آتشبس میان ایران و آمریکا در حالی وارد روز هفتاد و هفتم شده که روز گذشته هیات مذاکره کننده پس از گفتوگو با طرف آمریکایی از سوئیس به تهران بازگشت، اما قالیباف و عراقچی، ساعاتی پیش به مسقط رفتند؛ عمان به همراه ایران تنها کشورهای ساحلی تنگه هرمز به شمار میروند.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
آخرین اخبار مربوط به روز هفتاد و هفتم آتش بس (۲ تیر ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
سلطان عمان در دیدار با هیأت ایرانی به ریاست قالیباف، برای موفقیت مذاکرات ایران و آمریکا ابراز امیدواری کرد.
خبرگزاری رسمی عمان اعلام کرد که سلطان هیثم بن طارق امروز (سه شنبه) در کاخ «البرکه العامر» میزبان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بوده است.
بر اساس این گزارش، در این دیدار آخرین تحولات مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا مورد بحث و بررسی قرار گرفت و هیأت ایرانی توضیحاتی درباره روند گفتوگوها و مسیرهای مختلف آن ارائه کرد.
خبرگزاری رسمی عمان افزود: سلطان عمان پس از استماع گزارش هیأت ایرانی، حمایت خود را از روند مذاکرات اعلام کرد و برای موفقیت این گفتوگوها و دستیابی به نتایج مثبت ابراز امیدواری کرد.
طبق این گزارش، وی همچنین بر ضرورت رسیدن به یک راهحل مسالمتآمیز و نهایی برای پروندههای مورد اختلاف تأکید کرد و از جمله مهمترین این موضوعات را ازسرگیری و تداوم ایمن و روان تردد کشتیها در تنگه هرمز، پرونده هستهای ایران و سایر مسائل و چالشهای مرتبط دانست.
مسعود پزشکیان رئیس جمهور به منظور گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی اخیر، بهویژه ۱۶۸ دانشآموز شهید مدرسه میناب که در پی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهادت رسیدند، با هواپیمای ویژه «میناب ۱۶۸» عازم پاکستان شد.
سخنگوی کاخ سفید با دفاع از تفاهم اولیه ایران و آمریکا گفت که رئیسجمهور آمریکا توافقی که در راستای منافع ایالات متحده نباشد را امضا نخواهد کرد.
کارولین لویت در مصاحبه با شبکه «فاکسنیوز» بار دیگر بحث تکراری سلاح هستهای ایران را مطرح کرد و گفت که دونالد ترامپ به دنبال جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است؛ ادعایی که ایران بارها آن را رد کرده و تأکید کرده که هیچگاه به دنبال سلاح هستهای نبوده است.
وی در این خصوص گفت «رئیسجمهور ترامپ دهههاست که در این باره (سلاح هستهای) موضعی کاملاً روشن داشته است. هر کسی که به او رأی داده، این موضوع را بهخوبی میداند.»
لویت در توجیه بالا رفتن قیمت سوخت در آمریکا و جهان در پی جنگ مشترک واشنگتن و تلآویو علیه ایران گفت «البته او از همان ابتدا با مردم آمریکا صادق بوده و توضیح داده است که تحولات مربوط به ایران تنها یک اختلال کوتاهمدت و موقتی ایجاد کرده است. با این حال، پس از امضای اخیر تفاهمنامه، شاهد کاهش قیمت نفت بودهایم؛ درست همانطور که رئیسجمهور ترامپ گفته بود این اتفاق خواهد افتاد. قیمتها کاهش یافتهاند و دوباره به سطوحی بازخواهند گشت که پیش از آغاز اقدامات ایران وجود داشت.»
وی در ارتباط با دوره ۶۰ روزه مذاکرات ایران و آمریکا که ریاست هیأت آمریکایی آن برعهده معاون رئیسجمهور جی دی ونس، استیو ویتکاف فرستاده ویژه و جرد کوشنر است، گفت «به آنها اعتماد کنید. این همان تیمی است که توانست در موضوع بازگرداندن گروگانها از غزه، کاری را که بسیاری غیرممکن میدانستند، ممکن کند. هیچکس تصور نمیکرد چنین اتفاقی رخ دهد، اما تحت رهبری رئیسجمهور، معاون رئیسجمهور و تیم امنیت ملی این اتفاق به وقوع پیوست.»
سخنگوی کاخ سفید با تأکید بر اینکه ترامپ در مذاکرات با ایران، آمریکا را اولویت قرار داده، گفت «آنها به مذاکرات ادامه خواهند داد و اطمینان حاصل خواهند کرد که در نهایت به توافقی دست پیدا کنیم که نیازها و منافع مردم آمریکا و کشور ما را تأمین کند. من اطمینان دارم که رئیسجمهور ترامپ هرگز توافقی را امضا نخواهد کرد که در خدمت این کشور و منافع امنیت ملی ما نباشد. او همواره اصل «اول آمریکا» را در نظر دارد و منافع آمریکا را در اولویت قرار میدهد.»
بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجهٔ عمان:
«در دیدارهایم با قالیباف و عراقچی، گفتوگوهای سازندهای دربارهٔ یادداشت تفاهم، بهویژه در خصوص تنگهٔ هرمز، انجام شد.
ما بر تعهد خود به حقوق بینالملل و تضمین عبور امن کشتیها بدون اعمال عوارض ترانزیتی تأکید کردیم.»/انتخاب
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه و رئیس هیات مذاکرات فنی ایران، از پایان گفتگوهای چهار کشور و توافق بر سر ترتیبات مذاکرات آتی خبر داد.
معاون وزیر امور خارجه گفت: بعد از برگزاری نشست کمیته عالیرتبه پیگیری اجرای یادداشت تفاهم اسلامآباد در روز یکشنبه که تا بامداد دوشنبه ادامه داشت، گفتگوهای فنی برای تعیین سازوکارهای اجرایی یادداشت تفاهم و بیانیه صادره در پایان نشست عالیرتبه نیز انجام و تفاهمات لازم، حاصل شد.
غریب آبادی افزود: بر اساس تفاهمات حاصله، مذاکرات آتی زیر نظر کمیته عالیرتبه با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی و وزیر امور خارجه کشورمان، معاون اول رئیس جمهور آمریکا، و نخست وزیران پاکستان و قطر انجام خواهد شد. همچنین، تصمیم گرفته شد تا چهار کارگروه خاتمه تحریم ها، هسته ای، بازسازی و توسعه اقتصادی، و نظارت و اجرا تشکیل شود.
رئیس هیات مذاکرات فنی ایران همچنین تصریح کرد: بر اساس تفاهمات کمیته عالیرتبه و بیانیه پایانی گفتگوهای شب گذشته نیز مقرر گردید یک نقطه تماس میان کشورهای عضو یادداشت تفاهم برای عبور ایمن کشتی های تجاری از تنگه هرمز و یک واحد جلوگیری از درگیری در لبنان میان کشورهای عضو و پاکستان و قطر تشکیل گردد.
غریب آبادی اضافه کرد: روسای هیات های فنی چهار کشور ضمن نظارت بر فعالیت کارگروه ها و دو واحد مزبور و هدایت آنها، به کمیته عالیرتبه گزارش خواهند کرد.
معاون وزیر امور خارجه ایران در پایان، گفت: در گفتگوهای فنی، پیگیریهای لازم جهت صدور مجوز عام برای فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران و فرآورده های نفتی و تمامی خدمات مربوطه و همچنین تفاهمات مربوط به آزادسازی داراییهای مسدود شده نیز به عمل آمد. بر همین اساس، مجوز عام برای فروش نفت و محصولات پتروشیمی و فرآورده های نفتی و خدمات مربوطه از سوی طرف آمریکایی صادر شد و در سایت اوفک نیز منتشر گردید.
او ادامه داد: همچنین، قرار شد تفاهمات امضا شده درخصوص آزادی وجوه مسدودشده به مبلغ ۱۲ میلیارد دلار (دو مبلغ شش میلیارد دلاری)، بلافاصله وارد مرحله اجرایی شود.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی گفت: «براساس یادداشتهای امضا شده هیچ الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی از آمریکا نداریم».
او افزود: اگر نرخ و کیفیت نهادههای آمریکایی در مقایسه با سایر کشورها مناسبتر باشد، مانعی برای خرید از آن کشور نداریم.
همتی گفت: اصولاً طی سالهای اخیر خریدهای جهاد کشاورزی از طریق شرکتهای بزرگ امریکایی و اروپایی بوده است.
او افزود: ما سالانه نیاز به خرید میلیاردها دلار کالای اساسی و دارو داریم و برای ما فرقی نمیکند پول خرید کالاهای اساسی را از چه منبعی پرداخت کنیم. اگر از منابع مسدودی بانک مرکزی بتوانیم این خریدها را انجام بدهیم، درعوض درامدهای جاری و آتی نفتی را جایگزین آن ذخایر مصرف شده خواهیم کرد.
قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران در پرواز بازگشت از مذاکرات چهارجانبه سوئیس گفت:
سفر به سوئیس برای مذاکرات چهارجانبه، دقیقاً در امتداد میدان نظامی بود. نیروهای مسلح ما با افتخار، قدرت و شجاعت، این پیروزی بزرگ را به دست آوردند. در مقطع آتشبس و پایان جنگ، این بخش را با مذاکره پیش بردیم. اگر در اجرای آن اشکالاتی پیش بیاید، در پاسخ میتوانیم هم با موشک پاسخ دهیم و هم با مذاکره آن را حل کنیم.
طبیعتاً همه ما، چه نیروهای مسلح و چه دستگاه دیپلماسی، مرتب با یکدیگر در ارتباط هستیم. بنده نیز دیپلمات نیستم؛ یک رزمندهام.
دیپلماسی را دنبال کردیم و دیدید که پایان جنگ و رفع محاصره را با گفتوگو، به روش مبارزه و با اتکا به قدرت میدان نهایی کردیم. عرصه دیپلماسی و میدان، مکمل یکدیگر هستند.
در بحث لبنان، از وقتی وارد مذاکرات سوئیس شدیم، دیدیم که آتش دشمن علیه لبنان قطع شده و بخش عمدهای از مردم به خانههای خود بازگشتهاند. انشاءالله با تصمیمی که در سوئیس گرفته شد، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی لبنان را در این گفتوگوها به نتیجه میرسانیم و تا رسیدن به نتیجه، آن را رها نخواهیم کرد.
دیدم در [یک] برنامه [صداوسیما] اعلام شد که کاش فرودگاه مهرآباد را میبستند تا تیم مذاکرهکننده به سوئیس نرود.
به آن عزیزان میگویم اگر به سوئیس نمیرفتیم، هر لحظه خون بیشتری از مسلمانان و شیعیان لبنان ریخته میشد.
به آمریکاییها بیاعتماد بودیم و هستیم و شرط عقل است که در آینده نیز بیاعتماد باشیم. در گفتوگوها با طرف آمریکایی، با نقشه راه و مدل مشخصی حرکت کردیم و بند ۱۳ تفاهم گنجانده شد که بر اساس آن، بهدلیل بیاعتمادی به طرف آمریکایی، اقدامات آمریکا در بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ باید بلافاصله پس از امضای تفاهم انجام میشد یا دستکم عملیات اجرایی آنها آغاز میشد تا مطمئن شویم کار شروع شده است؛ سپس وارد سایر موضوعات شویم.
یکی از کارهای خوب همکاران ما در هیأت مذاکرات این بود که دو اتفاق بزرگ رخ داد و همزمان با امضای تفاهمنامه، محاصره رفع شد. اگر میخواستیم با روش نظامی این کار را انجام دهیم، طبیعتاً جنگ است و آسیب بهدنبال داشت؛ اما دیدید که محاصره یکشبه حل شد.
ترامپ پس از امضای تفاهم اعلام کرد تنگه هرمز از امشب آزاد است؛ در حالی که بر اساس بند ۴ تفاهم، باید طی ۳۰ روز و با ضوابط ایران آزاد میشد. این قدرت جمهوری اسلامی است که توانستیم ترامپ را وادار کنیم توییتی را که منتشر کرده بود، اصلاح کند و این نتیجه ترکیب قدرت نرم و سخت ماست.
برای آزادسازی اموال بلوکهشده، در بند ۱۱ باید دو مبلغ ۶ میلیارد دلاری آزاد میشد که پیشتر اقدامات آن در سفر به قطر انجام شده بود، اما امضای نهایی آن باید در سفر سوئیس صورت میگرفت که انجام شد.
در خصوص بند ۱۰، موضوع فروش نفت خام، پتروشیمی و مشتقات آن، همچنین مسائل بانکی، بیمه و حملونقل مطرح است. از آنجا که هنوز توافق نهایی نشده، تحریمها همچنان پابرجاست؛ لذا بر اساس توافقنامه امضاشده، تا رسیدن به توافق نهایی، تحریمهای نفتی رفع شد.
یکی دیگر از مباحث مهم، چارچوب چگونگی پیگیری تحقق بندهای تفاهم تا پایان ۶۰ روز بود که آن هم به نتیجه رسید. هماهنگی صورت گرفت تا هیأتهای ایرانی و آمریکایی نشست داشته باشند و این مسائل و اجرای آنها را پیگیری کنند.
در تفاهمنامه، بر پایان جنگ در ایران و متحدانش، یعنی جبهه مقاومت، تأکید شده بود. پایان جنگ در قلمرو سرزمینی ما برقرار شد، هرچند چالشهایی در تنگه هرمز داشتیم. البته محاصره دریایی نیز در دوران آتشبس رخ داد که خود نوعی جنگ است.
این اتفاقات در لبنان به شکل دیگری رخ داد؛ حملات نظامی ادامه داشت و فجایع ضاحیه رخ داد که ما با موشک به اسرائیل پاسخ دادیم؛ چراکه خط قرمز این بود که هیچ حملهای به بیروت صورت نگیرد و در جنوب لبنان نیز آتشبس برقرار شود.
رژیم صهیونیستی با روند مذاکرات بهشدت مخالف است؛ زیرا نابودی خود را در این مسیر میبیند و میخواهد کارشکنی کند.
با ورود ما به مذاکرات سوئیس و پیگیریهای صورتگرفته، هم حجم آتش کم شد و هم طی دو روز متوقف شد. در مذاکرات نیز به نتایجی رسیدیم که ایران و آمریکا باید هر دو تمامیت ارضی لبنان را تضمین کنند.
تضمین تمامیت ارضی در تفاهمنامه نیز آمده بود و باید پیگیریهای آن صورت میگرفت تا اجرا شود. برای همین کار، قرار شد مرکزی برای هماهنگیها ایجاد شود تا مسائل حلوفصل شود، مردم لبنان بتوانند به خانههای خود بازگردند و نیروهای رژیم صهیونیستی از خاک لبنان عقبنشینی کنند.
جزو نفرات اولی بودم که در آغاز جنگ بهروشنی گفتم همه بدانند هرگز اداره تنگه هرمز به وضعیت قبل از جنگ باز نخواهد گشت. البته قوانین بینالمللی رعایت میشود و تنگه هرمز با رعایت این قوانین و با ترتیبات ایرانی، توسط ایران اداره خواهد شد.
ممکن است مشکلاتی در تنگه هرمز پیش بیاید؛ بنابراین توافق کردیم مرکزی ایجاد و یک خط تلفنی برقرار شود تا در دوره ۳۰ روزه، اگر اشکالاتی پیش آمد، بتوانیم با سرعت بیشتری مشکلات را حل کنیم. انشاءالله اقتصاد منطقه رونق بگیرد.
این خط تماس برای مجوز نیست؛ مجوز مسیر خود را دارد. این خط صرفاً برای حل مشکلات کشتیها یا حوادث احتمالی است تا روشنگری صورت بگیرد. این نیز از آن جهت است که مدیریت تنگه با ایران است و اشکالات را ما رفع میکنیم.
ما اصولی داریم و هرگز، تا این لحظه، نخواستهایم در یک قاب با آمریکاییها باشیم. دوستان میانجی در این بحث اصرار داشتند که این آغاز گفتوگوهاست، اما ما صریح اعلام کردیم که در این قاب حاضر نمیشویم و صرفاً برای مذاکره میآییم، بدون اینکه در یک قاب باشیم.
در اواسط گفتوگوها متوجه شدم ترامپ بهصورت تهدیدآمیز درباره رئیسجمهور، تیم مذاکرهکننده و حمله به سرزمین ما صحبت کرده است. به ونس گفتم ما اینجا در حال گفتوگو هستیم و بر اساس تفاهم امضاشده، در بند اول آمده است که تهدید و زور نباشد؛ اما امروز رئیسجمهور شما تهدید کرده است. بدانید ما هیچوقت در زمان تهدید و زور مذاکره نمیکنیم. مذاکره را تمام کردیم، از جلسه بیرون آمدیم و دیگر به جلسه بازنگشتیم.
طرف آمریکایی پیگیر برگزاری جلسه دیگری با حضور میانجیها بود که نپذیرفتیم. میانجیهای قطری و پاکستانی پیش ما آمدند و به آنها گفتیم با شما صحبت میکنیم، اما با طرف آمریکایی صحبت نمیکنیم. جمعبندی این گفتوگوها و مذاکرات ۸۰ دقیقهای، بیانیهای بود که طرف پاکستانی و قطری منتشر کرد.
انتقاد و آگاهی، حق همه مردم است. البته چون در جنگ هستیم، اگر بخواهیم همهچیز را بگوییم تا مردم آگاه شوند، به همان میزان دشمن نیز از اسرار ما آگاه میشود. بنابراین ناگزیریم، نه از سر بیاعتمادی به مردم، بلکه بهخاطر اینکه دشمن سوءاستفاده نکند، بسیاری از موارد را توضیح ندهیم.
همه تحت فرامین رهبری هستیم و باید از هرگونه حاشیهسازی جلوگیری کنیم. ما دشمن واحد داریم و باید حول محور ولایت وحدت داشته باشیم؛ نه وحدت بر سر مواردی که خودمان میپسندیم. وحدت، فرمان رهبری است؛ چه در جنگ، چه در صلح، چه در مذاکره و چه در حوزه فرهنگی. باید بدانیم فصلالخطاب، کلام و دستور رهبری است.
