در بسیاری از صنایع، آمادهسازی سطح پیش از رنگآمیزی، پوششدهی یا جوشکاری، نقش مهمی در کیفیت نهایی محصول دارد. در پروژههای کوچک، این کار معمولاً بهصورت دستی و با استفاده از سنباده انجام میشود، اما در مقیاس صنعتی، نیاز به روشی سریع، دقیق و قدرتمند وجود دارد. فرآیند سندبلاست (Sandblasting) یا سابپاشی یکی از مؤثرترین روشها برای تمیزکاری و آمادهسازی سطوح فلزی و غیر فلزی است.
در این فرآیند، ذرات ساینده با فشار بالا توسط جریان هوا به سطح مورد نظر پرتاب میشوند تا لایههای زنگزده، رنگ قدیمی، چربی یا آلودگیهای سطحی را پاک کرده و سطحی زبر، یکنواخت و آماده برای عملیات بعدی ایجاد کنند.
سندبلاست نهتنها چسبندگی رنگ و پوشش را افزایش میدهد، بلکه در بسیاری از پروژههای صنعتی و ساختمانی، پیشنیاز دستیابی به استانداردهای کیفی بالا محسوب میشود. البته اجرای صحیح این فرآیند بدون استفاده از تجهیزات حرفهای، بهویژه یک سیستم هوای فشردهی قدرتمند، و کمپرسور اسکرو سندبلاست ممکن نیست.
سندبلاست از نقطه نظر مهندسی و علمی یک فرآیند مکانیکی است که در آن ذرات ساینده با فشار زیاد هوا به سطح اجسام پاشیده میشوند تا آلودگیها، زنگزدگی، رنگهای قدیمی یا هرگونه ناهمواری سطحی را از بین ببرند. این عملیات بهویژه برای آمادهسازی سطوح پیش از رنگکاری، پوششدهی، آبکاری یا حتی جوشکاری کاربرد گستردهای دارد.
در سندبلاست، ابتدا ذرات ساینده مانند مسباره، گارنت یا آلومینا درون مخزن دستگاه سندبلاست ریخته میشوند. سپس هوای فشرده تولید شده توسط کمپرسور باد صنعتی (معمولا کمپرسور اسکرو) وارد سیستم میشود و این ذرات را با سرعت بالا از طریق نازل به سطح مورد نظر پرتاب میکند. برخورد ذرات با سطح باعث سایش سطحی کنترلشده شده و آن را کاملاً تمیز و زبر میکند.
انتخاب ساینده مناسب بستگی به نوع سطح و هدف نهایی عملیات دارد. پرکاربردترین مواد ساینده شامل موارد زیر است:
از آنجایی که این فرآیند با فشار بالا و ذرات پرسرعت انجام میشود، رعایت نکات ایمنی بسیار ضروری است. برخی از موارد مهم عبارتند از:
برای اجرای فرآیند سندبلاست به شکلی مؤثر، به یک سیستم تخصصی نیاز است که بتواند هم ساینده را بهدرستی مدیریت کند و هم هوای فشرده را با فشار بالا به سطح منتقل نماید. این وظیفه بر عهده دستگاه سندبلاست است. این دستگاهها در مدلها و ظرفیتهای مختلف عرضه میشوند، اما اصول عملکرد آنها تقریباً یکسان است.
اجزای اصلی دستگاه سندبلاست
هرچقدر دستگاه سندبلاست پیشرفته و سایندهی انتخابشده باکیفیت باشد، بدون یک سیستم هوای فشردهی قدرتمند، عملاً کارایی مطلوب حاصل نمیشود. در همینجاست که کمپرسور اسکرو (Screw Compressor) وارد عمل میشود.
در فرآیند سندبلاست، ما نیاز به تولید هوای فشرده با فشار و دبی بالا و مداوم داریم. کمپرسورهای پیستونی برای استفاده مداوم و صنعتی مناسب نیستند، چرا که افت فشار، استهلاک بالا و نوسان جریان هوا دارند. بهترین کمپرسور باد برای فرایند سندبلاست کمپرسور اسکرو است زیرا:
بسته به نوع نازل و ساینده، دستگاه سندبلاست معمولاً به کمپرسوری با دبی بین ۳۰۰ تا ۹۰۰ لیتر بر دقیقه (معادل حدود ۱۰ تا ۳۰ فوت مکعب در دقیقه – CFM) و فشار کاری ۶ تا ۸ بار نیاز دارد. این مقادیر برای دستگاههای صنعتی بزرگتر میتواند بهمراتب بیشتر باشد.
برای دستیابی به عملکرد بهینه و افزایش عمر دستگاهها، وجود تجهیزات جانبی نیز الزامی است:
