تواناییهای جسمی با افزایش سن کاهش مییابند، اما بسیاری از ما دوست داریم فکر کنیم این اتفاق تا سالهای طلایی زندگی سراغمان نمیآید.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛ با این حال، یک پژوهش تازه نشان میدهد که افت قدرت و آمادگی جسمانی میتواند از حدود ۳۵ سالگی آغاز شود؛ آن هم مستقل از میزان ورزش و تحرک فرد. پس از آن، این کاهش بهتدریج ادامه پیدا میکند و با بالا رفتن سن شتاب میگیرد.
البته این سرنوشت اجتنابناپذیر به این معنا نیست که هیچ کاری از دست ما برنمیآید. حتی اگر فعالیت بدنی نتواند زمان رسیدن به اوج توان جسمی را به تعویق بیندازد، میتواند بر سرعت افت تواناییها اثر بگذارد؛ نکتهای که این مطالعه به آن اشاره میکند.
فرآیند سالمندی با کاهش تدریجی تودهٔ عضلانی اسکلتی همراه است؛ کاهشی که در برخی افراد از دههٔ ۶۰ زندگی بهطور محسوس ظاهر میشود و گاهی تحرک را محدود میکند.
پژوهشهای پیشین روی ورزشکاران حرفهای نشان داده بود که حتی با تمرین مداوم، عملکرد جسمانی معمولاً حدود ۳۰ سالگی به اوج میرسد. این موضوع نشان میدهد سازوکارهای کاهش عضلات مرتبط با سن، ممکن است دههها پیش از آنکه بهطور بالینی مشکلساز شوند، آغاز شده باشند.
حتی با تمرین مداوم، عملکرد جسمانی حدود ۳۰ سالگی به اوج میرسد.
مطالعهٔ ورزشکاران مزایایی دارد؛ از جمله دسترسی آسان به دادهها و حذف تأثیر سبک زندگی کمتحرک. اما همانطور که نویسندگان اشاره میکنند، «نقص آشکار» این رویکرد آن است که ورزشکاران حرفهای لزوماً نمایندهٔ جمعیت عمومی نیستند.
به همین دلیل، پژوهشگران در مقالهٔ جدید خود یک مطالعهٔ طولی مبتنی بر جمعیت انجام دادند تا توان جسمانی افراد عادی را از نوجوانی تا سالمندی اندازهگیری کنند.
بیشتر تحقیقات پیشین در این زمینه از نوع مقطعی بودهاند؛ یعنی دادهها را در یک مقطع زمانی مشخص بررسی کردهاند. در مقابل، مطالعات طولی امکان مشاهدهٔ تغییرات متغیرها را در گذر زمان فراهم میکنند و دید عمیقتری به دست میدهند.
در این پژوهش، دادههای مطالعهٔ طولی «فعالیت بدنی و آمادگی جسمانی سوئد» (SPAF) مورد استفاده قرار گرفت؛ طرحی که از سال ۱۹۷۴، چند صد نفر را از سن ۱۶ سالگی در سوئد دنبال کرده است.
مطالعهٔ SPAF دادههای مربوط به قدرت و آمادگی جسمانی همین افراد را در پنج مقطع طی پنج دهه ثبت کرده است (در سنین ۱۶، ۲۷، ۳۴، ۵۲ و ۶۳ سالگی) و به این ترتیب، فرصتی منحصربهفرد برای بررسی تغییرات توان جسمانی در طول نیم قرن فراهم کرده است.
به گزارش پژوهشگران، مطالعات مقطعی احتمالاً میزان افت توان جسمانی مرتبط با سن را دستکم گرفتهاند. با این حال، یافتههای آنها تأیید میکند که این کاهش در مردان و زنان بهطور مشابه رخ میدهد.
در هر دو جنس، استقامت عضلانی و ظرفیت هوازی بیشینهٔ برآوردشده بین ۲۶ تا ۳۶ سالگی به اوج میرسد و سپس بهتدریج کاهش مییابد: ابتدا سالانه حدود ۰٫۳ تا ۰٫۶ درصد و در سنین بالاتر تا ۲٫۵ درصد در سال، بدون تفاوت میان زن و مرد.
در مورد توان عضلانی تفاوتهایی دیده شد: مردان در ۲۷ سالگی و زنان در ۱۹ سالگی به اوج رسیدند. پس از آن، توان عضلانی در هر دو گروه با سرعتی مشابه کاهش یافت؛ ابتدا سالانه ۰٫۲ تا ۰٫۵ درصد و در ادامه به بیش از ۲ درصد در سالرسید. در سن ۶۳ سالگی، افت کلی توان جسمانی شرکتکنندگان نسبت به اوج خود بین ۳۰ تا ۴۸ درصد بود.
اما خبر خوب هم وجود دارد. نویسندگان تأکید میکنند که اگرچه نمیتوان از افت توان جسمانی جلوگیری کرد یا آن را بهطور کامل به تأخیر انداخت، میتوان سرعت این کاهش را با ورزش منظم کم کرد.
آنها مینویسند: «افرادی که در ۱۶ سالگی در اوقات فراغت خود از نظر جسمانی فعال بودند، در طول دورهٔ مشاهده، ظرفیت هوازی، استقامت عضلانی و توان عضلانی بالاتری را حفظ کردند.»
این یافته بر اهمیت ترویج فعالیت بدنی در میان نوجوانان و جوانان تأکید میکند، اما پیام آن برای همهٔ سنین مفید است. حتی شرکتکنندگانی که در بزرگسالی فعالتر شدند نیز توانستند توان جسمانی خود را حدود ۱۰ درصد بهبود دهند.
«هرگز برای شروع حرکت دیر نیست. مطالعهٔ ما نشان میدهد که فعالیت بدنی میتواند افت عملکرد را کند کند، حتی اگر نتواند آن را کاملاً متوقف سازد.»
این را ماریا وسترستال، نویسندهٔ اصلی پژوهش و مدرس دپارتمان پزشکی آزمایشگاهی در مؤسسهٔ کارولینسکا، میگوید.
او میافزاید: «اکنون بهدنبال سازوکارهایی هستیم که توضیح دهند چرا همهٔ افراد در حدود ۳۵ سالگی به اوج عملکرد میرسند و چرا فعالیت بدنی میتواند کاهش عملکرد را کند کند، اما قادر به توقف کامل آن نیست.»
این مطالعه در نشریهٔ Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle منتشر شده است.
