اکونومیست نوشت: این نخستین بار نیست که دونالد ترامپ از دستیابی به یک «توافق بزرگ و زیبا» برای پایان دادن به یک جنگ خبر می‌دهد. او در مورد تهاجم روسیه به اوکراین نیز دست‌کم سه بار اظهارات مشابهی مطرح کرده است. اما تازه‌ترین اظهارات او که تنها چند روز پیش از آغاز نخستین دور مذاکرات سه‌جانبه میان روسیه، اوکراین و آمریکا از ماه فوریه تاکنون بیان شد، زنگ خطر را در کی‌یف و بخش‌هایی از اروپا به صدا درآورده است. قرار است این مذاکرات روز ۱۰ نوامبر در ابوظبی آغاز شود.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: کمتر کسی معتقد است که پنجره‌ای برای دیپلماسی جدی گشوده شده است. با این حال، منابع آگاه در آمریکا و اوکراین می‌گویند شکست سنگین ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای، فوریت تازه‌ای به روند مذاکرات بخشیده است.
به قدرت رسیدن اکثریت دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره در ماه ژانویه، برای مذاکره‌کنندگان اصلی ترامپ، یعنی استیو ویتکاف و جرد کوشنر، ضرب‌الاجلی جدی ایجاد می‌کند. این دو ممکن است به‌زودی با تحقیقاتی درباره اتهام تعارض منافع روبه‌رو شوند.
مذاکره‌کنندگان اوکراینی در محافل خصوصی نسبت به دستیابی به توافقی قابل‌توجه تردید دارند، اما به آن‌ها دستور داده شده است که با ذهنی باز وارد مذاکرات شوند؛ حتی اگر تنها هدف این باشد که ترامپ را ناراحت نکنند.
افراد مطلع از مذاکرات که قرار است طی دو روز برگزار شود، می‌گویند روسیه نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری غیرمعمول از خود بروز داده است؛ حتی در موضوع پایان دادن به درگیری‌ها در امتداد خطوط مقدم فعلی.
اما این انعطاف‌پذیری تنها پس از آن ظاهر شد که مذاکره‌کنندگان آمریکایی پیشنهاد دادند دامنه مذاکرات گسترش یابد و بحث گسترده‌تری درباره امنیت اروپا نیز در آن گنجانده شود.
منتقدان استدلال می‌کنند که این اقدام راه را برای طرح مطالبات جدید روسیه باز کرده است؛ مطالباتی که هرگز قابل تحقق نیستند و به مسکو اجازه می‌دهند ضمن تظاهر به مذاکره برای صلح، جنگ را ادامه دهد.
مقام‌های آمریکایی تأکید دارند که این پیشنهادها از حمایت شرکای اروپایی و ناتو برخوردارند.
مذاکرات روسیه و اوکراین در ابوظبی قرار است چه موضوعاتی را بررسی کند؟
اوکراین معتقد نیست که ولادیمیر پوتین پیش از پایان کارزار زمستانی روسیه آماده امضای یک توافق صلح جامع باشد.
یک مقام ارشد اوکراینی می‌گوید: «شاید این برنامه جایگزین آن‌ها باشد، در حالی که برنامه اصلی خود را اجرا می‌کنند.»
با این حال، یکی از نتایج واقع‌بینانه مذاکرات می‌تواند مجموعه‌ای از تبادل‌های محدود و مرحله‌ای اسرا و همچنین آتش‌بس‌های محلی در بخش‌هایی از خط مقدم باشد که از اهمیت راهبردی کمتری برخوردارند؛ مناطقی مانند خرسون و سومی.
الگوی موردنظر در این زمینه، آتش‌بسی است که اخیراً با هدف تخلیه ساکنان شهر اولشکی در منطقه خرسون اوکراین برقرار شد. این توافق با کمک ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، میانجی‌گری شده بود.
یک مقام دیگر اوکراینی می‌گوید: «به نظر می‌رسد روس‌ها می‌خواهند از تلاش‌های ملانیا حمایت کنند. این موضوع برای حفظ رابطه آن‌ها با آقای ترامپ مفید است.»
آمریکایی‌ها تاکنون چندین امتیاز بحث‌برانگیز به روسیه پیشنهاد کرده‌اند تا پوتین را به توافق ترغیب کنند.
یکی از این پیشنهادها، بازگرداندن روسیه به بازارهای انرژی اروپا است؛ اقدامی که با قانون جدید اتحادیه اروپا مغایرت دارد.
اوکراین و شرکای اروپایی آن با این پیشنهاد مخالفت می‌کنند.
یک مقام اوکراینی می‌گوید: «تا زمانی که جنگ همچنان ادامه دارد، به هیچ‌وجه با چنین چیزی موافقت نخواهیم کرد.»
به گفته افراد دخیل در مذاکرات، ایده دیگری نیز مطرح شده که می‌توان آن را نوعی دستکاری در نقشه جغرافیایی توصیف کرد: تغییر مرزهای اداری اوکراین به‌گونه‌ای که روسیه بتواند مدعی کنترل کامل مناطق لوهانسک و دونتسک شود؛ مناطقی که قصد تصرف آن‌ها را دارد، بدون آنکه اوکراین مجبور شود شهرهایی را که همچنان در اختیار دارد واگذار کند.
تضمین‌های امنیتی؛ دشوارترین مانع توافق
مانند گذشته، دشوارترین موضوع، تضمین‌های امنیتی است؛ موضوعی که اوکراین می‌گوید بدون حل‌وفصل آن نمی‌تواند جنگ را متوقف کند.
در حال حاضر، هیچ سازش آشکاری وجود ندارد که به روسیه اجازه دهد پیروزی خود را اعلام کند و در عین حال، اوکراین بتواند حاکمیت کامل خود را، حتی بر بخش‌های باقی‌مانده از سرزمینش، حفظ کند.
مذاکره‌کنندگان آمریکایی می‌گویند پوتین ممکن است با اعطای تضمین‌هایی مشابه ماده ۴ یا ماده ۵ پیمان ناتو از سوی آمریکا موافقت کند؛ به این معنا که واشنگتن در صورت تهدید اوکراین، متعهد به رایزنی با این کشور شود یا در صورت حمله به آن، از اوکراین دفاع کند.
اما اوکراینی‌ها تردید دارند که بتوانند به پایبندی ترامپ به چنین تضمین‌هایی اعتماد کنند.
از سوی دیگر، روسیه نیز هیچ نشانه‌ای از پذیرش استقرار یک نیروی چندملیتی برای اطمینان‌بخشی امنیتی در داخل اوکراین بروز نداده است.
مسکو همچنین از مطالبات خود مبنی بر اینکه اوکراین باید بی‌طرفی خود را اعلام کند و اندازه ارتش خود را کاهش دهد، عقب‌نشینی نکرده است.
مقام‌های اوکراینی و اروپایی می‌گویند نگران‌اند که پیشنهاد آمریکا برای گنجاندن مذاکرات درباره ترتیبات امنیتی خود اروپا، اهرم‌های تازه‌ای در اختیار روسیه قرار دهد تا موافقت با آتش‌بس را به تأخیر بیندازد.
آن‌ها معتقدند آتش‌بس باید پیش از هرگونه گفت‌وگو درباره آینده امنیتی اروپا برقرار شود.
اما آمریکایی‌ها با این دیدگاه موافق نیستند و به نظر می‌رسد موضعی نزدیک به موضعی اتخاذ کرده‌اند که پوتین از آستانه آغاز تهاجم در سال ۲۰۲۲ تاکنون بر آن پافشاری کرده است: اینکه جنگ اوکراین بدون گفت‌وگو درباره ترتیبات امنیتی آینده اروپا نمی‌تواند پایان یابد.
یک منبع نزدیک به کاخ سفید می‌گوید الگوی این معماری امنیتی جدید می‌تواند نسخه‌ای بازطراحی‌شده از شورای ناتو ـ روسیه باشد.
این منبع اضافه کرد که تلاش برای تصور آنچه پس از جنگ رخ خواهد داد، اشتباه نبوده است: «هیچ‌کس نتوانسته این مناقشه را حل کند، در حالی که همه به آمریکا می‌گویند چگونه باید این کار را انجام دهد.»
یک مقام آمریکایی نیز در نشست توجیهی پیش از مذاکرات گفت هرگونه ترتیبات جدید، حاکمیت ملی کشورها را محترم خواهد شمرد و ناتو همچنان «نقش محوری در دفاع جمعی اروپا» خواهد داشت.
با این همه، دشوار است تصور کنیم که صرفاً اصلاح ساختار شورای ناتو بتواند پوتین را راضی کند؛ پوتینی که تمایل علنی خود را برای سلطه روسیه بر اروپای شرقی، به شیوه‌ای مشابه دوران اتحاد جماهیر شوروی، بارها نشان داده است.
اختلاف بر سر هزینه‌های مالی بازسازی اوکراین
مسئله پول نیز یکی دیگر از نقاط اختلاف است.
موضع اوکراین این است که اگر قرار باشد خطر خلع سلاح نیروهای خود و ادغام مجدد روسیه در اقتصاد جهانی را بپذیرد، به کمک‌های امنیتی و مالی گسترده‌ای برای دست‌کم ۱۰ سال نیاز خواهد داشت.
این کمک‌ها باید هزینه‌های خسارات جنگی، حمایت از کهنه‌سربازان و خانواده‌های آن‌ها و همچنین حفظ یک ارتش توانمند با دست‌کم ۸۰۰ هزار نیروی نظامی را پوشش دهد.
آمریکایی‌ها معتقدند تأمین چنین هزینه‌هایی برای حامیان اوکراین بیش از حد سنگین است و استدلال می‌کنند که تضمین‌های امنیتی پیشنهادی آن‌ها باید کافی باشد.
همچنین مشخص نیست که اروپایی‌ها پس از پایان جنگ حاضر باشند چنین سطحی از هزینه‌های نظامی اوکراین را تأمین کنند یا خیر.
روابط سرد میان ترامپ و ولودیمیر زلنسکی نیز بعید است راه‌حلی برای این اختلافات فراهم کند.
زمستانی دشوار در انتظار اوکراین
با وجود تحرکات دیپلماتیک تازه، ارزیابی غالب در اوکراین همچنان این است که اوضاع پیش از بهتر شدن، وخیم‌تر خواهد شد.
اوکراین در حالی وارد زمستان می‌شود که زیرساخت‌هایش از زمان آغاز جنگ تاکنون در بدترین وضعیت خود قرار دارند.
این کشور تقریباً ذخایر موشک‌های پاتریوت خود را که برای رهگیری و انهدام موشک‌های بالستیک استفاده می‌شوند، به پایان رسانده است.
توافق با آمریکا برای تأمین موشک‌های بیشتر نیز تاکنون به تحویل محموله‌های جدید منجر نشده است.
در مقابل، روسیه همچنان ذخیره‌ای در حدود ۷۰۰ موشک از این نوع در اختیار دارد، ماهانه ۱۱۰ موشک دیگر تولید می‌کند و در میانه کارزاری قرار دارد که هدف آن غیرقابل‌سکونت کردن شهرهای اوکراین، به‌ویژه کی‌یف، است.
روسیه در حال تخریب پل‌ها، سامانه‌های آبرسانی و شبکه‌های برق اوکراین است. ذخایر و قطعات یدکی نیز رو به کاهش هستند.
در چنین شرایطی، عجیب خواهد بود اگر پوتین اکنون جنگ را متوقف کند.
آن مقام ارشد اوکراینی می‌گوید: «دوستان آمریکایی ما خواهان دستیابی به یک پیشرفت در مذاکرات هستند، اما وقتی می‌بینیم روس‌ها با زیرساخت‌های ما چه می‌کنند، باور اینکه چنین پیشرفتی در راه باشد دشوار است.»
