یک روش نوین درمان سرطان توانسته به نتیجهای کمسابقه دست پیدا کند. پژوهشگران گزارش دادهاند که سرطان پیشرفته کبد در یک کودک ۳ ساله پس از دریافت تنها دو دوز از یک نوع درمان آزمایشی، بهطور کامل از بین رفته است.
بهگزارشانتخابو به نقل از ساینس الرت؛ این درمان که سلولدرمانی CAR-T نام دارد، نوعی ایمنیدرمانی است که در آن سلولهای ایمنی خود بیمار گرفته میشوند و با مهندسی ژنتیکی، به سلولهایی تبدیل میشوند که میتوانند سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کنند.
CAR-T تاکنون نتایج امیدوارکنندهای، بهویژه در درمان سرطانهای خون، نشان داده است؛ اما استفاده از این روش برای تومورهای جامد مانند سرطان کبد بسیار دشوارتر بوده است.
در گزارشی که در مجله معتبر New England Journal of Medicine منتشر شده، پزشکان از بهبود کامل یک پسر ۳ ساله مبتلا به هپاتوبلاستوما، نوعی سرطان بدخیم کبد، خبر دادهاند.
سرطان به ریهها نیز گسترش یافته بود
زمان تشخیص، تومور موجود در لوب چپ کبد کودک حدود ۱۱.۲ در ۹.۶ در ۷.۱ سانتیمتر بود. سرطان به ریهها متاستاز داده بود و شواهدی نیز از احتمال گسترش بیماری به استخوانها وجود داشت.
کودک ابتدا سه دوره شیمیدرمانی دریافت کرد و تومور اصلی کبد او با جراحی برداشته شد. پزشکان همچنین در دو عمل جراحی، تومورهای سرطانی موجود در ریههای او را خارج کردند.
با وجود این درمانها، سرطان خیلی زود بازگشت و تومور جدیدی در ریه کودک ظاهر شد.
درمانی که از سلولهای خود کودک ساخته شد
پس از بازگشت سریع بیماری، کودک وارد مطالعهای به نام CARE شد؛ نخستین کارآزمایی انسانی برای بررسی این نوع آزمایشی از درمان CAR-T.
پژوهشگران از سلولهای T خود کودک استفاده کردند و آنها را بهگونهای مهندسی ژنتیکی کردند که بتوانند پروتئینی به نام گلیپیکان-۳ (GPC3) را شناسایی کنند. این پروتئین در بسیاری از سرطانهای کبدی به میزان زیادی وجود دارد.
همچنین سلولهای درمانی بهگونهای طراحی شدند که پروتئینهای ایمنی اینترلوکین-۱۵ و اینترلوکین-۲۱ را تولید کنند؛ هدف از این کار افزایش طول عمر سلولهای CAR-T و تقویت توانایی آنها برای از بین بردن تومورها بود.
پس از دوز دوم، اثری از سرطان باقی نماند
کودک دو بار این درمان را دریافت کرد. پس از نخستین تزریق، نشانههایی از پاسخ به درمان دیده شد. تصاویر سیتیاسکن کاهش تومور را نشان میدادند و سطح پروتئینی به نام آلفافیتوپروتئین (AFP) در خون کودک نیز کاهش یافت؛ پروتئینی که افزایش آن میتواند نشانه فعالیت تومور باشد.
هشت هفته بعد، کودک دوز دوم درمان را دریافت کرد. در بررسیهای بعدی، دیگر نشانهای از سرطان دیده نشد و تنها مقداری بافت اسکار باقی مانده بود.
۱۲ ماه پس از درمان نیز کودک همچنان عاری از بیماری بود.
پژوهشگران میگویند این نتیجه نشان میدهد سلولهای CAR-T جدید میتوانند در آینده به گزینهای مؤثر و نسبتاً ایمن برای درمان هپاتوبلاستوما و سایر تومورهای جامد دارای GPC3 تبدیل شوند.
با این حال، پزشکان تأکید میکنند که نباید از نتیجه این مورد، درباره اثربخشی قطعی درمان نتیجهگیری کرد. این گزارش تنها مربوط به یک بیمار است و درمان هنوز در مراحل ابتدایی آزمایشهای بالینی قرار دارد. برای مشخص شدن میزان اثربخشی و ایمنی آن، باید بیماران بیشتری تحت درمان قرار بگیرند.
آزمایش این روش همچنان در مطالعه CARE در کالج پزشکی بیلور و همچنین در کارآزمایی دیگری به نام IMPACT در بیمارستان کودکان سیاتل ادامه دارد.
اگر نتایج مشابه در بیماران بیشتری تکرار شود، این روش میتواند گام مهمی در استفاده از ایمنیدرمانی CAR-T برای مقابله با تومورهای جامد باشد.
