افزایش ناباروری در بسیاری از کشورها به یک نگرانی جدی تبدیل شده است و یکی از دلایل مهم آن، کاهش ذخیره تخمدان است. با این حال، بسیاری از زنان هنوز آگاهی کافی درباره این عامل مهم و تأثیر آن بر شانس بارداری ندارند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ امروزه به تعویق انداختن بارداری بیش از گذشته رایج شده است. ادامه تحصیل، پیشرفت شغلی و احساس آمادگی نداشتن برای مادر شدن در دهه بیست زندگی، از مهمترین دلایل این تصمیم هستند. این انتخاب کاملاً قابل درک است، اما متخصصان تأکید میکنند زنان پیش از تصمیم به تأخیر در بارداری، باید با موضوع مهمی به نام ذخیره پایین تخمدان آشنا باشند.
ذخیره پایین تخمدان چیست؟
اگرچه کمتر درباره این وضعیت صحبت میشود، اما متخصصان میگویند این مشکل میتواند تأثیر قابلتوجهی بر برنامهریزی برای تشکیل خانواده در آینده داشته باشد.
دکتر کریتی تیواری، متخصص ارشد IVF میگوید:
«ذخیره پایین تخمدان به این معناست که تعداد تخمکهای باقیمانده در تخمدان، کمتر از حد انتظار برای سن فرد است. البته این موضوع لزوماً به معنای ناتوانی در باردار شدن نیست، اما میتواند احتمال بارداری را کاهش دهد.»
او توضیح میدهد:
«هر زن با تعداد مشخصی تخمک متولد میشود و برخلاف بسیاری از سلولهای بدن، این تخمکها قابل جایگزینی نیستند. با افزایش سن، هم تعداد و هم کیفیت تخمکها بهطور طبیعی کاهش مییابد. البته در برخی زنان این روند زودتر از حد انتظار آغاز میشود.»
علائم هشداردهنده و روشهای تشخیص
بسیاری از زنان در مراحل اولیه هیچ علامت واضحی ندارند.
با این حال، قاعدگیهای نامنظم یا دشواری در باردار شدن میتواند از نشانههای کاهش ذخیره تخمدان باشد.
پزشکان معمولاً برای ارزیابی ذخیره تخمدان از آزمایش خون و سونوگرافی استفاده میکنند.
یکی از رایجترین آزمایشها، اندازهگیری هورمون آنتیمولرین (AMH) است که برآوردی از تعداد تخمکهای باقیمانده ارائه میدهد. همچنین در سونوگرافی، تعداد فولیکولهای کوچک موجود در تخمدان بررسی میشود.
چه عواملی باعث کاهش ذخیره تخمدان میشوند؟
دکتر تیواری درباره دلایل این مشکل میگوید:
«سن همچنان مهمترین عامل است. باروری از حدود ۳۰ سالگی بهتدریج کاهش مییابد و این روند در اواسط تا اواخر دهه ۳۰ زندگی سرعت بیشتری پیدا میکند.»
او میافزاید که عوامل دیگری نیز میتوانند در کاهش ذخیره تخمدان نقش داشته باشند، از جمله:
* ژنتیک
* جراحیهای تخمدان
* برخی بیماریها
* شیمیدرمانی
* آندومتریوز
* بعضی از بیماریهای خودایمنی
همگی این عوامل ممکن است باعث کاهش تعداد تخمکهای موجود شوند.
این مشکل شایعتر از چیزی است که تصور میکنیم
نتایج یک مطالعه منتشرشده در Journal of Human Reproductive Sciences که بیش از ۵۴ هزار زن هندی مراجعهکننده برای درمان ناباروری را بررسی کرده است، نشان میدهد:
* نزدیک به ۲۹ درصد زنان زیر ۳۰ سال، سطح هورمون AMH پایینتر از حد انتظار داشتند.
* این درصد در زنان دهه ۳۰ زندگی حتی بیشتر بود.
این یافتهها نشان میدهد روند پیر شدن تخمدانها ممکن است در برخی زنان زودتر از آنچه تصور میشد آغاز شود.
اگر ذخیره تخمدان پایین باشد، آیا بارداری امکانپذیر است؟
دکتر تیواری تأکید میکند:
«پایین بودن ذخیره تخمدان بههیچوجه به معنای غیرممکن بودن بارداری نیست. بسیاری از زنان بهطور طبیعی باردار میشوند و برخی دیگر ممکن است به درمانهای ناباروری نیاز داشته باشند.»
به گفته او، مهمترین نکته این است که زنان از وضعیت باروری خود آگاه باشند تا بتوانند برای آینده برنامهریزی کنند.
تشخیص زودهنگام این فرصت را فراهم میکند که گزینههای مختلف، مانند اقدام زودتر برای بارداری یا فریز کردن تخمکها، مورد بررسی قرار گیرد. برای زنانی که قصد دارند بارداری را به تعویق بیندازند، حفظ باروری میتواند بخشی از برنامهریزی آینده باشد.
سخن پایانی
رژیم غذایی بهطور مستقیم تعداد تخمکهای موجود را افزایش نمیدهد، اما داشتن سبک زندگی سالم، تغذیه متعادل، پرهیز از سیگار و حفظ وزن مناسب میتواند به بهبود سلامت عمومی باروری کمک کند.
همچنین نباید از جنبه روانی این موضوع غافل شد. آگاهی از پایین بودن ذخیره تخمدان ممکن است برای بسیاری از زنان استرسزا باشد؛ بنابراین دریافت حمایت عاطفی و مشاوره تخصصی اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، متخصصان معتقدند آگاهی و تشخیص زودهنگام، مهمترین ابزار برای حفظ سلامت باروری و تصمیمگیری آگاهانه درباره آینده است.
