اگر بوی زیر بغل حتی مدت کوتاهی بعد از حمام دوباره برمیگردد، ممکن است فکر کنید بیش از حد عرق میکنید یا به اندازه کافی پوستتان را تمیز نمیکنید. اما همیشه اینطور نیست.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بوی بدن فقط به خود عرق مربوط نمیشود. باکتریهای روی پوست، ژنتیک، هورمونها، نوع تغذیه و میزان تعریق هم میتوانند در ایجاد بوی زیر بغل نقش داشته باشند.
آیا خود عرق باعث بوی بد زیر بغل میشود؟
متخصص پوست، میگوید عرق بهتنهایی عامل اصلی بوی بدن نیست.
عرقی که غدد آپوکرین در زیر بغل تولید میکنند، در ابتدا تقریباً بدون بو هستند. بوی مشخصی که احساس میکنیم زمانی ایجاد میشود که باکتریهای خاص روی پوست، ترکیبات موجود در این عرق را تجزیه میکنند و مواد فرّاری تولید میشود که بینی آنها را بهعنوان بوی بدن تشخیص میدهد.
حمام میتواند عرق و باکتریهای موجود روی سطح پوست را از بین ببرد، اما میزان موادی را که غدد عرق تولید میکنند یا توانایی باکتریهای پوست برای تجزیه آنها بهطور دائمی تغییر نمیدهد. به همین دلیل ممکن است بوی زیر بغل خیلی زود دوباره ظاهر شود.
در زیر بغل چه اتفاقی باعث ایجاد بو میشود؟
دو نوع اصلی غدد عرق در زیر بغل وجود دارد:
غدد اکرین: عرق آبکی تولید میکنند که وظیفه اصلی آن خنک کردن بدن است.
غدد آپوکرین: ترشحات غلیظتری تولید میکنند و در مناطقی مانند زیر بغل و کشاله ران متمرکز هستند. این غدد معمولاً از دوران بلوغ فعالتر میشوند.
ترشحات غدد آپوکرین به خودی خود بوی مشخصی ندارند. زمانی که بعضی از باکتریهای روی پوست این ترکیبات را تجزیه میکنند، مواد شیمیایی فرّاری ایجاد میشود که بوی معمول زیر بغل را به وجود میآورد.
یکی از باکتریهای مهم در این فرایند Staphylococcus hominis است. این باکتری میتواند برخی ترکیبات موجود در عرق را به مولکولهای حاوی گوگرد تبدیل کند که در ایجاد بوی مشخص زیر بغل نقش دارند.
چرا بوی زیر بغل خیلی زود بعد از حمام برمیگردد؟
دوش گرفتن عرق، باکتریها و مواد باقیمانده روی پوست را پاک میکند، اما فرایندی را که باعث تولید دوباره بو میشود، متوقف نمیکند.
دو عامل در این زمینه اهمیت زیادی دارند:
* میزان موادی که غدد آپوکرین تولید میکنند
* سرعت بازگشت و تکثیر باکتریهای پوست و شروع دوباره تجزیه این مواد
در بعضی افراد این فرایند میتواند خیلی سریع دوباره آغاز شود و به همین دلیل بوی شدید زیر بغل ممکن است تنها چند ساعت پس از حمام قابل تشخیص باشد.
بنابراین شستوشوی مکرر همیشه راهحل کامل نیست؛ چون مشکل ممکن است به میزان ترشحات غدد و فعالیت باکتریهای پوست مربوط باشد.
آیا ژنتیک روی بوی بدن تأثیر دارد؟
بله. ژنتیک میتواند نقش قابلتوجهی داشته باشد.
یکی از ژنهای مؤثر در این زمینه ABCC11 است. این ژن بر میزان انتقال برخی مواد پیشساز بو به ترشحات غدد آپوکرین تأثیر میگذارد. بعضی از انواع این ژن با تولید کمتر ترکیباتی مرتبط هستند که باکتریهای ایجادکننده بو از آنها استفاده میکنند.
جالب اینکه همین تفاوت ژنتیکی با نوع جرم گوش نیز ارتباط دارد؛ افرادی که این نوع ژنتیکی را دارند، بیشتر ممکن است جرم گوش خشک و پوستهپوسته داشته باشند، در حالی که برخی انواع دیگر با جرم گوش مرطوب مرتبط هستند.
با این حال، داشتن یک نوع خاص از این ژن به این معنا نیست که فرد حتماً بوی بدن قابلتوجهی خواهد داشت.
چرا بعضی افراد با وجود رعایت بهداشت، بوی بدن شدیدی دارند؟
عوامل مختلفی میتوانند در این موضوع نقش داشته باشند، از جمله:
* تعداد و نوع باکتریهای موجود روی پوست
* تفاوتهای ژنتیکی در ترشحات غدد آپوکرین
* تغییرات هورمونی، بهویژه در دوران بلوغ یا تغییرات چرخه قاعدگی
* برخی اختلالات هورمونی
* بعضی غذاها مانند سیر، ادویهها و گوشت قرمز
* موهای زیاد زیر بغل که میتوانند محل بیشتری برای تجمع عرق و باکتری فراهم کنند
* اسمیدروز زیربغلی؛ یک بیماری نادر که با تولید بیش از حد و گاهی ارثی بوی ناخوشایند از غدد آپوکرین همراه است
بنابراین بوی شدید بدن لزوماً به معنای رعایت نکردن بهداشت نیست.
برای کاهش بوی شدید زیر بغل چه کار کنیم؟
ضدتعریق استفاده کنید
ضدتعریقها میزان رسیدن عرق به سطح پوست را کاهش میدهند و در نتیجه مواد کمتری برای تبدیل شدن به ترکیبات بدبو در اختیار باکتریها قرار میگیرد.
شستوشوی هدفمند
برخی شویندههای ضدباکتری یا محصولات حاوی بنزوئیل پراکسید ممکن است با کاهش بعضی از باکتریهای ایجادکننده بو، به کنترل بوی زیر بغل کمک کنند.
موهای زیر بغل را کوتاه یا اصلاح کنید
کاهش مو میتواند سطحی را که باکتریها روی آن تجمع پیدا میکنند کمتر کند و میزان عرق و باکتریهای محبوسشده میان موها را کاهش دهد.
لباس عرقکرده را سریع عوض کنید
پوشیدن طولانیمدت لباس خیس از عرق، تماس پوست با رطوبت و باکتریها را بیشتر میکند و میتواند بوی بدن را تشدید کند.
اگر تعریق بسیار شدید و مداوم باشد، متخصص پوست ممکن است درمانهایی مانند ضدتعریقهای قویتر یا تزریق بوتولینوم برای کاهش فعالیت غدد عرق را بررسی کند.
چه زمانی بوی زیر بغل نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر یکی از این موارد را دارید، بهتر است با متخصص پوست مشورت کنید:
* بوی بدن نسبت به میزان تعریق، غیرعادی و بسیار شدید است.
* با وجود رعایت بهداشت و استفاده منظم از ضدتعریق همچنان ادامه دارد.
* بوی شدید خیلی زود بعد از حمام برمیگردد.
* این مشکل در اعضای خانواده نیز دیده میشود.
* تعریق به حدی زیاد است که مرتب لباسها را خیس میکند.
* بوی بدن همراه با قرمزی، التهاب، خارش یا ناراحتی پوستی است.
در چنین شرایطی ممکن است مسئله فقط با استفاده از دئودورانت قویتر حل نشود و پزشک نیاز به بررسی تعریق بیش از حد یا بیماریهایی مانند اسمیدروز زیربغلی داشته باشد.
جمعبندی
اگر زیر بغل شما حتی بعد از حمام دوباره بوی شدیدی میگیرد، لزوماً به این معنا نیست که بهخوبی حمام نکردهاید.
عرق غدد آپوکرین در ابتدا تقریباً بیبو است و بوی ناخوشایند زمانی شکل میگیرد که باکتریهای روی پوست ترکیبات موجود در آن را تجزیه میکنند.
ژنتیک، باکتریهای پوست، هورمونها، تغذیه و میزان تعریق همگی میتوانند روی این فرایند تأثیر بگذارند. بنابراین اگر بوی زیر بغل با وجود رعایت بهداشت همچنان شدید و مداوم است، بهتر است علت اصلی آن بررسی شود.
