دانشمندان ۸ ماده شیمیایی را که بهطور رایج برای نگهداری مواد غذایی استفاده میشوند، شناسایی کردهاند که مصرف بیشتر آنها با افزایش خطر ابتلا به فشار خون بالا ارتباط دارد.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ این مطالعه بلندمدت، وضعیت سلامت و رژیم غذایی ۱۱۲ هزار و ۳۹۵ نفر در فرانسه را طی حدود ۷ تا ۸ سال بررسی کرد.
افرادی که بیشترین میزان مواد نگهدارنده را مصرف میکردند، ۲۴ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا قرار داشتند.
همچنین افرادی که بیشترین میزان مواد نگهدارنده غیرآنتیاکسیدانی را دریافت میکردند، با ۱۶ درصد افزایش خطر نسبی ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی مواجه بودند.
مواد نگهدارنده غیرآنتیاکسیدانی با جلوگیری از رشد باکتریها یا قارچها مانع فساد مواد غذایی میشوند، نه با جلوگیری از اکسیداسیون.
با این حال، حتی برخی مواد نگهدارنده آنتیاکسیدانی که از نظر شیمیایی با ترکیبات طبیعی بدن، مانند ویتامین C، یکسان هستند نیز با پیامدهای نامطلوب سلامتی ارتباط داشتند.
از این افزودنیها گاهی برای جلوگیری از قهوهای شدن میوهها و سبزیجات استفاده میشود.
نتایج این پژوهش در مجله European Heart Journal منتشر شده است.
آناایس هازنبولر، اپیدمیولوژیست تغذیه و دانشجوی دکترا در دانشگاه سوربن پاریس شمالی، میگوید: «مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که برخی افزودنیهای نگهدارنده غذایی ممکن است برای سلامت قلب و عروق مضر باشند، اما تاکنون شواهد کافی درباره تأثیر این ترکیبات بر انسان نداشتیم.»
او افزود: «تا جایی که میدانیم، این نخستین مطالعهای است که ارتباط میان طیف گستردهای از مواد نگهدارنده و سلامت قلب و عروق را بررسی میکند.»
کدام مواد نگهدارنده مورد بررسی قرار گرفتند؟
پژوهشگران فرانسوی ۸ افزودنی زیر را شناسایی کردند:
* پتاسیم سوربات (E202): معمولاً در میوههای فرآوریشده و نوشیدنیها استفاده میشود.
* پتاسیم متابیسولفیت (E224): بهطور معمول در نوشیدنیهای الکلی مانند شراب استفاده میشود.
* سدیم نیتریت (E250)، سدیم آسکوربات (E301) و سدیم اریتروربات (E316): هر سه در گوشتهای فرآوریشده کاربرد دارند.
* اسید آسکوربیک (E300): اغلب به میوهها و سبزیجات فرآوریشده اضافه میشود.
* اسید سیتریک (E330): معمولاً در نوشابهها و سایر نوشیدنیها استفاده میشود.
* عصاره رزماری (E392): بیشتر برای نگهداری روغنها و چربیها به کار میرود.
آیا این مواد واقعاً باعث بیماری قلبی میشوند؟
نکته مهم این است که این پژوهش مشاهدهای بوده و نمیتواند ثابت کند که این افزودنیها مستقیماً باعث فشار خون بالا یا بیماری قلبی میشوند. نتایج فقط میتوانند وجود یک ارتباط احتمالی را نشان دهند.
با این حال، یکی از نقاط قوت مطالعه این بود که پژوهشگران رژیم غذایی شرکتکنندگان را با دقت زیادی ثبت کردند. برخی افراد تقریباً ۱۰۰ گزارش غذایی روزانه ارائه کردند و حتی اطلاعات مربوط به برند مواد غذایی مصرفشده نیز ثبت شد.
این اطلاعات دقیق به پژوهشگران اجازه داد تا این موضوع را در نظر بگیرند که غذاهای ناسالم و فرآوریشده معمولاً حاوی مواد نگهدارنده بیشتری هستند.
حتی پس از در نظر گرفتن گروههای اصلی غذایی مانند میوهها و سبزیجات، گوشت قرمز و فرآوریشده و غذاهای فوقفرآوریشده، همچنان ارتباط آماری معناداری میان مصرف برخی مواد نگهدارنده و پیامدهای قلبیعروقی مشاهده شد.
پژوهشگران میگویند این موضوع احتمال اینکه ارتباط مشاهدهشده صرفاً به دلیل خود غذاها باشد و نه مواد نگهدارنده مورد مطالعه، کاهش میدهد.
ویتامین C هم در میان این مواد بود
از میان این ۸ ماده، تنها یک مورد بهتنهایی با بیماریهای قلبیعروقی ارتباط داشت.
این ماده بهطور غیرمنتظرهای اسید آسکوربیک (E300) بود؛ همان ترکیبی که از نظر شیمیایی نام ویتامین C است.
مصرف بیشتر این ماده با ۱۵ درصد افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی ارتباط داشت.
حدود نیمی از آسکورباتهایی که شرکتکنندگان در این مطالعه دریافت میکردند، از میوهها و سبزیجات فرآوریشده تأمین میشد.
پژوهشهای قبلی، مصرف طبیعی ویتامین C را با پیامدهای بهتر سلامتی مرتبط دانستهاند؛ بنابراین ممکن است زمانی که همین ترکیب بهعنوان یک افزودنی غذایی استفاده میشود، شرایط متفاوت باشد.
البته این یافته بهتنهایی دلیلی برای زیر سؤال بردن توصیههای فعلی درباره رژیم غذایی نیست، اما نشان میدهد که شاید لازم باشد ایمنی برخی افزودنیهای غذایی دوباره بررسی شود.
آیا باید نگران مواد نگهدارنده باشیم؟
پژوهشگران تأکید میکنند که برای رسیدن به نتیجه قطعی، به مطالعات جمعیتی بیشتر و همچنین تحقیقات آزمایشگاهی و تجربی نیاز است.
استفاده از مواد نگهدارنده در میوهها و سبزیجات میتواند باعث شود این مواد غذایی برای مدت طولانیتری قابل مصرف باشند و افراد بیشتری بتوانند به مواد غذایی مفید برای سلامت قلب دسترسی داشته باشند.
اما به گفته پژوهشگران، این مزایا باید در کنار خطرات احتمالی این افزودنیها مورد بررسی قرار گیرد.
برای مثال، مطالعهای در سال ۲۰۲۴ نشان داد موشهایی که میکروبهای روده انسانی داشتند و به آنها فروکتوز همراه با پتاسیم سوربات بهعنوان ماده نگهدارنده داده شد، علائمی از اختلالات متابولیک مرتبط با بیماری کبد چرب نشان دادند.
البته هنوز مشخص نیست که آیا چنین اتفاقی در بدن انسان نیز رخ میدهد یا نه.
ماتیلد توویه، نویسنده ارشد مطالعه و مدیر پژوهشی مؤسسه ملی سلامت و تحقیقات پزشکی فرانسه، میگوید: «تحقیقات آزمایشگاهی موجود بهطور مداوم نشان دادهاند که مواد نگهدارنده ممکن است باعث افزایش استرس اکسیداتیو در بدن شوند یا بر عملکرد پانکراس تأثیر بگذارند.»
او افزود: «این نتایج نشان میدهند که نهادهای مسئول، مانند سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، باید خطرات و مزایای این افزودنیهای غذایی را دوباره ارزیابی کنند تا حفاظت بهتری از مصرفکنندگان صورت گیرد.»
تا زمانی که اطلاعات بیشتری به دست آید، این یافتهها با توصیههای فعلی برای مصرف بیشتر غذاهای کمفرآوریشده و پرهیز از افزودنیهای غیرضروری تا حد امکان همسو هستند.
این مطالعه در مجله European Heart Journal منتشر شده است.
