کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در نیویورک تأکید کرد: با توجه به شناختی که از ترامپ داریم او چندان در بند جزئیات نیست و نباید انتظار مذاکراتی طولانی و یک توافق تفصیلی و حاوی جزئیات مانند توافق برجام ۱۵۹ صفحهای را داشته باشیم. این در حالی است که از سخنان آقای عراقچی بعد از مذاکرات بر میآید که رویه متفاوتی مد نظر مقامات ایرانی است.
به گزارش انتخاب، کوروش احمدی در یادداشتی با عنوان «زمینههای تنش در این دور از مذاکرات ایران و آمریکا» به بیان ۶ نکته کلیدی پیرامون مذاکرات مسقط پرداخت.
این نکات در ادامه میآید:
۱- مذاکرات در فضای پرتنشی انجام شد. سایه جنگ ۱۲ روزه بر سر این مذاکرات سنگینی میکرد. تجمیع نیرو در منطقه و پیگیری تز "تهدید نظامی معتبر" به عنوان مکمل مذاکرات توسط ترامپ آشکار بود. حضور فرمانده سنتکام در تیم آمریکا که اقدامی کاملا غیرمعمول در سنت دیپلماتیک آمریکا است، نیز در این رابطه قابل توجه بود. حضور این نظام آمریکایی میتوانست نشانه تاکید آمریکا بر مسائل منطقهای و گروههای مقاومت و حوثیها و برنامه موشکی ایران باشد. از سوی دیگر ایران نیز در آستانه مذاکرات از موشک قدرتمند خرمشهر ۴ پرده برداری کرد که پاسخی به تهدیدات نظامی آمریکا و نشانه عدم آمادگی برای مذاکره موشکی و نیز آمادگی برای مقابله به مثل بود.
۲- مشکل دیگر این دور از مذاکرات این بود که شرایط برای ایران بسیار متفاوت بود. در آن زمان مراکز غنیسازی در ایران فعال بودند و این اهرم مهمی در دست ایران بود. بعلاوه، ایران در بهار گذشته از نظر شرایط داخلی و اقتصادی در موقعیت متفاوت قرار داشت. تحولات ۸ ماه گذشته ممکن است این ذهنیت مسئلهساز را در طرف مقابل ایجاد کرده باشد که اینبار اهرمهای بیشتری دارد و ایران اهرمهای کمتر.
۳- موضوعاتی که در مذاکرات باید مطرح میشد، نیز اینبار برخلاف مذاکرات بهار مورد اختلاف جدی بود. قبلا توافق وجود داشت که فقط غنیسازی در دستور کار است، اما اینبار حداقل از ۱۶ ژانویه با اظهارات ویتکاف شرایط تغییر کرد. او از لزوم مذاکره در باره غنیسازی، اورانیوم غنیشده، موشکها و "گروههای نیابتی" سخن گفت و یک روز قبل از مذاکرات، وزیر خارجه آمریکا همه این موضوعات باضافه موضوع جدیدی یعنی نحوه رفتار دولت ایران با مردمش را هم در زمره موضوعات مورد مذاکره قلمداد کرد. آقای عراقچی در خاتمه مذاکرات مسقط گفت "موضوع گفتوگوهای ما صرفاً هستهای است و ما در خصوص هیچ موضوع دیگری با آمریکاییها گفتوگو نمیکنیم. " این اختلاف نظر در مورد موضوعات تاثیری منفی بر جو مذاکرات داشته است.
۴- مشکل شکل مذاکرات که به گفته آقای عراقچی "به صورت غیرمستقیم" برگزار شد و "انتقال صحبتها و پیامهای طرفین به یکدیگر" توسط وزیرخارجه عمان انجام شد، در مذاکرات بهار نیز وجود داشت. مذاکره غیرمستقیم به خاطر اینکه اجازه برقراری رابطه انسانی را نمیدهد، پیامها از طریق یک واسطه که معلوم نیست به کارش مسلط باشد یا خیر و دشواری تفهیم و تفاهم و نیز زمانبر بودن کار بسیار طاقتفرسا است. البته بعضی از خبرگزاریها مدعی شدند که مذاکرات در عمل به صورت مستقیم برگزار شده، که اگر درست باشد، نفس مدیریت کار و انتشار خبر و فقدان عکسی از جلسه مشترک و انتشار عکسهای مجزای دو هیات ایرانی و آمریکایی با وزیر خارجه عمان خود میتوانسته منشاء حساسیت و تنش بوده باشد.
۵- مشکل دیگر این است که در حالیکه آقای عراقچی بلافاصله بعد از مذاکرات از "شروع خوب" و "فضای بسیار خوب" و "ادامه کار" سخن گفت"، هنوز از مقامات آمریکایی جز ترامپ که مذاکرات را بطور کلی "بسیار خوب" خواند، واکنشی تفصیلی نشنیدهایم. البته سخن آقای عراقچی مبنی بر اینکه لازم است "در پایتختها مشورتهایی انجام دهیم و درباره چگونگی ادامه روند تصمیمگیری کنیم" حکایت از طرح موضوعات مورد اختلاف در مذاکرات و عدم تمرکز بر مطالب محتوایی داشت. بطور معمول و به درستی از دوره مرحوم امیرعبدالهیان رسم مقامات ما این بوده که هر بار بعد از مذاکرات سخنان مثبتی مطرح کردهاند و توجه داشتهاند که نظر به جو داخلی و شرایط بازارها باید سعی در امیدوار نگه داشتن جامعه و اقتصاد داشته باشند.
۶- با توجه به شناختی که از ترامپ داریم او چندان در بند جزئیات نیست و نباید انتظار مذاکراتی طولانی و یک توافق تفصیلی و حاوی جزئیات مانند توافق برجام ۱۵۹ صفحهای را داشته باشیم. این در حالی است که از سخنان آقای عراقچی بعد از مذاکرات بر میآید که رویه متفاوتی مد نظر مقامات ایرانی است. آقای عراقچی صحبت از "انتقال نقطه نظرات" در جلسه اول و تدوین "چارچوب مورد توافق برای این گفتوگوها و درباره موضوعاتی قابل طرح در جلسات بعدی" سخن گفت. این امر نشان از تفاوت نگرش طرفین به روند دارد که میتواند منشاء دیگری برای تنش باشد.
عراقچی اظهار کرد: مذاکرات با واشنگتن آغاز خوبی داشت و ما راه طولانی برای ساخت اعتماد بین خود داریم. مذاکرات با واشنگتن به صورت غیرمستقیم بود و تنها پرونده هستهای را شامل میشد.
