شاید بیشتر ما تا زمانی که آپاندیس شروع به درد گرفتن نکند، چندان به آن فکر نکنیم. التهاب آپاندیس میتواند به آپاندیسیت منجر شود؛ عارضهای که گاهی به جراحی برای خارج کردن این اندام کوچک نیاز دارد، زیرا پارگی آپاندیس میتواند جان فرد را به خطر بیندازد.
به گزارش انتخاب و به نقل از دیلی میل؛ با وجود اینکه هنوز عملکرد دقیق آپاندیس برای دانشمندان کاملاً مشخص نیست، میدانیم که این اندام بخشی از دستگاه گوارش است و به روده متصل میشود. با این حال، در سالهای اخیر آپاندیس بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ زیرا سرطانهای این اندام، بهویژه در افراد جوانتر، افزایش یافتهاند.
آمارها از افزایش قابلتوجه موارد سرطان آپاندیس در افراد زیر ۵۰ سال خبر میدهند؛ رشدی که حتی از افزایش برخی سرطانهای دیگر، مانند سرطان روده، نیز سریعتر بوده است.
یک مطالعه در آمریکا در سال گذشته نشان داد افراد ۲۹ تا ۴۴ ساله اکنون بیش از سایر گروههای سنی در معرض ابتلا به تومورهای آپاندیس قرار دارند و تعداد موارد در این گروه طی تنها ۱۰ سال ۷۱ درصد افزایش یافته است.
در بریتانیا نیز روند مشابهی دیده میشود. پژوهشگران بریستول در سال ۲۰۲۲ دریافتند میزان ابتلا به سرطان آپاندیس بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۶ حدود پنج برابر شده است. بیشترین افزایش نیز در افراد ۲۰ تا ۳۹ ساله مشاهده شد.
با این حال، سرطان آپاندیس همچنان بیماری بسیار نادری است. در بریتانیا، میزان ابتلا حدود ۱.۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است. بنابراین حتی با وجود افزایش موارد، تعداد مبتلایان همچنان پایین است.
چرا تشخیص سرطان آپاندیس دشوار است؟
یکی از مشکلات اصلی این بیماری، دشواری تشخیص آن است. سرطان آپاندیس ممکن است برای مدتی بدون علامت پیش برود یا علائمی مبهم مانند درد خفیف شکم و نفخ ایجاد کند. به همین دلیل، بعضی موارد زمانی تشخیص داده میشوند که سرطان از آپاندیس فراتر رفته و درمان آن دشوارتر شده است.
در برخی انواع پیشرفته بیماری، احتمال بازگشت سرطان نیز بالاست و حدود نیمی از بیمارانی که در این مرحله تشخیص داده میشوند، پنج سال پس از تشخیص زنده نمیمانند.
درمان نیز بسته به نوع و مرحله بیماری میتواند بسیار سنگین باشد و در برخی موارد شامل جراحی گسترده شکم و نوعی شیمیدرمانی گرم داخل شکم است. این درمان در بعضی زنان میتواند به ناباروری منجر شود.
پروفسور «عمر عزیز»، مسئول واحد سرطان آپاندیس در یکی از مراکز تخصصی درمان این بیماری در منچستر، میگوید پزشکان اکنون شاهد ابتلای افراد جوانتر به این سرطان هستند.
اما آیا واقعاً سرطان آپاندیس در حال افزایش است؟
بخشی از افزایش آمار ممکن است به این دلیل باشد که پزشکان اکنون موارد بیشتری را شناسایی میکنند.
یکی از شایعترین تومورهای آپاندیس، تومورهای نورواندوکرین یا NET هستند. این تومورها معمولاً کوچک و آهستهرشدند و در بسیاری از موارد، پس از خارج کردن آپاندیس، بیمار به درمان دیگری نیاز ندارد.
تعداد جراحیهای برداشتن آپاندیس نیز در طول سالها افزایش یافته است. در نتیجه، پزشکان فرصت بیشتری برای پیدا کردن تومورهایی دارند که در گذشته ممکن بود هرگز شناسایی نشوند.
از طرف دیگر، سازمان جهانی بهداشت نیز از سال ۲۰۰۰ شیوه طبقهبندی این تومورها را تغییر داد. پیش از آن، بسیاری از این تومورها با عنوان «کارسینوئید» شناخته میشدند و اغلب خوشخیم یا کمخطر در نظر گرفته میشدند. اما تحقیقات نشان داد برخی از آنها میتوانند رشد کنند و بدخیم شوند. به همین دلیل، از سال ۲۰۰۰ در گروه تومورهای سرطانی قرار گرفتند.
بنابراین بخشی از افزایش آمار سرطان آپاندیس میتواند ناشی از تشخیص بهتر و تغییر در نحوه طبقهبندی بیماری باشد، نه لزوماً افزایش واقعی همه انواع سرطان آپاندیس.
با این حال، کارشناسان میگویند این تنها توضیح ماجرا نیست.
بعضی انواع سرطان آپاندیس واقعاً بیشتر شدهاند
برخی دیگر از تومورهای آپاندیس نیز افزایش یافتهاند؛ تومورهایی که افزایش آنها را نمیتوان فقط با تشخیص بهتر توضیح داد.
برای مثال، تعداد آدنوکارسینومهای آپاندیس از سال ۱۹۹۵ تاکنون حدود سه برابر شده است. نوع دیگری از بیماری به نام پسودومیکسوم پریتونی (PMP) نیز حدود ۲.۵ برابر افزایش یافته است.
هر دو بیماری بسیار نادر هستند و هر سال تنها چند صد مورد از آنها شناسایی میشود، اما معمولاً زمانی تشخیص داده میشوند که بیماری از آپاندیس فراتر رفته باشد.
PMP در موارد شدید میتواند به درمان بسیار گستردهای نیاز داشته باشد. ممکن است جراح مجبور شود علاوه بر آپاندیس، اندامهایی مانند کیسه صفرا، طحال، بخشهایی از روده و روده بزرگ و در برخی زنان تخمدانها و رحم را نیز خارج کند. سپس حفره شکم با نوعی شیمیدرمانی گرم به نام HIPEC شستوشو داده میشود تا سلولهای سرطانی باقیمانده از بین بروند.
با وجود این درمانها، احتمال بازگشت بیماری همچنان وجود دارد.
چرا سرطان آپاندیس در حال افزایش است؟
هنوز پاسخ مشخصی برای این سؤال وجود ندارد.
برخی متخصصان معتقدند افزایش استفاده از سیتیاسکن برای بررسی دردهای شکمی در اورژانس و پیشرفت توانایی پزشکان در شناسایی این تومورها ممکن است بخشی از افزایش آمار را توضیح دهد.
اما احتمال دارد عوامل دیگری نیز نقش داشته باشند. پژوهشها نشان دادهاند که ۱۱ نوع سرطان در افراد جوان و مسن در حال افزایش است و این روند در جوانان برای سرطان آپاندیس، تخمدان و روده چشمگیرتر بوده است.
ژنتیک میتواند یکی از عوامل باشد. در یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ مشخص شد حدود یک نفر از هر ۱۰ فرد مبتلا به سرطان آپاندیس دارای نوعی ژن است که احتمال ابتلا به برخی سرطانها را افزایش میدهد. با این حال، تاکنون هیچ جهش ژنتیکی خاصی بهطور مستقیم با سرطان آپاندیس مرتبط نشده است.
پژوهشگران همچنین به ارتباط احتمالی میان سرطان آپاندیس و سرطان روده، میکروبیوم روده و تغییر در تعادل باکتریهای مفید روده اشاره کردهاند.
عوامل سبک زندگی نیز ممکن است نقش داشته باشند؛ از جمله رژیم غذایی نامناسب، مصرف زیاد غذاهای فوقفرآوریشده، کمتحرکی و اضافهوزن. این عوامل پیشتر با افزایش خطر برخی سرطانهای دیگر نیز مرتبط دانسته شدهاند.
برخی متخصصان معتقدند تغییرات محیطی ممکن است از طریق تأثیر بر ژنها، حساسیت بدن به سرطان را افزایش دهد؛ با این حال، هنوز شواهد کافی برای مشخص کردن علت دقیق افزایش سرطان آپاندیس وجود ندارد.
کارشناسان تأکید میکنند سرطان آپاندیس همچنان بسیار نادر است و افزایش موارد به این معنا نیست که افراد جوان باید نگران ابتلا به این بیماری باشند.
در عین حال، توصیههای کلی برای کاهش خطر بسیاری از بیماریها همچنان اهمیت دارند: داشتن رژیم غذایی متعادل با مصرف کمتر غذاهای فرآوریشده، حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی منظم، سیگار نکشیدن و پرهیز از مصرف زیاد الکل.
