به روزهداری فکر میکنید اما دچار بیماری تیروئید هستید؟ یک متخصص غدد درونریز توضیح میدهد که روزهداری چه تأثیری بر هورمونهای تیروئید، بهویژه T3 و T4، دارد و چه افرادی باید با احتیاط بیشتری به سراغ این روش بروند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ در سالهای اخیر، روزهداری به یکی از پرطرفدارترین روشهای سلامت و کاهش وزن تبدیل شده است. بسیاری از افراد برای کاهش وزن، بهبود سوختوساز بدن و ارتقای سلامت عمومی از انواع رژیمهای روزهداری استفاده میکنند.
اما این سؤال مطرح میشود که روزهداری چه تأثیری بر غده تیروئید دارد؛ غدهای کوچک اما بسیار مهم که تقریباً تمام فرایندهای متابولیکی بدن را تنظیم میکند؟
اگرچه روزهداری برای اکثر افراد سالم نسبتاً بیخطر است، اما برای کسانی که با اختلالات تیروئید زندگی میکنند، شرایط میتواند پیچیدهتر باشد و نیاز به توجه بیشتری داشته باشد.
آیا روزهداری باعث بیماری تیروئید میشود؟
پاسخ کوتاه خیر است؛ اما روزهداری میتواند بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارد.
دکتر کالیان کومار گانگوپادیای، متخصص غدد در بیمارستان توضیح میدهد:
«ما معمولاً نمیبینیم که روزهداری بهتنهایی باعث ایجاد بیماری تیروئید شود. اما زمانی که دریافت کالری کاهش مییابد، روند تبدیل هورمون تیروکسین (T4) به شکل فعال آن یعنی ترییودوتیرونین (T3) کندتر میشود، زیرا بدن تلاش میکند در شرایط کمبود انرژی، مصرف انرژی خود را کاهش دهد.»
در افراد سالم، این تغییر معمولاً موقتی است و بدن بهسرعت خود را با شرایط جدید تطبیق میدهد. اما در افرادی که از قبل دچار اختلالات تیروئید هستند، این وضعیت میتواند باعث تشدید علائم بیماری شود.
برخی از این علائم عبارتاند از:
* خستگی مداوم
* حساسیت بیشتر به سرما
* اختلال در تمرکز
* احساس ناخوشی و کسالت عمومی
پژوهشها چه میگویند؟
بر اساس مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ در مجله Frontiers in Endocrinology منتشر شد، روزهداری طولانیمدت باعث کاهش قابلتوجه سطح هورمون فعال تیروئید (T3) و افزایش سطح «T3 معکوس» (Reverse T3) میشود؛ شکلی از هورمون که فعالیت بسیار کمتری دارد.
این تغییر به این دلیل رخ میدهد که بدن برای صرفهجویی در مصرف انرژی، سرعت تبدیل T4 به T3 را کاهش میدهد.
در مواردی که محدودیت کالری شدید یا طولانیمدت باشد، این کاهش میتواند چشمگیرتر شده و به وضعیتی منجر شود که گاهی از آن با عنوان «سندرم T3 پایین» یاد میشود.
روزهداری چگونه میتواند علائم بیماری تیروئید را تشدید کند؟
برای افرادی که از قبل به بیماریهای تیروئید مبتلا هستند، حتی کاهش موقتی سطح T3 نیز ممکن است باعث بروز یا تشدید علائم آشنا شود.
دکتر گانگوپادیای میگوید این علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
خستگی شدیدتر
احساس فرسودگی و کمبود انرژی که فراتر از خستگی معمول روزانه است.
حساسیت بیشتر به سرما
یکی از نشانههای کلاسیک کاهش فعالیت تیروئید که ممکن است در دوران روزهداری تشدید شود.
کاهش تمرکز و مهآلودگی ذهنی
احساس کندی ذهن، فراموشکاری و دشواری در تمرکز که بهسختی برطرف میشود.
احساس سنگینی و کندی عمومی
نوعی بیحالی و کاهش نشاط که برای مدت طولانی ادامه پیدا میکند.
چه افرادی باید احتیاط بیشتری داشته باشند؟
همه افراد مبتلا به مشکلات تیروئید نمیتوانند بدون نگرانی روزهداری کنند.
دکتر گانگوپادیای توصیه میکند گروههای زیر پیش از شروع هر نوع برنامه روزهداری حتماً با پزشک خود مشورت کنند:
* افراد مبتلا به کمکاری تیروئید
* افرادی که اختلال تیروئید آنها هنوز بهخوبی کنترل نشده است
* کسانی که دچار کمبودهای تغذیهای متوسط تا شدید هستند
* زنان باردار
* افرادی که بیماری تیروئید آنها هنوز به مرحله پایدار نرسیده است
جمعبندی
دکتر گانگوپادیای در پایان تأکید میکند:
«هیچ برنامه روزهداری واحدی وجود ندارد که برای همه مناسب باشد. در بیماران مبتلا به بیماریهای تیروئید، تغذیه مناسب، دریافت کافی پروتئین و پایش منظم عملکرد تیروئید اهمیت اساسی دارد. هر برنامه روزهداری باید بر اساس سابقه پزشکی، سبک زندگی و درمانهای فرد تنظیم شود تا از بروز اثرات نامطلوب بر بدن جلوگیری شود.»
نتیجه نهایی
روزهداری بهخودیخود باعث ایجاد بیماری تیروئید نمیشود، اما میتواند بر سطح هورمونهای تیروئید و علائم افراد مبتلا به این اختلالات تأثیر بگذارد. اگر بیماری تیروئید دارید و قصد دارید روزه بگیرید یا از رژیمهای روزهداری متناوب استفاده کنید، بهتر است پیش از شروع با پزشک متخصص مشورت کنید تا برنامهای ایمن و متناسب با شرایط شما طراحی شود.
