ارتودنسی یکی از رایجترین روشهای درمانی برای بستن فاصله بین دندانها، صاف کردن نامرتبیها و اصلاح مشکلات فکی و بایت است. با این حال، بسیاری از افراد از انجام این درمان خودداری میکنند، زیرا تصور میکنند که ارتودنسی باعث ضعیف شدن دندانها میشود.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ در شرایطی که بیماریهای دهان و دندان همچنان بخش بزرگی از جمعیت را درگیر کردهاند، آگاهی از واقعیتهای علمی درباره ارتودنسی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. بر اساس گزارشی که در سال ۲۰۲۵ در مجله BMJ Oral Health منتشر شد، ناهنجاریهای فکی و نامرتبی دندانها سومین اختلال شایع دهان و دندان در جهان محسوب میشوند.
افسانهها و واقعیتها درباره ارتودنسی
سالهاست که باورهای نادرستی درباره ارتودنسی رواج دارد؛ از جمله این ادعا که براکتها باعث لق شدن دائمی دندانها میشوند، مینای دندان را ضعیف میکنند یا حتی به ساختار فک آسیب میزنند.
از سوی دیگر، بسیاری از افراد درمان ارتودنسی را زمانی آغاز میکنند که از قبل با مشکلات دهان و دندان مواجه هستند. در نتیجه، اگر این مشکلات در طول درمان تشدید شوند، اغلب به اشتباه ارتودنسی مقصر شناخته میشود.
علاوه بر این، گسترش اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی نیز باعث شده بسیاری از افراد برداشت اشتباهی از این درمان داشته باشند.
آیا ارتودنسی واقعاً دندانها را ضعیف میکند؟
دکتر جیوان ونکاپا شتی، دندانپزشک و متخصص ارتودنسی میگوید:
«ارتودنسی یکی از مؤثرترین روشها برای اصلاح نامرتبی دندانها است. یکی از باورهای اشتباهی که افراد را از دریافت درمان مناسب بازمیدارد، این است که براکتها میتوانند به دندانها آسیب برسانند یا آنها را ضعیف کنند. همچنین درد ناشی از این درمان بیش از حد بزرگنمایی شده و همین موضوع باعث تردید بسیاری از بیماران میشود.»
ارتودنسی چگونه عمل میکند؟
درمان ارتودنسی بر پایه فرآیندی به نام «بازسازی استخوان» انجام میشود.
براکتها و سیمهای ارتودنسی فشار ملایم و کنترلشدهای به دندانها وارد میکنند. این فشار باعث میشود استخوان اطراف دندان بهتدریج تغییر شکل دهد و دندان در موقعیت صحیح خود قرار گیرد.
برخلاف تصور رایج، دندانهای سالم تنها به دلیل جابهجا شدن ضعیف نمیشوند.
متخصصان تأکید میکنند که:
* احساس درد یا حساسیت خفیف پس از تنظیم براکتها طبیعی است.
* لق شدن جزئی دندانها در طول درمان موقتی است.
* پس از پایان درمان و استفاده صحیح از ریتینر (نگهدارنده)، دندانها دوباره پایدار میشوند.
بسیاری از بیماران این ناراحتی موقت را با آسیب دائمی اشتباه میگیرند.
مزایای ارتودنسی فراتر از زیبایی
نامرتبی دندانها تنها یک مسئله ظاهری نیست و میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند، از جمله:
* دشواری در رعایت بهداشت دهان و دندان
* پوسیدگی و بیماریهای لثه
* درد فک
* سردردهای مکرر
* اختلال در جویدن غذا
* مشکلات خواب
در کودکان، ناهنجاریهای ارتودنسی حتی میتوانند بر گفتار و اعتمادبهنفس نیز تأثیر بگذارند.
دندانهای مرتب و همراستا معمولاً:
* راحتتر تمیز میشوند.
* کمتر دچار سایش غیرطبیعی میشوند.
* فشار کمتری به فک وارد میکنند.
* عملکرد جویدن را بهبود میبخشند.
مهمترین خطر در دوران ارتودنسی: بهداشت ضعیف دهان
به گفته متخصصان، مشکل اصلی در طول درمان ارتودنسی خود براکتها نیستند، بلکه رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان است.
زمانی که ذرات غذا در اطراف سیمها و براکتها باقی بمانند، پلاکهای میکروبی تجمع پیدا میکنند و ممکن است مشکلاتی مانند موارد زیر ایجاد شود:
* آسیب به مینای دندان
* التهاب لثه
* تحلیل استخوان نگهدارنده دندانها
چگونه هنگام ارتودنسی از دندانهای خود محافظت کنیم؟
متخصصان توصیه میکنند:
دندانهای خود را حداقل دو بار در روز و ترجیحاً پس از هر وعده غذایی مسواک بزنید.
از خمیردندان حاوی فلوراید برای محافظت از مینای دندان استفاده کنید.
از مصرف خوراکیهای بسیار سفت یا چسبنده که ممکن است به براکتها آسیب بزنند خودداری کنید.
روزانه از نخ دندان استفاده کنید.
برای تمیز کردن فواصل بین براکتها از مسواک بیندندانی کمک بگیرید.
آب کافی بنوشید و مصرف نوشابهها و نوشیدنیهای شیرین را کاهش دهید.
از دهانشویههای آنتیباکتریال یا حاوی فلوراید استفاده کنید تا از تجمع پلاک جلوگیری شود و استحکام مینای دندان حفظ گردد.
در صورت شل شدن سیم یا براکتها، فوراً با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید.
معاینات منظم ارتودنسی را طبق برنامه انجام دهید.
جمعبندی
دکتر شتی در پایان تأکید میکند:
«اگر درمان ارتودنسی تحت نظر متخصص انجام شود، به دندانها آسیب نمیرساند. آنچه باعث ضعیف شدن دندانها میشود، رعایت نکردن بهداشت دهان، مصرف دخانیات، مصرف زیاد مواد قندی و بیتوجهی به معاینات منظم دندانپزشکی است.»
در واقع، ارتودنسی برای بهبود نظم دندانها، اصلاح بایت، ارتقای بهداشت دهان و حفظ سلامت طولانیمدت دندانها طراحی شده است، نه برای آسیب رساندن به آنها.
بنابراین، اگر دندانهای سالمی دارید و مراقبتهای لازم را رعایت میکنید، درمان ارتودنسی نهتنها باعث ضعیف شدن دندانها نمیشود، بلکه میتواند سلامت کلی دهان و دندان شما را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد و از بروز بسیاری از مشکلات آینده جلوگیری کند.
