اگر بعد از مدتی استفاده از گوشی، چشم‌هایتان می‌سوزد، ممکن است علت آن خشکی چشم باشد، نه آسیب دائمی به بینایی. یک متخصص چشم توضیح می‌دهد که چرا خیره شدن به صفحه‌نمایش باعث سوزش چشم می‌شود و چگونه می‌توان این مشکل را کاهش داد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ احساس سوزش، قرمزی، اشک‌ریزش، تاری دید یا وجود احساس شن‌ریزه در چشم از جمله علائمی هستند که ممکن است پس از استفاده طولانی‌مدت از گوشی ظاهر شوند؛ به‌ویژه اگر هنگام کار با تلفن همراه به چشم‌هایتان استراحت ندهید.
سوزش چشم پس از استفاده طولانی‌مدت از گوشی معمولاً با خستگی چشم ناشی از کار با صفحه‌نمایش و خشکی چشم ارتباط دارد و لزوماً نشانه آسیب دائمی به چشم نیست. البته تنها روشنایی صفحه‌نمایش عامل این مشکل نیست؛ کاهش تعداد پلک زدن، پلک زدن ناقص، استفاده از لنزهای تماسی، هوای خشک و برخی مشکلات زمینه‌ای چشم نیز می‌توانند در بروز این علائم نقش داشته باشند.
چرا بعد از کار با گوشی چشم‌ها می‌سوزند؟
دکتر شیبال بهارتیا، مدیر بالینی بخش چشم‌پزشکی بیمارستان‌های مارنگو آسیا در گوروگرام هند، توضیح می‌دهد: «سوزش چشم معمولاً ناشی از خشکی و خستگی چشم است، نه آسیب دیدن آن.»
هنگام استفاده از صفحه‌نمایش، چشم‌ها برای مدت طولانی روی یک فاصله مشخص متمرکز می‌شوند و تعداد دفعات پلک زدن نیز کاهش می‌یابد. در نتیجه، سطح چشم خشک و تحریک می‌شود.
خستگی چشم ناشی از کار با صفحه‌نمایش می‌تواند علائم مختلفی ایجاد کند؛ از جمله خشکی و سوزش چشم، مشکلات تمرکز دید، اختلال در هماهنگی دو چشم و حتی دردهای عضلانی و اسکلتی.
سطح چشم با لایه‌ای بسیار نازک از اشک پوشیده شده است که رطوبت آن را حفظ می‌کند. هر بار که پلک می‌زنیم، این لایه اشکی روی سطح چشم پخش می‌شود و به مرطوب ماندن آن کمک می‌کند.
اما هنگام نگاه کردن به گوشی، معمولاً کمتر پلک می‌زنیم یا پلک زدن‌هایمان ناقص است. در نتیجه، لایه اشکی نمی‌تواند به‌خوبی روی سطح چشم باقی بماند و این وضعیت به خشکی، سوزش و تحریک چشم منجر می‌شود.
البته خستگی چشم دیجیتال فقط به خشکی محدود نیست و مشکلات مربوط به تمرکز دید یا هماهنگی دو چشم نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. بنابراین، نباید سوزش مداوم چشم را صرفاً به استفاده از گوشی نسبت داد.
مروری پژوهشی در سال ۲۰۲۲ که در مجله «Ophthalmology and Therapy» منتشر شد، خشکی چشم، اشک‌ریزش، تاری دید و سردرد را از علائم شایع خستگی چشم ناشی از استفاده از صفحه‌نمایش معرفی کرد. این بررسی همچنین بر اهمیت پلک زدن مکرر، استراحت منظم و تنظیم مناسب موقعیت صفحه‌نمایش برای کاهش ناراحتی چشم تأکید داشت.
چه عواملی باعث سوزش چشم هنگام کار با گوشی می‌شوند؟
عوامل مختلفی می‌توانند هنگام استفاده از گوشی باعث خشکی، سوزش یا خستگی چشم شوند:
کم شدن تعداد دفعات پلک زدن: وقتی کمتر پلک می‌زنید، اشک سریع‌تر تبخیر می‌شود و سطح چشم خشک می‌شود.
تمرکز طولانی‌مدت روی فاصله نزدیک: نگاه کردن مداوم به نوشته‌های روی گوشی باعث می‌شود چشم‌ها برای واضح دیدن تصاویر و متن‌ها، مدت طولانی درگیر فرایند تمرکز باشند.
بازتاب نور یا تنظیم نامناسب روشنایی صفحه: نور شدید، بازتاب نور محیط و تنظیم نامناسب روشنایی نمایشگر می‌توانند دیدن صفحه را دشوارتر و خستگی چشم را بیشتر کنند.
کولر و پنکه: جریان هوای خشک می‌تواند تبخیر اشک را افزایش دهد و علائم خشکی چشم را تشدید کند.
استفاده از لنزهای تماسی: استفاده طولانی‌مدت از گوشی ممکن است خشکی چشم را در افرادی که از لنز استفاده می‌کنند، محسوس‌تر کند.
نمره نامناسب عینک: اگر شماره عینک شما با وضعیت بینایی‌تان مطابقت نداشته باشد، تلاش بیشتر برای واضح دیدن می‌تواند خستگی چشم را افزایش دهد.
در یک مقاله مروری که در سال ۲۰۲۱ در مجله «Medicine» منتشر شد، پژوهشگران ارتباط میان استفاده از گوشی هوشمند و بیماری خشکی چشم را بررسی کردند. نتایج نشان داد که شواهدی از وجود این ارتباط وجود دارد، اما بررسی تنها چهار مطالعه را در بر می‌گرفت و روش‌های پژوهشی آن‌ها نیز با یکدیگر متفاوت بود.
بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که استفاده طولانی‌مدت از گوشی به‌طور قطعی باعث بیماری خشکی چشم می‌شود؛ بااین‌حال، این عادت می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در بروز علائم خشکی چشم باشد.
آیا نور آبی گوشی باعث سوزش چشم می‌شود؟
بسیاری از افراد مشکلات چشمی ناشی از استفاده از صفحه‌نمایش را به نور آبی نسبت می‌دهند. بااین‌حال، شواهد علمی محدودی وجود دارد که نشان دهد عینک‌های فیلترکننده نور آبی می‌توانند خستگی چشم ناشی از کار با صفحه‌نمایش را کاهش دهند.
در یک مرور علمی از سوی کاکرین، ۱۷ مطالعه با مشارکت ۶۱۹ بزرگسال بررسی شد. نتایج نشان داد که عدسی‌های فیلترکننده نور آبی، در مقایسه با عدسی‌های معمولی، احتمالاً تفاوت اندکی در کاهش خستگی کوتاه‌مدت چشم ایجاد می‌کنند یا اصلاً تأثیری ندارند. شواهد مربوط به تأثیر این عینک‌ها بر بهبود خواب نیز قطعی نبود.
دکتر بهارتیا تأکید می‌کند که هنگام استفاده از گوشی، کاهش تعداد دفعات پلک زدن و تمرکز طولانی‌مدت چشم‌ها، از عوامل مهم‌تر سوزش چشم هستند.
استفاده از گوشی در ساعات پایانی شب ممکن است بر خواب تأثیر منفی بگذارد، اما نمی‌توان تمام مشکلات چشمی ناشی از کار با صفحه‌نمایش را به نور آبی نسبت داد.
چگونه می‌توان سوزش چشم را کاهش داد؟
با ایجاد چند تغییر ساده در عادت‌های استفاده از گوشی می‌توانید خستگی چشم را کاهش دهید و از خشکی و سوزش آن جلوگیری کنید.
قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را رعایت کنید: هر ۲۰ دقیقه، به مدت حداقل ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله حدود ۶ متری نگاه کنید. این کار به چشم‌ها فرصت استراحت می‌دهد.
هنگام مطالعه آگاهانه پلک بزنید: وقتی مشغول خواندن یا بالا و پایین کردن صفحه گوشی هستید، به پلک زدن خود توجه کنید و سعی کنید پلک‌ها را به‌آرامی و به‌طور کامل ببندید و باز کنید.
گوشی را در فاصله مناسبی نگه دارید: بهتر است گوشی را معمولاً حدود ۴۰ سانتی‌متر از چشم‌ها فاصله دهید. البته فاصله مناسب به وضعیت بینایی و اندازه نوشته‌ها نیز بستگی دارد.
روشنایی صفحه را تنظیم کنید: روشنایی نمایشگر را متناسب با نور محیط قرار دهید و اندازه نوشته‌ها را افزایش دهید تا مجبور نباشید برای خواندن متن‌ها به چشم‌ها فشار بیاورید.
بازتاب نور را کاهش دهید: گوشی را طوری قرار دهید که نور پنجره یا چراغ‌های سقفی روی صفحه آن منعکس نشود.
به چشم‌ها استراحت بدهید: هر از گاهی گوشی را کنار بگذارید و برای مدتی به اجسام دورتر نگاه کنید.
از جریان مستقیم هوای خشک دوری کنید: از نشستن مقابل پنکه یا دریچه کولر خودداری کنید؛ زیرا جریان هوا می‌تواند خشکی چشم را تشدید کند.
خواب کافی داشته باشید: کمبود خواب ممکن است ناراحتی چشم را پس از استفاده طولانی‌مدت از صفحه‌نمایش بیشتر کند.
اگر با وجود رعایت این نکات همچنان احساس خشکی می‌کنید، با چشم‌پزشک یا داروساز درباره امکان استفاده از قطره‌های روان‌کننده چشم، مانند اشک مصنوعی، مشورت کنید.
از مصرف مکرر قطره‌هایی که صرفاً برای از بین بردن قرمزی چشم تبلیغ می‌شوند، خودداری کنید؛ زیرا این قطره‌ها لزوماً علت اصلی مشکل را برطرف نمی‌کنند.
توصیه‌هایی برای کودکان
استفاده از فیلترهای صفحه‌نمایش، راهکار اثبات‌شده‌ای برای جلوگیری از آسیب چشم یا نزدیک‌بینی در کودکان نیست.
بهتر است کودکان به‌طور منظم از صفحه‌نمایش فاصله بگیرند، متناسب با سن خود از وسایل دیجیتال استفاده کنند و زمان کافی را در فضای باز بگذرانند.
اگر کودک به‌طور مداوم دچار سردرد یا مشکلات بینایی می‌شود، لازم است برای معاینه چشم به متخصص مراجعه کند.
چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کرد؟
اگر سوزش چشم گاهی اتفاق می‌افتد و پس از استراحت برطرف می‌شود، ممکن است ناشی از خشکی چشم یا خستگی ناشی از کار با صفحه‌نمایش باشد.
اما اگر این مشکل ادامه پیدا کند یا مرتب تکرار شود، ممکن است علت آن بیماری خشکی چشم، آلرژی، اختلال در عملکرد غدد چربی پلک یا اصلاح‌نشدن مشکلات بینایی باشد.
اگر حتی پس از کنار گذاشتن گوشی همچنان چشم‌هایتان می‌سوزد یا علائم مرتب بازمی‌گردند، بهتر است برای مشخص شدن علت اصلی به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
در صورت مشاهده علائم زیر، مراجعه سریع به پزشک ضروری است:
* قرمزی مداوم چشم همراه با درد یا حساسیت به نور
* تاری دید یا کاهش بینایی که پس از استراحت برطرف نمی‌شود
* تورم قابل‌توجه پلک، به‌ویژه اگر با درد، تب یا مشکل در باز کردن چشم همراه باشد
* درد، قرمزی یا ترشحات چشم، به‌خصوص در افرادی که از لنزهای تماسی استفاده می‌کنند
اگر بینایی به‌طور ناگهانی از بین رفت یا به میزان قابل‌توجهی کاهش پیدا کرد، باید فوراً برای ارزیابی اورژانسی به متخصص چشم مراجعه کنید.
جمع‌بندی
اگر پس از استفاده از گوشی چشم‌هایتان می‌سوزد، بهتر است مدتی به آن‌ها استراحت دهید، بیشتر پلک بزنید و در صورت وجود خشکی، برای برطرف کردن آن اقدام کنید.
تنظیم روشنایی صفحه، رعایت فاصله مناسب از گوشی، استراحت منظم و دوری از هوای خشک می‌توانند به کاهش ناراحتی چشم کمک کنند.
بااین‌حال، اگر سوزش چشم ادامه پیدا می‌کند، درد دارید یا بینایی‌تان تغییر کرده است، نباید این علائم را نادیده بگیرید. معاینه چشم می‌تواند به شناسایی علت اصلی مشکل و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
