رژیمهای غذایی پرپروتئین این روزها بیش از هر زمان دیگری محبوب شدهاند. اگرچه دریافت پروتئین برای سلامت بدن ضروری است، اما زیادهروی در مصرف آن میتواند بیش از آنکه مفید باشد، به بدن آسیب برساند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ در چند سال گذشته، رژیمهای پرپروتئین به یکی از پررنگترین و پرتبلیغترین ترندهای دنیای تغذیه تبدیل شدهاند. امروزه تقریباً هر محصولی با برچسب «پروتئین» عرضه میشود؛ از قهوههای پروتئینی و چیپسهای پروتئینی گرفته تا بستنیها و شیکهای پروتئینی. گویی همه این محصولات بهعنوان میانبری برای تناسباندام، عضلهسازی و کاهش وزن معرفی میشوند.
مشکلات پنهان سلامتی ناشی از رژیم پرپروتئین بدون نظارت
* کمآبی بدن که اغلب با خستگی اشتباه گرفته میشود.
* یبوست و بر هم خوردن تعادل میکروبی روده
* افزایش فشار بر کلیهها در افرادی که مشکلات کلیوی تشخیصدادهنشده دارند.
* افزایش وزن غیرمنتظره
* افزایش اسید اوریک و درد مفاصل
* اضطراب درباره غذا خوردن و وسواس نسبت به تغذیه «بینقص»
دکتر ساندیپ ردی کوپولا، میگوید:
«بهعنوان یک پزشک عمومی، طی سالهای اخیر الگوی جالبی را در میان بیماران سرپایی مشاهده کردهام. بسیاری از افراد پس از تماشای ویدئوهای اینفلوئنسرهای حوزه تناسباندام یا دنبال کردن برنامههای غذایی موجود در فضای مجازی، با اشتیاق رژیمهای پرپروتئین را آغاز میکنند؛ اما تعداد بسیار کمی از آنها میدانند که اگر این رژیمها بدون نظارت متخصص دنبال شوند، تا چه اندازه میتوانند عملکرد طبیعی بدن را تحت تأثیر قرار دهند.»
مشکلات پنهان ناشی از رژیمهای پرپروتئین بدون نظارت
پروتئین مادهای حیاتی برای بدن است، اما همیشه «بیشتر» به معنای «بهتر» نیست. در ادامه با برخی از مشکلاتی آشنا میشویم که پزشکان بهطور فزایندهای در افرادی که بدون نظارت متخصص رژیمهای پرپروتئین را دنبال میکنند، مشاهده میکنند.
۱. کمآبی بدن که با خستگی اشتباه گرفته میشود
یکی از نخستین شکایتهای این افراد، احساس خستگی بیدلیل، سردرد یا سرگیجه است.
در رژیمهای پرپروتئین، بدن برای تجزیه پروتئین به آب بیشتری نیاز دارد، زیرا سوختوساز پروتئین مقدار بیشتری مواد زائد نیتروژنی تولید میکند که کلیهها باید آنها را از بدن دفع کنند.
بسیاری از افراد مصرف پروتئین خود را بهطور ناگهانی افزایش میدهند، اما میزان آب مصرفیشان را بیشتر نمیکنند. در نتیجه ممکن است دچار کمآبی بدن، یبوست، احساس خستگی و حتی کاهش توانایی ورزشی شوند.
نکته جالب اینجاست که بعضی افراد این خستگی را نشانه نیاز به مصرف مکملهای بیشتر میدانند، در حالی که مشکل اصلی، کمبود آب بدن است.
۲. یبوست و بر هم خوردن تعادل روده
بسیاری از رژیمهای پرپروتئین رایج، ناخواسته باعث کاهش دریافت فیبر میشوند.
افراد برای افزایش پروتئین، مصرف میوهها، غلات کامل و غذاهای سنتی را کاهش میدهند و بیشتر به تخممرغ، مرغ، پودرهای پروتئینی و غذاهای بستهبندیشده روی میآورند.
در عرض چند هفته ممکن است با مشکلات زیر روبهرو شوند:
* یبوست
* نفخ
* ترش کردن یا افزایش اسیدیته معده
* بینظمی در حرکات روده
* تشدید ناراحتیهای گوارشی
میکروبیوم روده برای حفظ سلامت خود به تنوع غذایی و فیبر نیاز دارد، نه صرفاً مقدار زیاد پروتئین. رژیمی که باعث عضلهسازی شود اما سلامت دستگاه گوارش را مختل کند، در واقع یک رژیم سالم محسوب نمیشود.
۳. افزایش فشار بر کلیهها در افرادی که از مشکلات کلیوی خود بیاطلاع هستند
کلیههای سالم معمولاً میتوانند افزایش متعادل مصرف پروتئین را تحمل کنند.
اما بسیاری از افراد نمیدانند که ممکن است از قبل درجات خفیفی از اختلال عملکرد کلیه، دیابت، فشار خون بالا یا سابقه خانوادگی بیماریهای کلیوی داشته باشند.
در چنین شرایطی، افزایش ناگهانی و شدید مصرف پروتئین، بهویژه از طریق مکملها، میتواند فشار وارد بر کلیهها را بیشتر کرده و بیماری زمینهای را تشدید کند.
خطر اصلی اینجاست که آسیب اولیه کلیه معمولاً هیچ علامت مشخصی ایجاد نمیکند. زمانی که علائمی مانند ورم بدن، ضعف یا نتایج غیرطبیعی آزمایشها ظاهر میشوند، ممکن است آسیب قابلتوجهی به کلیهها وارد شده باشد.
۴. افزایش وزن برخلاف انتظار
بسیاری تصور میکنند رژیم پرپروتئین بهطور خودکار باعث کاهش وزن میشود، اما واقعیت این است که دریافت بیش از حد کالری، فارغ از منبع آن، همچنان منجر به افزایش وزن خواهد شد.
پزشکان مشاهده کردهاند که برخی افراد، بدون آنکه متوجه باشند، موارد زیر را بیش از اندازه مصرف میکنند:
* شیکهای پروتئینی بین وعدههای غذایی
* میانوعدههای به ظاهر سالم اما پرکالری
* کره بادامزمینی در مقادیر زیاد
* وعدههای غذایی بسیار بزرگ، صرفاً با این تصور که «غذای ورزشی» هستند.
نتیجه این رفتارها، افزایش تدریجی چربی بدن است؛ در حالی که فرد تصور میکند رژیمش کاملاً اصولی است.
علاوه بر این، بعضی افراد وعدههای غذایی متعادل را کنار میگذارند و در ادامه روز دچار پرخوریهای جبرانی میشوند.
۵. افزایش اسید اوریک و درد مفاصل
یکی از عوارض کمتر شناختهشده رژیمهای پرپروتئین، بالا رفتن سطح اسید اوریک خون است.
رژیمهایی که مقدار زیادی گوشت قرمز، گوشتهای فرآوریشده و برخی مکملهای خاص را شامل میشوند، میتوانند در افراد مستعد باعث هایپراوریسمی (افزایش اسید اوریک خون) شوند.
پزشکان گاهی در بزرگسالان جوان علائم زیر را مشاهده میکنند:
* درد ناگهانی مفاصل
* تورم پاها
* بروز علائم اولیه شبیه بیماری نقرس
بسیاری از این افراد تعجب میکنند، زیرا تصور میکنند نقرس فقط در سالمندان رخ میدهد.
۶. اضطراب درباره غذا و وسواس نسبت به تغذیه کامل
یکی از عوارض پنهان این رژیمها، تأثیرات روانی آنهاست.
برخی افراد آنقدر درگیر رسیدن به مقدار مشخصی از پروتئین، زمانبندی وعدهها، مصرف مکملها و شمارش کالری میشوند که غذا خوردن دیگر برایشان تجربهای طبیعی و لذتبخش نیست.
برخی حتی از صرف غذا در کنار خانواده، شرکت در مهمانیها یا خوردن غذاهای سنتی خودداری میکنند، زیرا نگراناند که این غذاها پروتئین کافی نداشته باشند.
در طول زمان، این نگرش باعث ایجاد استرس و رابطهای ناسالم با غذا میشود؛ در حالی که هدف اصلی تغذیه باید حفظ سلامت پایدار باشد.
مشکل اصلی پروتئین نیست؛ بلکه نبود تعادل است
پروتئین نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت عضلات، سوختوساز بدن، ترمیم بافتها و سالمندی سالم دارد، اما تغذیه نباید تنها بر یک ماده مغذی متمرکز شود.
یک رژیم غذایی سالم همچنان باید شامل موارد زیر باشد:
* دریافت کافی فیبر
* نوشیدن آب به مقدار مناسب
* مصرف فراوان سبزیجات
* خواب کافی
* فعالیت بدنی منظم
* توجه به اندازه مناسب وعدههای غذایی
در نهایت، سالمترین رژیمهای غذایی آنهایی هستند که افراد بتوانند بدون آسیب رساندن به دستگاه گوارش، سلامت روان یا سلامت متابولیک خود، در بلندمدت به آنها پایبند بمانند.
بنابراین، پیش از ایجاد هرگونه تغییر اساسی در رژیم غذایی، بهویژه اگر قرار است از مکملها یا رژیمهای محدودکننده استفاده کنید، بهتر است به جای تکیه صرف بر توصیههای شبکههای اجتماعی، از پزشک یا متخصص تغذیه مشورت بگیرید.
