بیماریهای خودایمنی میتوانند بیسروصدا به سلامت قلب آسیب برسانند. این خطر معمولاً بهتدریج ایجاد میشود و حتی در افرادی که عوامل خطر رایج بیماریهای قلبی را ندارند، ممکن است زودتر از انتظار بروز کند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ وقتی صحبت از بیماریهای خودایمنی میشود، اغلب افراد به علائمی مانند درد مفاصل، بثورات پوستی یا خستگی مزمن فکر میکنند و کمتر کسی احتمال میدهد که این بیماریها بر قلب نیز تأثیر بگذارند. اما پزشکان اکنون بیش از گذشته تأکید میکنند که بیماریهای خودایمنی تنها به یک عضو محدود نیستند و میتوانند کل بدن، از جمله قلب و رگهای خونی را درگیر کنند.
به گفته بنیاد قلب بریتانیا (British Heart Foundation)، بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس و پسوریازیس از جمله بیماریهای سیستمیک هستند؛ یعنی میتوانند بخشهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند. مطالعات نشان دادهاند افراد مبتلا به برخی بیماریهای خودایمنی، نسبت به دیگران بیشتر در معرض بیماریهای قلبیعروقی قرار دارند و حتی ممکن است این مشکلات در سنین پایینتر ظاهر شوند.
شناخت این ارتباط اهمیت زیادی دارد، زیرا تشخیص زودهنگام و پایش منظم میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
بیماریهای خودایمنی چگونه به قلب آسیب میزنند؟
دکتر توشار تایال، متخصص داخلی، توضیح میدهد که التهاب مزمن عامل اصلی این ارتباط است. برخلاف تصور رایج، التهاب ناشی از بیماریهای خودایمنی فقط در مفاصل یا پوست باقی نمیماند، بلکه از طریق جریان خون در سراسر بدن پخش شده و بهتدریج به دیواره رگها آسیب میرساند؛ آسیبی که ممکن است سالها بدون علامت باقی بماند.
به همین دلیل، امروزه بررسی سلامت قلب به یکی از بخشهای مهم مراقبت از بیماران مبتلا به بیماریهای خودایمنی تبدیل شده است.
التهاب مزمن چگونه رگها را تخریب میکند؟
در حالت طبیعی، سیستم ایمنی فقط هنگام مقابله با عفونت یا ترمیم آسیبها فعال میشود. اما در بیماریهای خودایمنی، این سیستم تقریباً همیشه فعال است.
به گفته دکتر تایال، در این شرایط مواد التهابی مانند پروتئین واکنشی C (CRP) و انواع سیتوکینها بهطور مداوم وارد خون میشوند. این مواد به مرور به اندوتلیوم یا همان لایه داخلی رگهای خونی آسیب میزنند.
بر اساس مقالهای در نشریه Cureus Journal of Medical Science، اندوتلیوم سالم باعث جریان روان خون و تنظیم فشار خون میشود. اما وقتی آسیب ببیند، کلسترول و سایر مواد راحتتر در دیواره رگها تجمع پیدا میکنند و پلاکهای چربی (آترواسکلروز) تشکیل میشود. این پلاکها باعث تنگ شدن رگها شده و خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهند.
التهاب؛ عاملی به اندازه کلسترول و دیابت خطرناک
عوامل خطر شناختهشده بیماریهای قلبی عبارتاند از:
* کلسترول بالا
* فشار خون بالا
* دیابت
* سیگار کشیدن
* چاقی
اما امروزه مشخص شده است که التهاب مزمن نیز یکی از عوامل مهم بیماریهای قلبی محسوب میشود.
دکتر تایال میگوید اگرچه کلسترول بالا و دیابت از طریق تغییرات متابولیکی به رگها آسیب میرسانند، بیماریهای خودایمنی نیز از طریق التهاب مداوم همان آسیب را ایجاد میکنند. در هر دو حالت، نتیجه نهایی افزایش تشکیل پلاک و بالا رفتن خطر بیماریهای قلبیعروقی است.
کدام بیماریهای خودایمنی بیشترین خطر را دارند؟
همه بیماریهای خودایمنی به یک اندازه بر قلب اثر نمیگذارند، اما برخی از آنها ارتباط قویتری با بیماریهای قلبی دارند.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید فقط یک بیماری مفصلی نیست. مرور مطالعات منتشرشده در مجله PeerJ نشان میدهد افراد مبتلا به این بیماری، نسبت به جمعیت عادی بیشتر در معرض حمله قلبی و سکته مغزی قرار دارند.
لوپوس
لوپوس تقریباً میتواند همه اندامهای بدن، از جمله قلب را درگیر کند. علاوه بر افزایش خطر آترواسکلروز، ممکن است باعث التهاب مستقیم بخشهای مختلف قلب شود، از جمله:
* پرده اطراف قلب (پریکارد)
* عضله قلب (میوکارد)
* دریچههای قلب
این مشکلات میتوانند خطر نارسایی قلبی، اختلالات ریتم قلب و سایر بیماریهای قلبی را افزایش دهند.
پسوریازیس
اگرچه پسوریازیس بیشتر بهعنوان یک بیماری پوستی شناخته میشود، اما در واقع یک بیماری التهابی است. مطالعهای در مجله Dermatology and Therapy نشان داده است که افراد مبتلا به پسوریازیس متوسط تا شدید، بهویژه جوانانی که سالها با این بیماری زندگی کردهاند، بیشتر در معرض بیماریهای قلبی قرار دارند.
بیماری قلبی ممکن است زودتر از انتظار ظاهر شود
یکی از چالشهای مهم این است که بیماری قلبی در مبتلایان به بیماریهای خودایمنی ممکن است زودتر از حد معمول ایجاد شود.
دکتر تایال میگوید این افراد گاهی بدون داشتن علائم هشداردهنده رایج، دچار مشکلات قلبی میشوند. ممکن است فرد هنوز جوان باشد و فقط افزایش خفیفی در کلسترول داشته باشد، اما به دلیل سالها التهاب پنهان، رگهای او بهشدت آسیب دیده باشند.
به همین دلیل، انجام معاینات و غربالگری منظم اهمیت زیادی دارد.
آیا داروهای بیماریهای خودایمنی خطر قلبی را افزایش میدهند؟
برخی داروها، بهویژه کورتونها (کورتیکواستروئیدها) که برای کنترل التهاب تجویز میشوند، در صورت مصرف طولانیمدت یا با دوز بالا میتوانند باعث افزایش موارد زیر شوند:
* فشار خون
* قند خون
* کلسترول
* وزن بدن
این تغییرات ممکن است خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهند.
با این حال، پزشکان تأکید میکنند که این موضوع هرگز نباید باعث قطع خودسرانه دارو شود. در واقع، کنترلنشدن بیماری خودایمنی معمولاً آسیب بسیار بیشتری به قلب وارد میکند تا مصرف دارو تحت نظر پزشک.
چگونه میتوان خطر بیماریهای قلبی را کاهش داد؟
افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی میتوانند با رعایت چند توصیه ساده از قلب خود بهتر محافظت کنند:
* فشار خون را بهطور منظم کنترل کنند.
* سطح کلسترول را بررسی کنند.
* در صورت توصیه پزشک، قند خون را اندازه بگیرند.
* درباره شاخصهای التهابی با پزشک مشورت کنند.
* متناسب با توانایی خود فعالیت بدنی داشته باشند.
* رژیم غذایی سالم و مفید برای قلب را رعایت کنند.
* وزن مناسب را حفظ کنند.
* از مصرف سیگار خودداری کنند.
* داروهای تجویزشده را منظم مصرف کنند.
* ویزیتهای دورهای را جدی بگیرند.
کنترل التهاب، یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش خطر بیماریهای قلبی در بلندمدت است.
آگاهی؛ اولین گام پیشگیری
بسیاری از بیماران نمیدانند که بیماریهای خودایمنی میتوانند سلامت قلب را نیز تهدید کنند. در نتیجه، بررسی وضعیت قلب معمولاً تا زمان بروز عوارض جدی به تعویق میافتد.
آگاهی از این خطر باعث میشود بیماران غربالگریهای لازم را انجام دهند، سلامت قلب خود را جدیتر پیگیری کنند و با همکاری پزشک از بروز عوارض قابل پیشگیری جلوگیری کنند.
جمعبندی
بیماریهای خودایمنی تنها مفاصل، پوست یا سایر اندامها را درگیر نمیکنند. التهاب مزمن ناشی از این بیماریها میتواند به رگهای خونی آسیب برساند، تشکیل پلاکهای چربی را تسریع کند و خطر حمله قلبی، سکته مغزی و سایر بیماریهای قلبیعروقی را افزایش دهد. هرچند برخی داروها ممکن است بر فشار خون، قند خون یا کلسترول اثر بگذارند، اما کنترل بیماری خودایمنی همچنان ضروری است؛ زیرا التهاب کنترلنشده، تهدید بسیار بزرگتری برای سلامت قلب به شمار میرود.
