جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز هشتاد و هشتم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۸۳ روز می‌گذرد، دونالد ترامپ ضمن طرح ادعا‌هایی درمورد استعفای وزیر نفت، مدعی شد که عبور نفت از تنگه هرمز گاهی از سطح پیش از جنگ هم فراتر رفته و میلیون‌ها بشکه نفت فقط طی چند روز گذشته تحویل داده شده است.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به روز هشتاد و هشتم جنگ سوم و روز صد و هشتاد و سوم آتش بس (۱۵ مهر ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
محسن پاک‌نژاد، وزیر پیشین نفت، در واکنش به ادعاهای اخیر دونالد ترامپ درباره استعفای خود، تأکید کرد که استعفایش هیچ ارتباطی با این ادعاها نداشته است.
ترامپ دیشب مدعی شد: وزیر نفت ایران استعفا داد و گفت این کشور نه اقتصاد دارد، نه نفت، نه هیچ چیز.
پاک‌نژاد در پاسخ به این ادعا، عنوان کرد: استعفای من هیچ ارتباطی با ادعاهای شب گذشته ترامپ ندارد. پاک‌نژاد، سرباز وطن و یکی از میلیون‌ها جان‌فدای ایران عزیز است.
وی افزود: اگرچه تنها چند ماه پس از تصدی وزارت نفت از سوی دشمن شماره یک مردم ایران تحریم شدم، اما به لطف خدا، فرآیند تولید و صدور نفت ایران با همت کارکنان غیور صنعت نفت حتی در شرایط تحریم و محاصره هم ادامه یافت.
وزیر پیشین نفت در ادامه با اشاره به ادعاهای مطرح‌شده، تصریح کرد: ضربه سختی خورده‌اند، طبیعی است به طرح این‌گونه ادعاهای دروغین پناه ببرند.
وزیر امور خارجه در پیامی درباره سفر وزیر امور خارجه ارمنستان به تهران تاکید کرد: تداوم گفت وگو و همکاری با همسایگان، مسیر مورد تأکید جمهوری اسلامی ایران برای ساختن منطقه ای امن است.
به گزارش انتخاب، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی «ایکس» درخصوص میزبانی از همتای ارمنستانی خود نوشت: دوشنبه (۱۳ مهرماه) میزبان آقای آرارات میرزویان وزیر امور خارجه جمهوری ارمنستان در تهران بودم.
عراقچی افزود: در این دیدار، روابط رو به گسترش تهران و ایروان و راه‌های تعمیق همکاری‌ها در حوزه‌های اقتصادی، تجاری، حمل‌ونقل، انرژی و سایر زمینه‌های مورد علاقه دو کشور مورد بررسی قرار گرفت.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ادامه داد: همچنین درباره تحولات قفقاز و اهمیت حفظ صلح و ثبات پایدار در این منطقه گفت وگو کردیم. باور ما این است که مسائل منطقه باید با مشارکت و ابتکار کشورهای منطقه و بدون مداخله نیروهای فرامنطقه‌ای حل‌وفصل شود.
وی تصریح کرد: تداوم گفت وگو و همکاری با همسایگان، مسیر مورد تأکید جمهوری اسلامی ایران برای ساختن منطقه‌ای امن‌تر، باثبات‌تر و برخوردارتر است. همسایگان ما، اولویت ما هستند.
الجزیره نوشت: رئیس بانک جهانی می‌گوید: آماده‌ایم ۱۰۰ میلیارد دلار برای مقابله با تبعات جنگ اختصاص دهیم.
به گزارش انتخاب، آجای بانگا، رئیس بانک جهانی، در مصاحبه‌ای گفت این بانک آماده است حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برای کمک به کشورهایی که از پیامدهای اقتصادی جنگ آمریکا و ایران آسیب دیده‌اند، اختصاص دهد.
او افزود بانک جهانی در حال حاضر ۲۵ میلیارد دلار برای کمک به کشورهایی که با کمبود کود و منابع انرژی مواجه شده‌اند، اختصاص داده است.
بلومبرگ نوشت: تغییر در مصرف گازوئیل قرمز، سردرگمی در جایگاه‌های کامیون و فروشندگان سوخت آمریکا ایجاد کرده است.
به گزارش انتخاب، دستور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که به رانندگان کامیون اجازه می‌دهد از گازوئیلی استفاده کنند که معمولاً برای تراکتورها و کشتی‌های ماهیگیری در نظر گرفته می‌شود، به گفته تحلیلگران تأثیر چندانی در کوتاه‌مدت بر کاهش قیمت سوخت نخواهد داشت.
این اقدام که روز دوشنبه اعلام شد، با هدف کاهش قیمت‌های سرسام‌آور سوخت در جایگاه‌ها انجام شده است. بر اساس این دستور، گازوئیل معاف از مالیات که برای مصارف خارج از جاده (Off-road diesel) در نظر گرفته شده است، به‌طور موقت می‌تواند در کامیون‌های ۱۸ چرخ و دیگر وسایل نقلیه جاده‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
اکسیوس نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه گفت هزینه‌های مالی جنگ با ایران برای آمریکایی‌ها، بهایی است که برای حفظ امنیت آمریکا ارزش پرداختن دارد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: چرا مهم است: اظهارات ترامپ با واکنش‌های منفی روبه‌رو شد، اما دولت فدرال آمریکا سال‌هاست به مناطق شهری پرخطر در این کشور کمک می‌کند تا مواد رادیولوژیکی و هسته‌ای را که ممکن است در یک حمله مورد استفاده قرار گیرند، شناسایی کنند.
خبر اصلی
ترامپ شامگاه سه‌شنبه در جریان تجمع انتخاباتی خود در ایالت نبراسکا، ظاهراً استدلال کرد که افزایش هزینه‌ها در نتیجه جنگ با ایران، «بهای ناچیزی برای امن نگه داشتن جهان و کشورمان» است.
او گفت: «این بهای ناچیزی برای امن نگه داشتن جهان و امن نگه داشتن کشورمان است. آنها می‌توانند یک شهر را از بین ببرند. بگذارید لس‌آنجلس را از بین ببرند. بگذارید سن‌دیگو را از بین ببرند. این بهای بسیار ناچیزی است و این [جنگ] خیلی زود تمام خواهد شد.»
حساب کاربری دولت ترامپ نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که هدف جنگ این است که «ایران را از داشتن توانایی برای از بین بردن لس‌آنجلس و سن‌دیگو» بازدارد.
تصویر بزرگ‌تر
دولت فدرال آمریکا برنامه‌های اضطراری برای مقابله با حملات تروریستی و بلایای طبیعی در سراسر کشور دارد.
اما برنامه «ایمن‌سازی شهرها» (Securing the Cities یا STC) در وزارت امنیت داخلی آمریکا، یک گام فراتر می‌رود و به برخی مناطق شهری پرخطر، قابلیت‌های تخصصی برای حفاظت از خود در صورت وقوع حمله می‌دهد.
نحوه فعالیت: برنامه STC وزارت امنیت داخلی آمریکا، ۱۳ منطقه را که در مجموع ۱۴ منطقه شهری پرخطر را پوشش می‌دهند، برای حفاظت در برابر حملات مشخص کرده است.
بر اساس گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا (GAO)، این برنامه عمدتاً به نهادهای ایالتی و محلی کمک می‌کند تا «مواد رادیولوژیکی و هسته‌ای را که ممکن است در حملات تروریستی مورد استفاده قرار گیرند، شناسایی کنند».
این برنامه در سال ۲۰۰۷ به‌صورت آزمایشی در منطقه نیویورک سیتی/جرسی سیتی/نیوارک آغاز شد و بعداً گسترش یافت.
دفتر مقابله با تسلیحات کشتار جمعی وزارت امنیت داخلی آمریکا (CWMD) مسئول اجرای این برنامه است و طبق اعلام وزارت امنیت داخلی، تلاش‌های مربوط به شناسایی تهدیدهای شیمیایی، بیولوژیکی، رادیولوژیکی، هسته‌ای و تهدیدهای امنیت سلامت را در مناطق مشخص هماهنگ و مدیریت می‌کند.
ارقام
وزارت امنیت داخلی آمریکا تا سال ۲۰۲۳، ۳۰۰ میلیون دلار در اختیار مناطق تحت پوشش برنامه STC قرار داده است تا از این منابع برای خرید تجهیزات شناسایی تشعشعات، آموزش نیروها و ایجاد سامانه‌هایی برای شناسایی مواد بالقوه رادیواکتیو یا هسته‌ای که ممکن است در یک حمله مورد استفاده قرار گیرند، استفاده شود.
برنامه شناسایی هسته‌ای وزارت امنیت داخلی در کدام شهرها اجرا می‌شود؟
این برنامه مناطق زیر را پوشش می‌دهد:
- نیویورک سیتی / جرسی سیتی–نیوارک
- لس‌آنجلس / لانگ بیچ
- واشنگتن دی‌سی و منطقه پایتخت ملی
- هیوستون
- شیکاگو
- آتلانتا
- بوستون
- دنور
- میامی
- نیواورلئان
- فینیکس / شهرستان مریکوپا
- منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
- سیاتل
چرا وزارت امنیت داخلی از این شهرها محافظت می‌کند؟
طبق قوانین فدرال آمریکا، شهرهای تحت پوشش برنامه STC باید از میان مناطق شهری پرخطری انتخاب شوند که برنامه «ابتکار امنیت مناطق شهری» (UASI) آنها را تعیین کرده است.
UASI هنگام انتخاب مناطق، عواملی از جمله جمعیت، تهدیدها، آسیب‌پذیری‌ها و پیامدهای احتمالی تروریسم را ارزیابی می‌کند.
نکته: قرار گرفتن نام یک شهر در فهرست مناطق پرخطر لزوماً به این معنا نیست که وزارت امنیت داخلی معتقد است حمله‌ای به آن شهر قریب‌الوقوع است. دولت آمریکا میزان آسیب‌پذیری منطقه و شدت پیامدهای احتمالی یک حمله را نیز در نظر می‌گیرد.
سابقه
گزارش سال ۲۰۱۰ دفتر پاسخگویی دولت آمریکا درباره تروریسم هسته‌ای نیز شهرهایی را معرفی کرده بود که در معرض خطر بالا یا متوسط حمله قرار داشتند.
دیگر برنامه‌های فدرال برای آمادگی در برابر تهدیدها
نگاهی گسترده‌تر: وزارت امنیت داخلی و دفتر مقابله با تسلیحات کشتار جمعی همچنین برنامه‌ای برای آمادگی در برابر عوامل بیولوژیکی به نام BioWatch دارند.
این برنامه به دست‌کم ۳۰ منطقه شهری کمک می‌کند تا برای مقابله با تهدیدهای بیولوژیکی آماده شوند.
این برنامه از ترکیبی از شناسایی، اطلاع‌رسانی، آمادگی و برنامه‌ریزی استفاده می‌کند تا مقام‌های شهری، ایالتی، محلی و فدرال برای مقابله با یک حمله احتمالی آماده باشند.
همچنین آژانس مدیریت بحران فدرال آمریکا (FEMA) دستورالعملی با عنوان «راهنمای برنامه‌ریزی برای واکنش به انفجار هسته‌ای» منتشر کرده است که نحوه واکنش به انفجارهای هسته‌ای احتمالی را بررسی می‌کند.
سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن اظهار کرد: نیروهای یمنی در عملیاتی ویژه، تجمعات نیروهای دشمن در اردوگاه الدغاریر در جیزان، اردوگاه عاکفه در عسیر و اردوگاه الموسم در جیزان را هدف قرار داده‌اند.
به گزارش انتخاب، سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد یک فروند پهپاد شناسایی مسلح از نوع «CH-4» متعلق به نیروهای سعودی در آسمان استان الجوف سرنگون شده است.
سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، اعلام کرد فرودگاه ملک خالد در ریاض با چند فروند پهپاد هدف قرار گرفته است.
سرتیپ سریع گفت نیروهای یمنی در دو عملیات نظامی، فرودگاه بین‌المللی ابها و پایگاه خمیس مشیط را با شماری موشک بالستیک و پهپاد هدف قرار داده‌اند.
سرتیپ سریع اعلام کرد نیروهای یمنی در عملیاتی ویژه، تجمعات نیروهای دشمن در اردوگاه الدغاریر در جیزان، اردوگاه عاکفه در عسیر و اردوگاه الموسم در جیزان را هدف قرار داده‌اند.
نیروهای مسلح یمن اعلام کردند با موشک‌های بالستیک، تجهیزات و محموله‌های نظامی سعودی را که به اردوگاه بدر در مجاورت فرودگاه بین‌المللی عدن رسیده بود، هدف قرار داده‌اند.
نیروهای مسلح یمن اعلام کردند در پی این حمله، شماری از افسران سعودی کشته و زخمی شدند.
سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، درباره استفاده از فرودگاه غیرنظامی عدن برای هرگونه اهداف نظامی هشدار داد.
فایننشال تایمز نوشت: کاپیتان‌های نفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز، ماهانه معادل ۱۰۰ هزار دلار دستمزد دریافت می‌کنند و علاوه بر آن، برای هر سفر نیز ۵۰ هزار دلار پاداش می‌گیرند.
به گزارش انتخاب، مالکان کشتی‌ها در تلاش‌اند با وجود حملات ایران، جریان انتقال نفت خام از خلیج فارس را حفظ کنند؛ حملاتی که در سه‌ماهه سوم سال به ۲ درصد از کل کشتی‌ها اصابت کرده است.
ملوانان عادی که ممکن است کار خود را با دستمزد ماهانه حدود ۱۵۰۰ دلار آغاز کنند، برای هر بار عبور از تنگه هرمز دست‌کم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت می‌کنند. بسیاری از این ملوانان از جوامع کم‌برخوردار در فیلیپین، هند و اندونزی و همچنین روسیه، اوکراین و کشورهای اروپای شرقی هستند.
با این حال، به برخی از خدمه به جای پرداخت مشوق مالی، فشار وارد می‌شود. «مانوج یاداو»، از اتحادیه ملوانان فوروارد هند، به فایننشال تایمز گفت مالکان کشتی، ملوانانی را که حاضر به عبور نیستند تهدید به جایگزینی می‌کنند و هزینه بازگرداندن آنها به خانه را نیز از دستمزدشان کسر می‌کنند.
او گفت: «اگر قبول نکنند، ممکن است شغلشان را از دست بدهند. اگر قبول کنند، ممکن است جانشان را از دست بدهند.»
بر اساس اعلام سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، دست‌کم ۹۳ کشتی هدف حمله قرار گرفته و ۲۴ ملوان کشته شده‌اند.
رویترز نوشت: معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، ادعا کرد که ایران برای برآورده کردن خواسته‌های آمریکا و پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه میان دو کشور، باید ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد؛ این در حالی است که واشنگتن همچنان نمی‌داند تهران در مذاکرات چگونه تصمیم‌گیری می‌کند.
به گزارش انتخاب، ونس که از دیرباز نسبت به دخالت آمریکا در جنگ‌های خارجی تردید داشته، نقش اصلی را در تلاش برای مذاکره درباره حل‌وفصل این درگیری بر عهده گرفته و در ماه ژوئن میان دو طرف یک توافق موقت صلح را میانجی‌گری کرد که به‌سرعت از هم فروپاشید. این جنگ بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کرده و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، به یک دردسر سیاسی برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و جمهوری‌خواهان تبدیل شده است.
ونس روز دوشنبه پس از سفر انتخاباتی خود به آلاسکا مدعی شد: هرگونه توافقی مستلزم آن خواهد بود که ایران ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را کاهش دهد، نه اینکه صرفاً درباره کاهش ظرفیت غنی‌سازی در آینده تضمین‌هایی ارائه کند.
ونس ادعا کرد: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چرا به سوخت غنی‌شده ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این یک مسئله کاملاً ابتدایی و اساسی است.»
او افزود: «فکر می‌کنم اگر آنها می‌خواهند تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهند، باید اقدام معناداری درباره ظرفیت غنی‌سازی خود انجام دهند.»
ایران و آمریکا در هفته‌های اخیر پیشنهادهایی را با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی انتقال انرژی در جهان، میان یکدیگر ردوبدل کرده‌اند. ترامپ آخرین پیشنهاد تهران را رد کرده و هشدار داده است که عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای تشدید شود.
ونس گفت آمریکا همچنان برای دستیابی به توافق آمادگی دارد، اما خواستار امتیازات هسته‌ای ملموس از سوی ایران خواهد بود.
ونس مدعی شد: یکی از عوامل پیچیده‌کننده مذاکرات این است که واشنگتن مطمئن نیست چه کسی در تهران تصمیم‌گیری می‌کند.
او گفت آمریکا با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در حال مذاکره است.
ونس گفت: «یکی از چیزهایی که متوجه آن شده‌ایم این است که کاملاً مشخص نیست کشور آنها چگونه تصمیم‌گیری می‌کند.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت مقام‌های آمریکایی به‌خوبی می‌دانند طرف‌های ایرانی آنها چه کسانی هستند و نظام تصمیم‌گیری ایران چگونه کار می‌کند.
بقایی در نشست هفتگی خبری خود گفت: «مشکل در واقع برعکس است؛ مشکل در مواضع متناقض و پیام‌های چندگانه مقام‌های آمریکایی است.»
ونس به رویترز گفت شخصاً با فرماندهان میدانی گفتوگو کرده تا شرایط میدان نبرد را ارزیابی کند. او نگرانی‌ها درباره کمبود شدید مهمات را رد کرد و ادعا کرد که اگرچه نیروهای ایرانی هر از گاهی قادرند به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز حمله کنند، اما در مجموع توان جلوگیری از صادرات انرژی از طریق این آبراه را ندارند.
ونس حاضر نشد بگوید آیا هدایت مذاکرات صلح را بر عهده دارد یا خیر، اگرچه در گزارش‌های متعدد از او به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد کاخ سفید نام برده می‌شود.
او گفت: «ما قطعاً درگیر هستیم. در نهایت، رئیس‌جمهور ایالات متحده امور را هدایت می‌کند.»
این جنگ ــ که ماهانه ۳ میلیارد دلار هزینه دارد ــ به یکی از موضوعات اصلی کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، ترامپ و جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های رقابتی که تعیین‌کننده کنترل کنگره خواهند بود، در موضع دفاعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده است از انتقادها نسبت به نحوه مدیریت درگیری توسط ترامپ بکاهد و به رأی‌دهندگان گفته است که نباید اجازه دهند این موضوع مانع حمایت آنها از جمهوری‌خواهان در انتخابات ماه آینده شود.
ونس در آلاسکا برای سناتور جمهوری‌خواه، دن سالیوان، که در رقابتی نزدیک برای انتخاب مجدد با مری پلتولا، رقیب دموکرات خود، قرار دارد، در یک تجمع انتخاباتی سخنرانی کرد. ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ آلاسکا را با اختلاف ۱۳ واحد درصد پیروز شد، اما افزایش هزینه‌های روزمره باعث شده است این ایالت وارد میدان رقابت شود.
ونس پیش از سخنرانی خود بخش قابل‌توجهی از صحبت‌هایش را به نگرانی‌های مربوط به هزینه زندگی، به‌ویژه قیمت انرژی، اختصاص داد. موقعیت دورافتاده آلاسکا باعث شده کالاهای مصرفی برای مردم این ایالت گران‌تر باشد و تولید انرژی نیز یکی از صنایع اصلی آن محسوب می‌شود.
حاضران در تجمع انتخاباتی زمانی که سالیوان نزدیک بود ونس را به جای «معاون رئیس‌جمهور»، «رئیس‌جمهور آمریکا» معرفی کند، با صدای بلند تشویق کردند. ونس به‌عنوان یکی از گزینه‌های اصلی جمهوری‌خواهان برای جانشینی ترامپ در کاخ سفید در نظر گرفته می‌شود.
ترامپ درباره ایران مدعی شد: «ما باید کار را تمام کنیم و فقط مسئله این است که از چه راهی می‌خواهیم این کار را انجام دهیم: راه خوب یا راه نه‌چندان خوب. خیلی زود متوجه خواهید شد.»
فاکس نیوز نوشت: دو فروند از تجهیزات نظامی مهم آمریکا که در خاورمیانه مستقر بودند، این منطقه را ترک کرده‌اند.
به گزارش انتخاب، ناو هواپیمابر USS George H.W. Bush که از ماه آوریل در خاورمیانه مستقر بود، و ناوشکن موشک‌انداز Delbert D. Black که از ابتدای سال جاری در خاورمیانه حضور داشت، اکنون هر دو برای توقف و بازدید بندری در تایلند هستند.
در حال حاضر، USS George Washington تنها ناو هواپیمابر باقی‌مانده آمریکا در خاورمیانه است. این ناو هم‌اکنون در دریای عرب قرار دارد و در ماه اوت وارد منطقه شد تا جایگزین USS Abraham Lincoln شود؛ لینکلن قرار است این هفته به بندر اصلی خود در سن‌دیگو بازگردد.
نقشه‌ای که ضمیمه شده، موقعیت فعلی کشتی‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه را نشان می‌دهد. نکته قابل توجه اینکه سه ناوشکن موشک‌انداز آمریکایی در دریای سرخ حضور دارند.
