اکونومیست نوشت: مقامات چینی در حال نبرد با موجود کوچکی هستند که قدش حدود شش اینچ است و شباهت عجیبی به عروسک «لابوبو» دارد؛ اسباببازی پولیشی بسیار محبوبی که شرکت چینی «پاپمارت» آن را خلق کرده است. کارخانههایی در سراسر کشور مشغول تولید نسخههای تقلبیای هستند که با نام «لافوفو» شناخته میشوند. این هجوم باعث شده مقامات یک کارزار سراسری «لافوفوگیری» راه بیندازند و با یورش به کارگاهها و بستن فروشگاههای آنلاینِ عرضهکنندهٔ این محصولات برخورد کنند. پلیس شانگهای در ماه ژوئیه به موفقیتی بزرگ دست یافت؛ زمانی که در یک شرکت محلی انباری از اسباببازیهای جعلی به ارزش ۱۲ میلیون یوان (۱.۷ میلیون دلار) کشف کرد.
به گزارش انتخاب، چین مدتهاست که یکی از مراکز اصلی تولید کالاهای تقلبی بوده است. خریداران برای پیدا کردن ادویهٔ غذایی جعلی نستله یا کفشهای نایک تقلیدی لازم نیست زیاد بگردند. و این فقط برندها نیستند که بهراحتی کپی میشوند. شرکتهای چندملیتی خارجی که پس از گشایش اقتصاد چین به روی جهان در این کشور فعالیت خود را آغاز کردند، اغلب از سرقت اسرار تجاریشان شکایت داشتند. جنرال موتورز، خودروساز آمریکایی، در سال ۲۰۰۳ دریافت که یکی از شرکای چینیاش مدلی را عرضه کرده که شباهت چشمگیری به یکی از خودروهای خودش دارد. کاوازاکی، غول صنعتی ژاپنی، و زیمنس، شرکت آلمانی، نیز معتقدند فناوریهایشان برای ساخت شبکهٔ گستردهٔ راهآهن پرسرعت چین به سرقت رفته است.
اما در چند سال گذشته، سهلانگاری در حفاظت از علائم تجاری و اختراعات به مشکلی رو به رشد برای بسیاری از شرکتهای چینی تبدیل شده است؛ شرکتهایی که خود به قدرتهای بزرگ مالکیت فکری بدل شدهاند. «لافوفو»ها فقط یک نمونهاند. تولیدکنندگان کالاهایی از گوشیهای هوشمند و موتورسیکلت گرفته تا پنلهای خورشیدی و باتریها در حال نبرد برای حفاظت از مالکیت فکری خود هستند. و این نبرد حالا ابعاد جهانی پیدا کرده است.
دادگاههای چین زیر بار پروندههای مالکیت فکری دفن شدهاند؛ تعداد این پروندهها اکنون از ۵۵۰ هزار مورد در سال فراتر رفته و چین را به پرمناقشهترین کشور جهان در این حوزه تبدیل کرده است. قضات اغلب ناچارند با سرعتی بالا کار کنند؛ گاهی یک پرونده در روز. شانگهای معمولاً محل ترجیحی برای رسیدگی است، زیرا قضات آن با قوانین مرتبط آشنایی زیادی دارند. با این حال، شرکتها و وکلا روند رسیدگی در این شهر را بهشدت کند و فرساینده میدانند. ممکن است سه ماه طول بکشد تا یک پرونده اصلاً در نوبت رسیدگی دادگاه قرار بگیرد.
مازاد ظرفیت صنعتی چین نیز به تشدید این مشکل دامن زده است؛ چرا که صاحبان کارخانههای راکد به دنبال راههایی برای بهکار انداختن آنها هستند. لی هونگجیانگ از مؤسسهٔ حقوقی «گوانتائو» در پکن میگوید نمایندگی یک موتورساز را در شهر چونگکینگ در جنوبغرب چین بر عهده داشته که با کارخانههای کپیکنندهٔ محصولاتش درگیر بوده است. این شهر قطب تولید وسایل نقلیه است، اما بسیاری از کارخانههایش بلااستفاده ماندهاند. او میگوید به محض اینکه علیه یک کارخانه حکم میگیرد، کارخانهای دیگر شروع به تولید نسخههای جعلی میکند.
کپیکاران چینی فقط هموطنان خود را تهدید نمیکنند. مازاد ظرفیت تولید باعث شده سیلی از کالاهای تقلیدی به خارج از کشور سرازیر شود و در نتیجه درگیریهای بیشتری با شرکتهای غربی به وجود آید که مالکیت فکریشان نقض شده است. در آمریکا، برای مثال، پروندههای مرتبط با پتنت که شرکتهای چینی در آنها دخیل بودهاند در سال ۲۰۲۳ بنا بر دادههای جمعآوریشده توسط شرکت حقوقی چینی «جن»، ۵۶٪ افزایش یافته است. بسیاری از این پروندهها مربوط به فروشندگانی بوده که محصولات خود را در آمازون، پلتفرم تجارت الکترونیکی آمریکایی، عرضه میکردند. اما دعاوی مرتبط با تجهیزات ارتباطی و الکترونیکی نیز رایج بوده است.
این درگیریها تا حدی بازتابی از کمتجربگی در مواجهه با رژیمهای سختگیرانهتر حفاظت از مالکیت فکری در خارج از کشور است. شیائو فِنگ از شرکت جن میگوید شرکتهای چینی اغلب بدون انجام بررسیهای «آزادی عمل» وارد بازارهای جدید میشوند؛ بررسیهایی که مشخص میکند آیا یک محصول در بازار جدید ناقض پتنتهای موجود هست یا نه.
با این حال، در سالهای اخیر برخی شرکتها شروع به استخدام وکلای ارشد داخلی کردهاند که مسئولیت دعاوی بینالمللی مالکیت فکری را بر عهده دارند؛ و به گفتهٔ آقای شیائو، «برای این موقعیتها حقوقهای بسیار بالایی پرداخت میشود».
اما برخلاف گذشته، بهطور فزایندهای این شرکتهای چینی هستند که رقبای خارجی را به سرقت ایدههایشان متهم میکنند. «لاکین»، زنجیرهٔ قهوهفروشی، با موفقیت از کسبوکاری در تایلند شکایت کرد که کافههایی با همان نام و لوگویی تقریباً یکسان افتتاح کرده بود. «ترینا سولار»، شرکت چینی انرژیهای تجدیدپذیر، نیز از «کانادین سولار» — رقیبی مستقر در انتاریو که بیشتر پنلهای خورشیدی خود را در چین تولید میکند — به دلیل نقض مالکیت فکری در آمریکا شکایت کرده است. با گسترش فعالیت شرکتهای چینی در خارج از کشور، باید منتظر چنین نبردهای بیشتری بود.
بازار لبوبوهای فیک نیز داغ است. قیمت نسخه اصلی چند میلیون تومان بود، اما حالا نمونه تقلبی تا ۲۵۰ هزار تومان هم فروخته میشود. در شهرهای بزرگ، لبوبو همهجا هست: کنار کیف، جاسوئیچی، جلد دفتر، لباس زیر، پیراهن و پاپوش. تولیدکنندگان داخلی که فروش ندارند، میگویند مشکل از بازار قاچاق است که «صدها کانتینر اسباببازی به راحتی وارد کشور میشود.
