژگیهای آن میتوانند سرنخهایی در اختیار شما قرار دهند.
احتمالاً یک لایه ساده و بیخطر است اگر:
* نازک و نسبتاً یکنواخت باشد
* با مسواک زدن یا تراشیدن ملایم بهراحتی از بین برود
* درد نداشته باشد
* با نوشیدن آب کافی و رعایت بهداشت دهان بهتر شود
* مدت زیادی باقی نماند
بهتر است بررسی پزشکی شود اگر:
* بیش از دو هفته باقی بماند
* با تراشیدن از بین نرود
* باعث قرمزی، درد یا خونریزی شود
* با درد یا احساس سوزش همراه باشد
* ضخیم، برجسته یا نامنظم باشد
* همراه با مشکل در بلع باشد
دکتر پیلای تأکید میکند: «الگوی ضایعه مهمتر از رنگ آن بهتنهایی است.»
چه کسانی بیشتر مستعد سفید شدن زبان هستند؟
افرادی که دچار خشکی دهان هستند، بیشتر در معرض ایجاد لایه سفید روی زبان قرار دارند. خشکی دهان میتواند به دلیل کمآبی بدن، تنفس از طریق دهان، مصرف برخی داروها یا بعضی بیماریها ایجاد شود.
دکتر پیلای همچنین به افزایش احتمال این مشکل در افراد زیر اشاره میکند:
* افراد سیگاری و مصرفکنندگان محصولات دخانی
* افرادی که الکل زیادی مصرف میکنند
* افراد مبتلا به دیابت کنترلنشده
* افرادی که از کورتیکواستروئیدهای استنشاقی استفاده میکنند
* افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند
* افرادی که از دندان مصنوعی استفاده میکنند، بهخصوص اگر دندان مصنوعی را بهدرستی تمیز نکنند
سیگار کشیدن اهمیت ویژهای دارد، زیرا میتواند زبان را تحریک کند و با چندین نوع ضایعه دهانی بالقوه مضر نیز ارتباط دارد.
چگونه میتوان سفیدی ساده زبان را از بین برد؟
اگر سفیدی زبان ناشی از تجمع معمول مواد روی سطح زبان باشد، رعایت چند نکته ساده در بهداشت دهان میتواند کمککننده باشد.
دکتر پیلای توصیه میکند:
* زبان را بهآرامی مسواک بزنید یا از تمیزکننده زبان استفاده کنید.
* در طول روز آب کافی بنوشید.
* مصرف سیگار و الکل را کاهش دهید.
* پس از استفاده از کورتیکواستروئیدهای استنشاقی، دهان خود را بشویید.
* دیابت را بهخوبی کنترل کنید.
* دندان مصنوعی را بهدرستی تمیز کنید و شبها آن را از دهان خارج کنید.
* اگر این مشکل مرتب تکرار میشود، بهطور منظم برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
از تراشیدن شدید زبان خودداری کنید. این کار میتواند زبان را تحریک و زخمی کند و در صورت وجود عفونت یا لکه سفید ماندگار، مشکل اصلی را برطرف نمیکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
دکتر پیلای توصیه میکند اگر لکههای سفید بیش از دو هفته باقی ماندند، حتی با مصرف آب کافی و رعایت بهتر بهداشت دهان، برای بررسی علت آن به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید.
همچنین در صورت وجود موارد زیر بهتر است معاینه شوید:
* درد یا احساس سوزش مداوم
* مشکل در بلع
* خراش یا تحریک سطحی همراه با خونریزی
* لکه سفید ضخیم یا نامنظم
* کاهش وزن بدون علت مشخص یا خستگی مداوم
* سیگار کشیدن یا مصرف زیاد الکل
پزشک یا دندانپزشک میتواند زبان و سایر قسمتهای دهان را بررسی کند و در صورت نیاز تشخیص دهد که آیا آزمایش یا بررسیهای بیشتری لازم است یا خیر.
جمعبندی
سفید شدن زبان معمولاً بیخطر است؛ بهخصوص زمانی که یک لایه نازک باشد و با نوشیدن آب کافی و رعایت مناسب بهداشت دهان از بین برود.
اما لکه سفیدی که ماندگار است، با تمیز کردن از بین نمیرود یا با درد همراه است، نباید نادیده گرفته شود.
همانطور که دکتر پیلای میگوید: «الگوی ضایعه مهمتر از رنگ آن بهتنهایی است.»
بنابراین بهجای اینکه فقط به سفید بودن زبان توجه کنید، بهتر است ببینید این لایه چه شکلی دارد، چه مدت باقی مانده و آیا همراه با علائم دیگری است یا نه. این موارد اطلاعات بسیار مهمتری درباره علت احتمالی آن در اختیار پزشک قرار میدهند.
