پس از كش و قوس‌هاي فراوان و انجام چندين دور مذاكره ميان مسوولان حج ايران و عربستان، سرانجام مسوولان ايراني اعلام كردند كه امسال ايران به صورت رسمي فردي براي انجام مراسم حج به عربستان اعزام نخواهد كرد. آنها در توضيح تصميم خود اعلام كرده‌اند كه در گفت‌وگو با مقامات عربستاني نتوانسته‌اند به توافقي كه امنيت حجاج و عزت آنها را فراهم كند، برسند. از سوي ديگر، عربستان نيز عدم توافق ميان دو كشور را بر گردن ايران انداخته است.

با اين حال، عدم به نتيجه رسيدن‌تهران و رياض براي اعزام حجاج بيش از هر چيز بيانگر آن است كه عربستان به صورت جدي شمشير خود را در برابر ايران از رو بسته است و در صحنه تقابل و رويارويي به تهران از هيچ چيز فروگذار نيست. ما پيش از اين شاهد بوديم كه دولت عربستان سعودي شوراي همكاري خليج فارس، اتحاديه عرب و نشست سران سازمان همكاري اسلامي عليه ايران تحركات جدي از خود نشان داد و توانست به همراه‌سازي برخي از كشورها آرايي را عليه ايران به اتهام دخالت در امور كشورهاي عربي جلب كند.

آنها در آن نشست حتي يك گام نيز فراتر گذاشتند و تلاش‌هايي را براي تروريستي اعلام كردن حزب‌الله لبنان انجام دادند و در همين راستا، در هفته‌هاي گذشته اتحاديه عرب و شوراي همكاري خليج فارس مدعي شدند حزب‌الله يك سازمان تروريستي است؛ اقدامي كه بيش از هر چيز براي تحت فشار قرار دادن ايران و هم‌پيمانان است. از سوي ديگر، عادل الجبير دور جديدي از حملات خويش را عليه ايران سامان داده است و هر كجا مي‌رود و هر جايي كه مصاحبه كرده و سخن مي‌گويد اتهاماتي را عليه ايران و فعاليت‌هاي منطقه‌اي كشورمان بيان مي‌كند و سپس مي‌گويد عربستان خواهان بهترين رابطه با ايران است اما تا زماني كه تهران دست از سياست‌هايش برندارد، دو كشور نمي‌توانند روابط‌شان را بهبود ببخشند. هنگامي كه ما به طيف اقدامات رياض عليه تهران توجه مي‌كنيم و اقدامات ضدايراني متعدد او را مورد بررسي قرار مي‌دهيم و مي‌بينيم عربستان در حال بسيج كشورها عليه ايران و ايجاد يك نوع اجماع است، طبيعي است كه آنها در مورد مساله حج نيز سعي كنند روال‌هاي معمول طي سال‌هاي گذشته ادامه نيابد و سياست‌هاي ضدايراني‌شان را هم در اين حوزه تسري بخشند. در مقابل چنين سياست‌هايي، خوشبختانه طرف ايراني نيز خط‌ مشي درستي را اتخاذ كرده و به جاي در پيش گرفتن سياست ملتمسانه سعي كرده است در اين باره اقتدار داشته باشد.

با اين حال، عربستان از مدت‌ها پيش سياست افزايش تنش عليه ايران را دنبال مي‌كند و حتي پيش از بسته شدن سفارتخانه‌شان در تهران چنين سياستي را در پيش گرفته بودند و حمله به سفارتخانه در تهران فقط بهانه‌اي بود كه به سياست‌هاي‌شان مشروعيت بخشيده و آنها را توجيه كنند. ما شاهد بوديم كه عربستان از مدتي پيش ايران را به دخالت در كشورهاي عربي و اسلامي متهم مي‌كند و سخنان جديد عادل الجبير مبني بر اينكه ايران به دنبال امپراتوري پارس است، نيز در اين راستا است.

من به ياد دارم كه در ابتداي انقلاب اسلامي هنگامي كه من در وزارت امور خارجه مسووليت داشتم و به كشورهاي عربي سفر مي‌كردم، برخي از مقامات عربي به من مي‌گفتند شعار صدور ارزش‌هاي اسلامي لوايي براي احياي امپراتوري ايران است. اين سابقه نشانگر آن است كه مقامات سعودي از ابتدا اين تصور را در خصوص ايران داشتند و اكنون نيز اين مساله را بهانه خوبي براي حمله به ايران يافته‌اند. آنها اكنون پس از شكست تلاش‌هاي‌شان براي به سرانجام نرسيدن مذاكرات هسته‌اي و عدم دستيابي به برجام تلاش مي‌كنند تا اتهام فعاليت‌هاي منطقه‌اي ايران را محور حملات ضدايراني قرار دهند. با اين وجود تا زماني كه عربستان به اين مساله فكر كند كه مي‌تواند از قبال چنين سياستي بهره‌مند شده و ايران را مي‌تواند تحت فشار قرار دهد، شاهد تداوم سياست‌هايش خواهيم بود. البته من فكر مي‌كنم به بن‌‌بست رسيدن اين سياست‌ها و همچنين دستيابي به توافقي در خصوص سوريه يا بهبود روابط ايران و غرب و به ويژه ايران و امريكا مي‌تواند در تغيير و اصلاح اين سياست‌ها تسريع ايجاد كند.