زومیت: یخچالهای پاپوآ در اندونزی که تنها یخچالهای استوایی در منطقهی بین آند و هیمالیا هستند، پس از دههها عقبنشینی، دیگر به انتهای حیات خود رسیدهاند.
برفهای ابدی که روزگاری بر قلههای استوایی پاپوآ در اندونزی دیده میشدند، ممکن است ظرف دو سال آینده بهطور کامل ناپدید شوند. این یخچالها، بهعنوان تنها یخچالهای استوایی در کل جنوب شرق آسیا، چند دهه است که روندی پیوسته از عقبنشینی را سپری میکنند. از سال ۱۹۸۰ تاکنون و همگام با افزایش دمای جهانی، چهار بخش از مجموع شش پهنه یخی دائمی این جزیره از میان رفته است.
کلاوس تایمان، کاوشگر دانمارکی و نقشهبردار آخرین یخچالهای زندهی پاپوآ، پیشتر در اینباره گفته بود: «از بین رفتن یخها حتمی است. مسئله احتمال نیست، فقط زمان است و این زمان بسیار زودتر از آنچه فکر میکردیم، فرا میرسد.» بهگزارش آیافالساینس، انتظار میرود یخهای باقیمانده حداکثر در طول چند سال آینده و احتمالاً تا سال ۲۰۲۸ ناپدید شوند.
وجود یخچالهای طبیعی در مناطق استوایی ممکن است دور از ذهن به نظر برسد. ایستادن در یک جنگل بارانی گرم و مرطوب و تماشای درخشش یخ بر فراز کوهها، تصویری کاملاً ناهمخوان است؛ بااینحال، یخچالهای استوایی در رشتهکوههای آند، شرق آفریقا و اندونزی وجود دارند. بخش عمدهی این یخچالها (تا ۹۵ درصد) در رشتهکوه آند و عمدتاً در پرو قرار گرفتهاند و تا اکوادور و کلمبیا امتداد مییابند.
در آفریقا و در مرز جمهوری دمکراتیک کنگو و اوگاندا نیز یخچال فلات استنلی قرار دارد که از سال ۲۰۲۰ تا کنون ۳۰ درصد از مساحت سطح خود را از دست داده است. این افت شدید نیز تهدیدی جدی برای امنیت آب جوامع محلی محسوب میشود.
یافتن یخچالهای طبیعی در منطقهی استوایی جنوب شرقی آسیا دشوارتر است. بااینحال، بر فراز رشتهکوه سودیرمان در بخش اندونزیایی جزیرهی پاپوآ گینه نو، آخرین یخهای استوایی موجود در پهنهی میان رشتهکوه آند در شرق و هیمالیا در غرب جای گرفتهاند.
یخچال کارستنز در پاپوآ روی زیرقلهی پونکاک جایا در ارتفاع ۴٬۸۸۴ متری قرار دارد. این پهنه که بومیان آن را «برف ابدی» مینامند، از دیرباز دارای معنویت و احترام عمیقی بوده است. حدود ۱۰۰ سال پیش، کل این رشتهکوه روی هر چهار قلهی خود یخهای دائمی داشت، اما اکنون تنها دو پهنهی یخی باقی مانده است.
از قرن ۱۸۰۰ میلادی تاکنون، مساحت یخهای پونکاک جایا از حدود ۱۹۰۰ هکتار به ۱۶ هکتار کاهش یافته است. برآوردها نشان میدهد مساحت این یخها از سال ۲۰۰۲ تاکنون ۹۵ درصد کاهش یافته است.
علت زوال یخها، همان عاملی است که تمام یخچالهای طبیعی جهان را تحتتأثیر قرار میدهد. گرمایش زمین دراثر سوزاندن سوختهای فسیلی، نقطه انجماد را به ارتفاعات بالاتر کوهستان منتقل میکند؛ تا جایی که دیگر کوهی باقی نمیماند تا آب روی آن منجمد شود. این پدیده همچنین باعث میشود بارشها به جای برف به شکل باران فروبریزند و این روند نیز موجب ذوب یخچالها و در نهایت فروپاشی آنها میشود.
گمان میرود این عامل در فروپاشی فاجعهبار یخچالهای طبیعی نپال و سیل پس از آن در اواخر اوت نیز نقش داشته است. با رشد مداوم پدیدهی النینو در اقیانوس آرام، امید چندانی برای بقای این چشمانداز که زمانی جاویدان تلقی میشد، باقی نمانده است.
