واشنگتن پست نوشت: یک عملیات برقآسا در امتداد سواحل دریای سرخ یمن از سوی انصارالله، اهرم فشار تهران را در جنگ فرسایشی اقتصادی با واشنگتن افزایش داده است؛ اقدامی که به ایران امکان میدهد آبراهی را تهدید کند که از نظر نقش آن در کشتیرانی جهانی، حتی اهمیت بیشتری از تنگه هرمز دارد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: نیروهای انصارالله هفته گذشته در جریان پیشروی خود در شهرهای ساحلی مخا و ذباب پیشروی کردند و جزیره پریم را نیز به تصرف خود درآوردند و بدین ترتیب کنترل خود بر تنگه بابالمندب را تثبیت کردند؛ تنگهای که در ورودی دریای سرخ قرار دارد و به «دروازه اشکها» معروف است.
دنیس سیترینوویتس، کارشناس ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو و تحلیلگر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت: «این یک دستاورد راهبردی بزرگ و تقریباً بیسابقه برای ایران و انصارالله است.»
او افزود: «دقیقاً در زمانی که تهران تلاش میکند هزینه اقتصادی رویارویی خود با ایالات متحده را افزایش دهد، پیشروی انصارالله اهرم فشار بسیار بزرگی در اختیار ایران قرار میدهد.»
بر اساس آمار سال ۲۰۲۳ سازمان ملل متحد، حدود ۸.۷ درصد از تجارت دریایی جهان از تنگه بابالمندب عبور میکند و این تنگه یکی از پرترددترین گلوگاههای حملونقل دریایی جهان است. این حجم شامل حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی خودرو و کانتینری، ۱۵ درصد فرآوردههای نفتی و ۱۳ درصد نفت خام است.
این تنگه که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند، در باریکترین نقطه خود حدود ۱۸ مایل (۲۹ کیلومتر) عرض دارد. جیبوتی و اریتره در غرب و یمن در شرق آن قرار دارند.
جزیره پریم بهطور طبیعی تنگه را به دو کانال برای عبور کشتیها تقسیم میکند. کشتیهایی که از این مسیر عبور میکنند، کالاهای فلهای، محصولات تولیدی و حاملهای انرژی را جابهجا میکنند و هرگونه اختلال در این گلوگاه میتواند پیامدهایی در سراسر جهان داشته باشد.
عربستان سعودی، متحد مهم آمریکا در منطقه که دریای سرخ در ساحل غربی و خلیج فارس در ساحل شرقی آن قرار دارد، اکنون عملاً در میان این تحولات گرفتار شده است.
اکنون تهدید کنترل همزمان دو تنگه هرمز و بابالمندب توسط نیروهای طرفدار حمایت ایران میتواند به تهران اجازه دهد از چندین جبهه، فشار بر واشنگتن را افزایش دهد.
جنگ نامحبوب ایران و افزایش شدید قیمت انرژی، کمتر از دو ماه مانده به انتخابات میاندورهای سوم نوامبر، فشار فزایندهای بر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و متحدان جمهوریخواه او در کنگره وارد کرده است.
ترامپ هفته گذشته ایران را متهم کرد که تلاش میکند بر انتخابات میاندورهای تأثیر بگذارد و اذعان کرد که تا پس از انتخابات میاندورهای، در آستانه پایان دادن به درگیری ششماهه یا کاهش قیمت سوخت قرار ندارد.
همزمان با پیشروی حوثیها، قیمت نفت از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد و در همین سطح باقی ماند؛ قیمتی که بالاترین سطح از ماه مه محسوب میشود.
یک مقام یمنی، که عضو دولت مورد شناسایی بینالمللی و مورد حمایت عربستان سعودی است، روز جمعه به واشنگتنپست گفت: «جمعه اولین روزی بود که ایران واقعاً شروع به پیروز شدن در جنگ کرد.» این مقام به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود.
روز شنبه، ترامپ لحن آشتیجویانهتری اتخاذ کرد و به خبرنگاران گفت: «حوثیها با ما تماس گرفتند» و گفتند که «نمیخواهند با ما بجنگند.»
ترامپ در جریان دیدار با مایکل مارتین، نخستوزیر ایرلند، گفت: «آنها ترجیح میدهند ما درگیر نباشیم. آنها اجازه میدهند بیشتر کشتیها عبور کنند.»
ایران همچنین ظاهراً نفوذ منطقهای خود را بیش از پیش به نمایش گذاشت؛ زمانی که پهپادهایی که هفته گذشته از خاک عراق به پرواز درآمدند و به احتمال زیاد توسط نیروهای طرفدار ایران به کار گرفته شدند، به خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی حمله کردند. این خط لوله توان انتقال روزانه حداکثر ۷ میلیون بشکه نفت به سمت دریای سرخ را داشت و حمله به آن، فشار بر عرضه جهانی نفت را افزایش داد.
راب هاوورث، استراتژیست بانک U.S. Bank، گفت: «این حمله پهپادی نشان میدهد که عرضه انرژی چه از طریق دریا و چه از طریق خط لوله، بسیار آسیبپذیر است.»
در حال حاضر مشخص نیست که انصارالله از دستاوردهای ارضی خود برای اعمال یک محاصره گسترده استفاده خواهند کرد یا اینکه ترامپ چه واکنشی نشان خواهد داد.
هاوورث گفت یک عملیات نظامی قابلتوجه آمریکا برای بازگشایی بابالمندب یا تعطیلی طولانیمدت خط لوله شرق-غرب میتواند قیمت نفت را «بسیار بیشتر از سطوحی که همین هفته شاهد آن بودهایم» افزایش دهد.
نیروهای انصارالله همچنین در ماه ژوئیه تهدید کرده بودند که دسترسی کشتیهای عربستان سعودی به دریای سرخ را مسدود خواهند کرد. همزمان، شبهنظامیان طرفدار ایران در عراق به خط لوله عربستان سعودی شلیک کردند، اما موفق به اصابت به آن نشدند؛ اقدامی که آن نیز ظاهراً بخشی از یک تلاش هماهنگ بود.
تلاش ایران برای افزایش فشار بر آمریکا
سیما شاین، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی و رئیس پیشین بخش تحلیل موساد، گفت ایران از فرصت باقیمانده تا انتخابات میاندورهای سوم نوامبر برای افزایش قیمت نفت و وارد کردن فشار بر ترامپ از طریق یک اقدام چندجبههای استفاده میکند.
اگرچه نیروهای انصارالله در گذشته به اندازه برخی دیگر از گروههای مورد حمایت ایران در خاورمیانه به هماهنگی نزدیک با تهران شناخته نمیشدند، اما تحولات هفته گذشته نشان داد منافع ایران و این گروه یمنی کاملاً با یکدیگر همسو شده است.
در عراق نیز چندین گروه شبهنظامی طرفدار ایران طی هفتههای اخیر تلاش کردهاند در برابر اقدامات دولت برای خلع سلاح آنها مقاومت کنند.
شاین گفت: «هماهنگی میان ایرانیها، شبهنظامیان عراقی و نیروهای انصارالله بسیار بیشتر شده است.»
او خاطرنشان کرد حتی اگر خط لوله شرق-غرب دوباره فعالیت خود را آغاز کند، حوثیها همچنان میتوانند با استقرار پهپادها و توپخانه در نزدیکی سواحل بابالمندب، تردد نفتکشها را تهدید کنند.
تحلیلگران میگویند هنوز مشخص نیست تحولات هفته گذشته چه تأثیری بر بازار نفت خواهد گذاشت.
عربستان سعودی روز جمعه تعطیلی خط لوله را اعلام کرد و دولت عراق نیز گفت تحقیقاتی را درباره این حمله آغاز کرده است.
این حمله این پیام را به همراه داشت که خطوط لوله موجود و حتی خطوط لولهای که در آینده ساخته خواهند شد، میتوانند اهداف حملات باشند.
صادرکنندگان نفت خلیج فارس برنامههای خود را برای ساخت خطوط لوله جایگزین، از جمله مسیرهایی از طریق امارات متحده عربی و همچنین مسیرهایی از طریق عراق و سوریه، برای دور زدن این گلوگاه دریایی پیش بردهاند.
تنگه بابالمندب و فشار بر کشتیرانی جهانی
عبدالله الجُنید، تحلیلگر ژئوپلیتیک در بحرین، گفت ازسرگیری یک کارزار نظامی آمریکا علیه نیروهای انصارالله بعید است.
دو طرف در ماه مه ۲۰۲۵، در نخستین ماههای دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، به توافق آتشبس دست یافتند. الجُنید گفت کشورهای خلیج فارس باید این واقعیت را در نظر بگیرند که ارتش آمریکا در موقعیتی نیست که جبهه دیگری را باز کند.
او گفت: «نیروی دریایی آمریکا بیش از حد تحت فشار قرار گرفته است. در حال حاضر منابع و تجهیزات لازم برای مقابله با تهدیدهای متعدد، از جمله ایران و حالا یمن، در دسترس نیست.»
الجُنید افزود: «قدرتهای منطقهای باید وارد عمل شوند و این مسئله را حل کنند. دیگر نمیتوانیم صرفاً برای حل مشکلات منطقهای خود به آمریکا متکی باشیم.»
دریای سرخ آنقدر آبراه مهمی است که قدرتهای بینالمللی در گذشته برای حفظ امنیت این منطقه و جلوگیری از دزدی دریایی، از جمله مقابله با دزدان دریایی سومالی، با یکدیگر همکاری کردهاند.
آمریکا، فرانسه، ژاپن و ایتالیا همگی در جیبوتی، در آن سوی بابالمندب از یمن، پایگاههای دریایی دارند. چین نیز در سال ۲۰۱۷ سواحل همین کشور کوچک شرق آفریقا را برای احداث نخستین پایگاه نظامی برونمرزی خود انتخاب کرد.
اگر انصارالله محاصره کشتیهایی را که از این تنگه عبور میکنند گسترش دهند، کشتیهای باری که بین اروپا و آسیا تردد میکنند دیگر امکان استفاده از کانال سوئز را نخواهند داشت و مجبور میشوند از مسیر دماغه امید نیک در جنوبیترین نقطه آفریقا حرکت کنند؛ مسیری که چند هفته به سفر آنها اضافه میکند.
فشار مضاعف بر مسیرهای صادرات نفت عربستان
سیترینوویتس گفت ایران اکنون به مسدود کردن تمام مسیرهای صادراتی عربستان سعودی ــ بزرگترین صادرکننده نفت منطقه ــ نزدیک شده است.
او گفت: «آنچه این وضعیت را بهویژه جدی میکند این است که در افق، هیچ راهحل آشکاری، چه نظامی و چه اقتصادی، دیده نمیشود.»
او افزود: «این صرفاً یک پیروزی دیگر انصارالله در میدان نبرد یمن نیست. این تحول اساساً اهرم فشار ایران در رویارویی با ایالات متحده را تغییر میدهد و فشار بسیار بیشتری بر نظام انرژی جهانی وارد میکند.»
