اعتماد نوشت: اداره كل ميراث فرهنگي استان تهران مجوز تخريب سراي قاجاري «افشار»؛ يكي از بخش‌هاي باقي‌مانده از تكيه دولت را در آستانه ثبت جهاني كاخ گلستان صادر كرد. اين بنا تنها بنايي نيست كه اين روزها خبر تخريب و تغيير كاربري‌اش به گوش مي‌رسد. خانه ظهيرالاسلام هم قرار است تبديل به پاركينگي طبقاتي براي تامين اجتماعي شود.

مهر گزارش داد اين سراي تاريخي تاكنون در فهرست ميراث ملي قرار نگرفته اما دو سال پياپي در زمره يكي از پيشنهادات براي ثبت بوده است. از آنجايي كه اين سرا در حريم درجه يك و ثبت‌شده كاخ گلستان قرار دارد، بايد هرگونه تغييري در آن هماهنگ با كاخ باشد به اين معنا كه حتي ارتفاع آن نيز از ارتفاع بناهاي موجود در حريم كاخ بالاتر نباشد اما مالك سراي تاريخي افشار قصد دارد اين بنا را تخريب كند و به جاي آن مجتمع تجاري بسازد، به همين دليل به مجوز ساخت بنا تا ارتفاع چهار طبقه و يك پاركينگ نياز داشت درحالي كه ارتفاع مصوب بايد 6 متر باشد. در اين ميان كارشناسان ميراث فرهنگي استان تهران بدون در نظر گرفتن حريم كاخي كه پرونده ثبت جهاني آن به سازمان يونسكو ارسال شده است، مجوز تخريب يك اثر قاجاري و در پي آن ساخت بنايي چهار طبقه را صادر كرده‌اند.

 اين اقدام در حالي انجام شده است كه بازرسان يونسكو در بررسي هر اثر تاريخي براي ثبت جهاني آن، علاوه بر خود اثر، پيرامون و حريم اثر را نيز ارزيابي مي‌كنند. شنيده مي‌شود يكي از دلايل بركناري مسوول يگان حفاظت ميراث فرهنگي استان تهران از اين سمت، كه چند روز پيش اتفاق افتاد، مخالفت وي با اين موضوع بوده است.

 خانه تاريخي ظهيرالاسلام، خانه‌يي تاريخي منسوب به امام جمعه كه در خيابان برادران قائدي، چهارراه ولي‌آباد در مالكيت اداره املاك و مستغلات تامين اجتماعي است، در ليست ثبت‌شده‌هاي ميراث نيست اما قدمت خانه و نوع معماري تلفيقي ايراني- فرنگي‌اش موجب شده فعالان ميراث فرهنگي همواره نسبت به اين خانه نگاهي متفاوت داشته باشند. هر چند خانه‌هاي ثبت‌شده نيز با بي‌مهري مالكان آنها و با حمايت ديوان عدالت اداري كشور از ثبت ملي خارج و در نهايت به برج و مخروبه تبديل مي‌شوند.

 خانه‌هاي تاريخي يكي‌يكي تخريب مي‌شوند تا تهران با زير پاگذاشتن تاريخش، يكي از مدرن‌ترين شهرهاي كشور شود. در اين ميان هيچ يك از سازمان‌هاي دولتي براي تبديل فرهنگ و تاريخ تهران به ساختمان‌هاي تجاري، مدرن و برج‌هاي سربه‌فلك‌كشيده كوتاهي نمي‌كنند، از سازمان‌هاي كوچك گرفته تا وزارتخانه‌هاي بزرگ.

چند سال پيش شهرداري منطقه 12 به بهانه خطر ريزش، ديوارهاي دور تا دور آن را خراب كرد در حالي كه سال 85 اين خانه در فهرست ميراث ملي به ثبت رسيده است. سال 88 قرار بود سازمان تامين اجتماعي در محل اين خانه تاريخي پاركينگ و بنايي جديد احداث كند، حتي طرح آن را نيز به سازمان ميراث فرهنگي استان تهران ارائه كرد اما آن زمان با خبرساز شدن اين اتفاق و ثبت بودن خانه در فهرست ميراث فرهنگي اين طرح مسكوت ماند تا آنكه يكي از كارشناسان بخش املاك تامين اجتماعي اعلام كرد در چند روز گذشته، رييس بخش املاك و مستغلات سازمان تامين اجتماعي دوباره براي تغيير كاربري اين خانه اقدام كرده است و در نامه‌يي تبديل اين خانه به پاركينگ اختصاصي و طبقاتي سازمان تامين اجتماعي را در دستور كار برنامه‌هاي اين واحد در سال 91 قرار داده است و به همين منظور دستور داده شده كه اين ملك بايد تا دو ماه ديگر تخريب شود.

با پيگيري‌هاي مهر از تامين اجتماعي، مسوول دفتر مدير املاك و مستغلات سازمان تامين اجتماعي در واكنش به اين موضوع از اختيار سازمان با املاكش سخن گفت. نصرالله حدادي، كارشناس ميراث فرهنگي در تهران به اين خبرگزاري گفت: «اين خانه تلفيقي از معماري ايراني و فرنگي است چرا كه معماري برونگرا دارد يعني حياط بزرگ و حوض بسيار زيبايي داشته است كه از قناتي سرچشمه مي‌گرفت. زيرزمين زيبايي دارد و سقف اين خانه شيرواني است و نشان مي‌دهد به معماري اواخر دوره ناصرالدين‌شاه برمي‌‌گردد.»

اكنون خانه قديمي منسوب به «سيدزين‌العابدين امام جمعه» ملقب به ظهيرالاسلام داماد ناصرالدين‌شاه، كه تقريبا 17 سال پيش به سازمان تامين اجتماعي، بخش اداره املاك و مستغلات فروخته شد و اكنون با نام امام جمعه يا خانه سميعي آزاد نيز در ميان دوستداران ميراث فرهنگي ناميده مي‌شود، زماني مورد بي‌مهري شهرداري قرار گرفت و سازمان متولي ميراث فرهنگي هم اعلام كرد بودجه‌يي براي خريد و مرمت خانه‌هاي تاريخي ندارد، در خياباني كه خانه‌هاي تاريخي‌اش يكي‌يكي جان مي‌دهند، مانده است ميان تبديل شدن به پاركينگ اختصاصي سازمان تامين اجتماعي يا ماندن به اميدي تازه. اين موضوع تا آخر سال 91 مشخص مي‌شود!