امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ است و ۲۵۶ روز از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران (۹ اسفند ۱۴۰۴) و آغاز جنگ ۴۰ روزه و همچنین ۲۱۸ روز از زمان آتش‌بس (۱۸ فروردین ۱۴۰۵) می‌گذرد؛ آتش‌بسی که در ۱۷ تیر ۱۴۰۵ نقض شد و آمریکا درگیری نظامی دیگری به ایران تحمیل کرد که ۱۷ روز به طور مداوم به طول انجامید و پس از آن نیز به صورت پراکنده ادامه یافت. روز گذشته، محسن رضایی اعلام کرد که برخلاف شایعات، در حال حاضر هیچ‌گونه مذاکره‌ای با آمریکایی‌ها انجام نمی‌دهیم.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز جاری، ۲۰ آبان ۱۴۰۵ هم به شرح زیر است:
اکسیوس نوشت: مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه در دیدار با همتایان خود از کشورهای گروه هفت (G7) در پاریس به آنها گفت که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ازسرگیری جنگ با ایران یا دستیابی به توافق با تهران را بررسی کرده، اما در نهایت گزینه سومی را برگزیده است: به خفگی کشاندن حکومت ایران از طریق فشار اقتصادی. این موضوع را سه نفر از حاضران در این نشست به آکسیوس گفته‌اند.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: جنگ با ایران در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ به باری سیاسی برای او تبدیل شده و در انتخابات میان‌دوره‌ای، هزینه سنگینی به جمهوری‌خواهان تحمیل کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا طی ماه‌های گذشته بارها میان تهدید به نابودی کامل ایران و پیش‌بینی تسلیم شدن تهران و پذیرش توافق موردنظر او در نوسان بوده است.
یک مقام آمریکایی نزدیک به ترامپ گفت: «او به دنبال راه‌حل بوده، اما مطمئن نبود بهترین مسیر برای پیشبرد کار چیست.»
این اختلاف‌نظر درباره مسیر پیش رو، به بروز تنش میان چند جریان در سطوح عالی دولت آمریکا منجر شده است. هر یک از این جریان‌ها از حمایت برخی متحدان آمریکا در خاورمیانه برخوردار بوده‌اند؛ به‌طوری‌که اسرائیل خواهان ازسرگیری حملات بود، اما بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس با آن مخالفت می‌کردند.
تحولات اصلی
ترامپ پس از دیدار روز دوشنبه با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر، گفت دور جدید حملات به ایران «بسیار بعید» است و «ضرورتی برای آن به نظر نمی‌رسد».
ترامپ در عوض، از ادامه فشار اقتصادی و محاصره دریایی علیه ایران حمایت می‌کند. علاوه بر این، او از عملیات جدیدی با عنوان «دروازه آهنین» (Iron Gate) حمایت کرده است که هدف آن قطع مسیرهای زمینی مورد استفاده ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و دیگر فناوری‌هاست.
پشت پرده ماجرا
روبیو روز سه‌شنبه در نشستی غیرعلنی با وزیران خارجه کشورهای گروه هفت در پاریس، سیاست آمریکا در قبال ایران را تشریح کرد.
به گفته سه نفر از حاضران در جلسه، روبیو گفت: «رئیس‌جمهور فقط دو گزینه پیش رو ندارد. مسئله صرفاً بازگشت به جنگ یا امضای یک توافق صلح مضحک نیست. ما توافق احمقانه‌ای انجام نخواهیم داد. گزینه سوم ما این است که به اقدامات فعلی خود ادامه دهیم.»
روبیو در ادامه گفت آمریکا هزینه‌های سنگینی به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند و این مسئله توان تهران برای تأمین مالی سازمان‌ها یا بازسازی توان نظامی‌اش را دشوارتر می‌سازد. او تأکید کرد که برای این راهبرد هیچ ضرب‌الاجلی تعیین نشده است.
روبیو گفت: «رئیس‌جمهور تحت فشار زمانی کاذب قرار ندارد و ایرانی‌ها خودشان خسارت‌های بزرگی به اقتصادشان وارد می‌کنند.»
نکته قابل‌توجه
مقام‌های آمریکایی می‌گویند روبیو یکی از اعضای تیم امنیت ملی ترامپ بوده که از راهبرد به خفگی کشاندن ایران حمایت کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، نیز در این گروه قرار داشته‌اند.
این گروه با ازسرگیری جنگ مخالف بود، معتقد نبود که مواضع فعلی ایران بتواند به توافقی در راستای منافع آمریکا منجر شود و برای انتخاب گزینه سوم، یعنی ادامه فشارها، رایزنی کرده بود.
روبیو نسبت به دستیابی به یک توافق دیپلماتیک با ایران تردید عمیقی دارد.
او پس از نشست گروه هفت به خبرنگاران گفت: «ایران به‌شدت خواهان توافق است. مشکل اینجاست که شروطی که همچنان مطرح می‌کند، مضحک هستند. یعنی آنها در حال حاضر حتی جدی هم نیستند.»
او گفت اگر ایرانی‌ها فشار اقتصادی بیشتری را احساس کنند، ممکن است موضعشان تغییر کند.
روبیو افزود: «بالاخره باید غذا بخورید. در نهایت، واقعیت‌های اقتصادی حتی به ذهن سرسخت‌ترین‌ها هم نفوذ می‌کند. بنابراین فکر می‌کنم با گذشت زمان، این فشار تأثیر خود را خواهد گذاشت.»
بله، اما...
یک مقام آمریکایی گفت چند متحد آمریکا، از جمله ترکیه، عراق و پاکستان، درباره قصد ترامپ برای طولانی کردن فشار اقتصادی علیه ایران نگران هستند.
به گفته این مقام، نگرانی این کشورها آن است که فشار آمریکا بر آنها برای توقف مبادلات تجاری با ایران ــ از جمله با متوقف کردن پروازها و بستن مرزهایشان ــ موجب بی‌ثباتی در داخل کشورهای خودشان شود.
ایران خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه توافق» شده و بر ضرورت مشخص شدن تکلیف جنگ تأکید کرده است. مقامات غیرنظامی ایران این دستور را چراغ سبزی برای مذاکره و دستیابی به توافق تفسیر کرده‌اند.
دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در شورای آتلانتیک، گفت: «ایران قصد ندارد این وضعیت را برای مدتی نامحدود به همین شکل بپذیرد. ممکن است تهران به این نتیجه برسد که افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای واشنگتن و شرکای منطقه‌ای آن، تنها راه وادار کردن آمریکا به تغییر سیاست‌هایش است.»
او افزود: «خطر کاملاً آشکار است: ایران تنش‌ها را تشدید می‌کند، واشنگتن واکنش نشان می‌دهد و هر دو طرف خود را درگیر یک رویارویی نظامی دیگر می‌بینند؛ رویارویی‌ای که لزوماً هیچ‌یک از آنها خواهانش نبوده‌اند.»
نخست‌وزیر قطر در نشست گروه هفت، وزیران خارجه را در جریان تلاش‌های میانجی‌گرانه و گفت‌وگوی روز گذشته خود با ترامپ قرار داد.
آل‌ثانی گفت پس از دیدار با ترامپ به این برداشت رسیده که فضای تنفس بیشتری برای تلاش‌های دیپلماتیک وجود دارد.
با این حال، اختلافات اصلی همچنان پابرجاست: اینکه کدام طرف باید نخستین گام را برای کاهش تنش بردارد و طرفین بر سر چه اقداماتی برای اعتمادسازی به توافق برسند.
نخست‌وزیر قطر همچنین گفت قصد دارد چین و کشورهای اروپایی را به‌عنوان ضامن وارد این روند کند تا به کاهش بی‌اعتمادی عمیق ایران کمک کنند؛ بی‌اعتمادی‌ای که ریشه در این نگرانی دارد که ترامپ چند ماه پس از امضای توافق، آن را نقض کند و بار دیگر جنگ را از سر بگیرد.
نیویورک‌تایمز نوشت: وزیر خزانه‌داری آمریکا که هدایت کارزار فشار اقتصادی علیه ایران را بر عهده دارد، جدیدترین مقام دولت ترامپ است که به دلیل نگرانی‌های امنیتی، محل سکونت خود را ترک می‌کند.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اخیراً پس از دریافت تهدیدهایی از سوی ایران علیه جان خود، خانه‌اش را ترک کرده و به یک پایگاه نظامی منتقل شده است. این موضوع را سه فرد آگاه از این مسئله اعلام کرده‌اند.
به گفته این افراد که برای تشریح اطلاعات حساس به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، مقام‌های آمریکایی طی هفته‌های اخیر به این نتیجه رسیده‌اند که اقدامات برنامه‌ریزی‌شده ایران علیه مقام‌های فعلی و سابق آمریکا وارد مرحله پیشرفته‌تری شده است. این ارزیابی تا حدی بر اساس اطلاعات محرمانه‌ای درباره تهدیدهای صورت‌گرفته علیه آقای بسنت انجام شده است.
آقای بسنت از ماه اوت هدایت کارزار فشار اقتصادی را بر عهده داشته است؛ کارزاری که هدف آن منزوی کردن مالی ایران از طریق تشدید تحریم‌ها و اعمال محدودیت بر مسیرهای تجاری است. به گفته این افراد، همین نقش باعث شده است که او به یکی از مقام‌های دولت آمریکا تبدیل شود که ایران بیش از دیگران خواهان آسیب رساندن به آن‌هاست.
میزان جدیت تهدیدهای مطرح‌شده علیه او مشخص نیست. مقام‌های آمریکایی خاطرنشان کرده‌اند که توانایی ایران برای اجرای حملات گسترده در خاک ایالات متحده و دیگر مناطق خارج از کشور محدود است. با این حال، ایران تهدیدهای مشخص و هدفمندی را علیه برخی افراد مطرح کرده که مقام‌های آمریکایی آنها را جدی ارزیابی کرده‌اند؛ از جمله طرح ترور دونالد ترامپ از طریق استخدام قاتل در جریان کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۴.
سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که آقای بسنت «در برابر تهدیدهای ایران تسلیم نخواهد شد» و افزود که او همچنان متعهد به اجرای کارزار اعمال فشار بر اقتصاد ایران است.
آقای بسنت جدیدترین مقام ارشد دولت ترامپ است که خانه خود در منطقه واشنگتن را ترک کرده و به یک پایگاه نظامی یا محل اقامت حفاظت‌شده دیگری منتقل شده است. سال گذشته دست‌کم شش مقام چنین اقدامی انجام دادند که از جمله آنها می‌توان به استیون میلر، رئیس کنونی دفتر کاخ سفید، و پام باندی، وزیر دادگستری وقت، اشاره کرد.
دولت آمریکا تاکنون ابعاد تهدیدهای مطرح‌شده علیه مقام‌های ارشد خود را افشا نکرده است؛ ضمن اینکه همه این تهدیدها نیز به ایران مربوط نمی‌شوند.
در مورد پام باندی گفته شده بود که بخشی از تهدیدهای علیه او به افزایش تهدیدها پس از آن مربوط می‌شد که ارتش آمریکا نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، را از مخفیگاهش در کاراکاس ربود و برای مواجهه با اتهامات کیفری فدرال به نیویورک منتقل کرد.
ماه گذشته، دولت آمریکا در پی دریافت اطلاعاتی مبنی بر اینکه ایران در مراحل پیشرفته برنامه‌ریزی حملات علیه آمریکایی‌ها قرار دارد، سطح هشدار امنیتی کارکنان خود را در سراسر خاورمیانه افزایش داد و اقداماتی را برای کاهش شمار کارکنان سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌هایش آغاز کرد.
ارتش آمریکا همچنین پس از شناسایی یک طرح تروریستی احتمالی علیه یک پایگاه نظامی در بریتانیا، به‌طور ناگهانی بمب‌افکن‌های خود را از این پایگاه جابه‌جا کرد.
دولت آمریکا امیدوار است فشارهای اقتصادی به ایران مانع از آن شود که ایالات متحده ناچار به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده در جنگی شود که آقای ترامپ در ۲۸ فوریه آغاز کرد. این جنگ که به‌شدت در میان افکار عمومی آمریکا نامحبوب است، در حالی ادامه دارد که رئیس‌جمهور بارها وعده داده آن را به پایان برساند.
آقای بسنت و دیگر مقام‌های آمریکایی می‌گویند کارزار فشار اقتصادی مؤثر بوده است؛ به گفته آنها، این کارزار موجب کوچک شدن اقتصاد ایران، سقوط ارزش پول ملی و کاهش شدید سطح زندگی مردم این کشور شده است.
در سال ۲۰۲۴، دادستان‌های فدرال آمریکا فرهاد شکری را به طراحی نقشه ترور آقای ترامپ در انتقام از [شهادت] سردار سلیمانی متهم کردند.
چند تن از مقام‌های امنیت ملی دولت ترامپ که در مراحل منتهی به آن حمله پهپادی نقش داشتند نیز با تهدیدهای ایران مواجه شده بودند.
دولت جو بایدن تدابیر حفاظت امنیتی دولتی برای برخی از این افراد را حفظ کرده بود. اما آقای ترامپ تقریباً بلافاصله پس از بازگشت به کاخ سفید، حمایت‌های امنیتی را لغو کرد؛ از جمله برای برخی مشاوران سابقش که همچنان خود را از متحدان او می‌دانستند.
بلومبرگ مدعی شد: برآورد اطلاعاتی غرب نشان می‌دهد ایران قادر است ماهانه حدود ۵۰ موشک بالستیک تولید کند؛ رقمی که تقریباً نصف ظرفیت تولید این کشور پیش از جنگ است. این توانمندی، با وجود ماه‌ها حملات هوایی، همچنان ابزار قابل‌توجهی برای پاسخ تلافی‌جویانه تهران در صورت ازسرگیری درگیری‌ها فراهم می‌کند.
به گزارش انتخاب، آمریکا از روزهای نخست جنگ اعلام کرده بود که زرادخانه موشکی ایران و توانایی این کشور برای بازسازی آن، به‌شدت تضعیف شده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز سه‌شنبه بار دیگر بر این ادعا تأکید کرد و گفت ۸۰ درصد از پایگاه صنعتی ایران نابود شده است.
مجلس نمایندگان آمریکا با ۲۱۱ رأی موافق در برابر ۲۰۴ رأی مخالف، طرح مسدود کردن روند استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع، را تصویب کرد. یک جمهوری‌خواه برخلاف موضع حزب خود رأی داد.
جروزالم پست نوشت: نخست‌وزیر قطر به وزیران خارجه گروه هفت گفت دوحه دست‌کم دو هفته فرصت برای پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک با هدف دستیابی به تفاهم میان واشنگتن و تهران، پیش از حمله احتمالی آمریکا به ایران، به دست آورده است.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: به گفته منابع دیپلماتیک که با روزنامه جروزالم پست گفتوگو کرده‌اند، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، در جریان دیدار با وزیران خارجه گروه هفت در پاریس به آنها اطلاع داده است که دوحه برای پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک با هدف دستیابی به تفاهم میان واشنگتن و تهران، پیش از حمله احتمالی آمریکا به ایران، «دست‌کم دو هفته» فرصت به دست آورده است.
آل ثانی پس از گفتوگو با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در کاخ سفید در روز سه‌شنبه، با وزیران خارجه گروه هفت و همتای سعودی خود دیدار کرد.
قطر به میانجی اصلی تلاش‌ها برای دستیابی به توافق میان واشنگتن و تهران و جلوگیری از آغاز مجدد جنگ تبدیل شده است.
ترامپ پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر گفت که برای پایان دادن به جنگ با ایران، تحرکات و پیشرفت‌هایی در جریان است.
رئیس‌جمهور آمریکا جمهوری اسلامی را از نظر نظامی «عملاً تمام‌شده» توصیف کرد، اما احتمال انجام حملات بیشتر را رد نکرد.
اختلاف‌های قابل توجه میان آمریکا و ایران همچنان پابرجاست
با این حال، آل ثانی در جریان مذاکرات پاریس به شرکت‌کنندگان گفت که اختلاف‌های قابل توجهی میان واشنگتن و تهران همچنان وجود دارد و چندین مسئله کلیدی هنوز حل‌وفصل نشده است؛ از جمله جدول زمانی اجرای هرگونه توافق احتمالی.
نخست‌وزیر قطر به حاضران گفت: «درباره ترتیب اجرای گام‌ها، از جمله رفع محاصره دریایی، مسئله هسته‌ای و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، اختلاف‌نظر وجود دارد.»
آل ثانی همچنین گفت که بازسازی اعتماد میان واشنگتن و تهران برای بازگرداندن دو طرف به میز مذاکرات ضروری است.
شبکه ۱۲ اسرائیل خبر داد که درگیری‌ها میان بنیامین نتانیاهو و ایال زمیر رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل بر سر گزینه‌های پیش روی اسرائیل برای مقابله با ایران از سر گرفته شده است.
به گزارش «انتخاب» در ادامه این مطلب آمده است: زمیر معتقد است عملیات‌هایی که نتانیاهو خواستار اجرای آن‌هاست، فاقد احتیاط لازم هستند و ممکن است به رویارویی با ایران منجر شوند؛ آن هم در شرایطی که اتخاذ رویکردی محتاطانه ضروری است، به‌ویژه با توجه به اینکه آمریکا در حال حاضر هیچ تمایلی به ورود به یک رویارویی دیگر از خود نشان نمی‌دهد.
