ناف ممکن است چیزی فراتر از یک فرورفتگی ساده روی شکم باشد. این بخش از بدن میتواند محل تجمع سلولهای مرده پوست، چربی پوست، عرق و انواع باکتریها باشد؛ ترکیبی که گاهی بوی خاصی ایجاد میکند.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ حالا دانشمندان متوجه شدهاند که مواد شیمیایی موجود در بوی ناف ممکن است اطلاعاتی درباره وضعیت سلامت بدن در اختیار آنها قرار دهد.
در یک مطالعه کوچک، پژوهشگران دریافتند که بررسی ترکیبات شیمیایی موجود در نمونههای گرفتهشده از ناف میتواند بین افراد سالم و افرادی که به بیماری پارکینسون، اختلال شناختی خفیف یا کووید-۱۹ مبتلا هستند، تفاوتهایی نشان دهد.
البته این مطالعه فقط روی ۲۴ نفر انجام شده و هنوز بسیار مقدماتی است، اما نتایج آن میتواند راه را برای بررسی یک روش تشخیصی جدید و غیرتهاجمی باز کند.
بدن انسان دائماً مواد شیمیایی آزاد میکند
بدن انسان دائماً ترکیبات شیمیایی فراری یا VOCs را آزاد میکند. این مولکولهای کوچک حاوی کربن بهراحتی وارد هوا میشوند و از راههایی مانند عرق، بازدم، ادرار، بزاق و چربی پوست از بدن خارج میشوند.
ترکیب این مواد در بدن هر فرد متفاوت است و عواملی مانند غذاهایی که میخوریم یا داروهایی که مصرف میکنیم، میتوانند بوی عرق، نفس یا ادرار را تغییر دهند.
اما بیماریها نیز ممکن است روی این «پروفایل بویایی» تأثیر بگذارند.
یکی از نمونههای جالب، پارکینسون است. زنی به نام جوی میلن سالها پیش، پیش از تشخیص بیماری همسرش، متوجه بوی متفاوت و خاصی در بدن او شد. بعدها مشخص شد این بو با بیماری پارکینسون ارتباط داشته است.
این موضوع دانشمندان را به یک سؤال مهم رساند: آیا میتوان دستگاهی ساخت که بتواند تغییرات بویایی ناشی از بیماریها را بهطور قابلاعتماد شناسایی کند و در تشخیص بیماری به کار رود؟
چرا ناف برای این بررسی انتخاب شد؟
پژوهشگران برای پاسخ به این سؤال از روشی به نام طیفسنجی فوتواکوستیک لیزری استفاده کردند؛ روشی که میتواند ترکیبات شیمیایی موجود در هوا را شناسایی کند.
آنها سه بخش از بدن را برای نمونهگیری انتخاب کردند: داخل بینی، اطراف بخش داخلی گوش و ناف.
به گفته پژوهشگران، این قسمتها کمتر از بخشهای دیگر بدن در معرض عطر، صابون و عوامل خارجی قرار دارند و بنابراین میتوانند منبع مناسبی برای بررسی ترکیبات شیمیایی بوی بدن باشند.
در این مطالعه، ۲۴ نفر شرکت کردند:
* ۶ نفر مبتلا به پارکینسون
* ۶ نفر مبتلا به اختلال شناختی خفیف
* ۶ نفر مبتلا به کووید-۱۹
* ۶ فرد سالم بهعنوان گروه کنترل
از هر فرد با استفاده از یک گوشپاککن استریل، از داخل بینی، اطراف گوش و ناف نمونهبرداری شد. نمونهها سپس در شرایط مناسب نگهداری و برای بررسی آزمایشگاهی آماده شدند.
دانشمندان «اثر انگشت شیمیایی» هر فرد را بررسی کردند
پژوهشگران نمونهها را در دستگاه مخصوصی قرار دادند و ترکیبات شیمیایی فراری موجود در آنها را وارد یک دستگاه طیفسنج لیزری کردند.
این دستگاه با تاباندن نور لیزر مادونقرمز به نمونهها، بررسی میکند که مولکولهای مختلف چگونه این نور را جذب میکنند. هر ترکیب شیمیایی الگوی جذب خاصی دارد و در نتیجه میتوان از این اطلاعات یک نوع «اثر انگشت شیمیایی» برای نمونه ایجاد کرد.
سپس پژوهشگران با استفاده از یک روش آماری، این الگوها را با یکدیگر مقایسه کردند تا ببینند آیا نمونههای افراد مبتلا به یک بیماری، شباهت بیشتری به هم دارند یا نه.
نتیجه مثبت بود.
بوی ناف چه چیزی را نشان داد؟
واضحترین تفاوتها در نمونههای بینی و ناف دیده شد.
بهویژه نمونههای ناف الگوهای متفاوتی را در گروههای مختلف نشان دادند. بیشترین تفاوت میان افراد سالم و افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف مشاهده شد.
نمونههای مربوط به پارکینسون و کووید-۱۹ نیز الگوهای متفاوتی داشتند، اگرچه میان برخی از آنها همپوشانی وجود داشت.
پژوهشگران حتی توانستند بررسی کنند که آیا این الگو در طول زمان نیز باقی میماند یا نه.
دو هفته بعد، از سه فرد دیگر مبتلا به پارکینسون نمونه گرفتند. وقتی این نمونهها به دادههای قبلی اضافه شدند، آنها نیز در همان گروه نمونههای مربوط به پارکینسون قرار گرفتند.
البته تعداد این افراد بسیار کم بود و پژوهشگران تأکید میکنند که این نتیجه هنوز مقدماتی است. با این حال، قرار گرفتن نمونههای جدید در کنار نمونههای قبلی پارکینسون میتواند نشان دهد که این الگو صرفاً به شرایط یک روز خاص یا افراد خاص مربوط نبوده است.
شاید یک دستگاه کوچک هم کافی باشد
نکته جالب دیگر این بود که برای تشخیص این الگوها شاید نیازی به دستگاههای بزرگ و پیچیده نباشد.
در ابتدا، پژوهشگران طیف گستردهای از طول موجهای مادونقرمز را بررسی کردند. اما بعد متوجه شدند تنها پنج طول موج مشخص میتوانند تقریباً به اندازه بخشهای مهم طیف، تفاوت میان گروهها را نشان دهند.
اگر این نتیجه در مطالعات بزرگتر تأیید شود، دستگاههای آینده میتوانند کوچکتر، سادهتر و ارزانتر باشند.
اما هنوز نمیتوان از این روش برای تشخیص بیماری استفاده کرد
مهمترین محدودیت مطالعه، تعداد بسیار کم شرکتکنندگان است.
۲۴ نفر برای یک مطالعه اولیه و اثبات مفهوم کافی است، اما برای نتیجهگیری درباره اینکه آیا بوی ناف واقعاً میتواند بیماریهایی مانند پارکینسون یا اختلال شناختی را تشخیص دهد، کافی نیست.
سن نیز یک عامل مهم است. پژوهشگران متوجه شدند سن افراد روی الگوهای شیمیایی نمونهها تأثیر دارد و در این گروه کوچک، سن و بیماری بیش از حد با یکدیگر مرتبط بودند. بنابراین مشخص نبود چه مقدار از تفاوت مشاهدهشده به خود بیماری مربوط است و چه مقدار به افزایش سن.
برای پاسخ به این سؤال، باید مطالعات بزرگتری انجام شود که در آنها افراد مبتلا و سالم از نظر سن با یکدیگر مقایسه شوند.
از طرف دیگر، این آزمایشها در شرایط کاملاً کنترلشده آزمایشگاهی انجام شدند. در زندگی روزمره، عواملی مانند صابون، عطر، بهداشت فردی و آلودگیهای محیطی میتوانند ترکیبات شیمیایی روی پوست را تغییر دهند و نتیجه را تحت تأثیر قرار دهند.
بنابراین، بررسی این روش در شرایط واقعی زندگی نیز ضروری است.
فعلاً نمیتوان گفت بوی ناف میتواند بیماری را تشخیص دهد؛ اما این مطالعه نشان میدهد ترکیبات شیمیایی بوی بدن ممکن است اطلاعات بیشتری درباره وضعیت سلامت ما در خود داشته باشند که هنوز بهطور کامل کشف نشدهاند.
