جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز بیست و دوم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۱۷ روز میگذرد، شبکه ۱۲ اسرائیل مدعی شده است که ترامپ هنوز درباره دامنه حمله احتمالی علیه ایران یا اینکه آیا اسرائیل در مرحله نخست آن مشارکت خواهد داشت یا نه، تصمیم نهایی نگرفته است. خبرنگار الجزیره هم میگوید تاکنون تغییری در آرایش و استقرار نظامی آمریکا ایجاد نشده.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به روز بیست و دوم جنگ سوم و روز صد و هفدهم آتش بس (۱۱ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
نخست وزیر اسبق اسرائیل اظهار کرد: توافق با حماس کاملاً اسرائیل را نادیده میگیرد و شامل خلع سلاح حماس نمیشود.
به گزارش انتخاب، ایهود باراک، نخست وزیر اسبق اسرائیل گفت: توافق با حماس کاملاً اسرائیل را نادیده میگیرد و شامل خلع سلاح یا تبعید رهبران حماس نمیشود.
وی افزود: حقیقت تلخ این است که ترامپ به نخستوزیر توجهی نمیکند و بارها به خبرنگاران گفته که نتانیاهو آنچه را که (ترامپ) بر او دیکته میکند، اجرا خواهد کرد.
سیانان نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه در حالی که از لغو حملات برنامهریزیشده به ایران خبر میداد، مدعی شد که ایران و «دیگر کشورهای خاورمیانه» از او خواستهاند که دست نگه دارد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: اوایل همان روز، منابعی گفتند که ترامپ با ولیعهد عربستان گفتوگو کرده و شاهزاده سعودی نگرانیهای خود را دربارهٔ حملات احتمالی جدید آمریکا مطرح کرده است.
سدریک لایتون، تحلیلگر نظامی سی.ان.ان و سرهنگ بازنشستهٔ نیروی هوایی آمریکا، گفت که هم ریاض و هم تهران نیاز دارند از تشدید خصومتها در منطقه جلوگیری کنند.
به گفتهٔ لایتون، عربستان تحت فشار است تا تنگهٔ هرمز—که بخش زیادی از نفت و دیگر صادراتش از آن عبور میکند—دوباره باز شود. او گفت: «آنها از نظر اقتصادی در معرض خطر هستند.»
لایتون خاطرنشان کرد که عربستان بهعنوان یک متحد کلیدی آمریکا در خلیج فارس، نفوذ قابلتوجهی بر ترامپ دارد.
او افزود: «این منطقهای است که ایالات متحده تا حد زیادی به دیپلماسی عربستان وابسته است و بهنظر من، این موضوع تأثیر زیادی بر تصمیم رئیسجمهور ترامپ برای چشمپوشی از حمله به ایران، دستکم در کوتاهمدت، داشت.»
مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا مدعی شد: رویکرد ایران باید تغییر کند.
وزیر خارجه آمریکا در مصاحبه با «لارا ترامپ» عروس دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا و مجری شبکه فاکسنیوز که شنبه شب به وقت شرق آمریکا پخش شد، اعتراف کرد: «آنها هنوز موشک و پهپاد دارند.»
الجزیره نوشت: بن سلمان، در تماس تلفنی با ترامپ هشدار داد که حمله به تأسیسات انرژی یا دیگر زیرساختهای حیاتی ایران میتواند به اقدام تلافیجویانه ایران علیه تأسیسات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: ۲۸ ژوئیه: دونالد ترامپ در کاخ سفید با نخستوزیر اسرائیل، دیدار کرد. دو طرف درباره گزینههای مقابله با ایران، از جمله ادامه اقدام نظامی، گفتوگو کردند.
۲۹ ژوئیه: وزیر دفاع عربستان، خالد بن سلمان، در واشنگتن با ترامپ و معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، دیدار کرد و بنا بر گزارشهای سیانان، پیامی از ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، درباره جنگ و خطر گسترش درگیری در منطقه به آنان منتقل کرد.
۳۱ ژوئیه: ترامپ در نشست کابینه در کمپ دیوید گفت آمریکا تا زمانی که تهران دیگر توان تحمل فشار را نداشته باشد، «بسیار سخت» به ایران حمله خواهد کرد.
صبح شنبه، ۱ اوت: ترامپ بدون هیچ توضیحی چندین عکس از جنگندهها را در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرد.
بعدازظهر شنبه، ۱ اوت: بنا بر گزارشهای اکسیوس و سیانان، ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، در تماس تلفنی با ترامپ هشدار داد که حمله به تأسیسات انرژی یا دیگر زیرساختهای حیاتی ایران میتواند به اقدام تلافیجویانه ایران علیه تأسیسات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.
شنبه شب، ۱ اوت: ترامپ در تروث سوشال اعلام کرد که حمله برنامهریزیشده را لغو کرده است. او مدعی شد ایران و دیگر کشورهای منطقه از واشنگتن خواستهاند فعلاً از حمله خودداری کند، زیرا «چارچوبهای یک توافق» مورد توافق قرار گرفته است.
المیادین نوشت: لغو حملات به ایران، با تلاشهای معاون ترامپ و ژنرال دن کین صورت گرفت.
به گزارش انتخاب، تعلیق حمله آمریکا به ایران پس از تلاشهای جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و رئیس ستاد ارتش آمریکا برای منصرف کردن ترامپ از این کار صورت گرفت.
رئیسجمهور آمریکا ادعا کرد که به شرط دستیابی به یک توافق سریع، با لغو حملات برنامهریزی شده به ایران موافقت کرده است.
به گزارش انتخاب، ترامپ اظهار کرد: با لغو حمله به ایران موافقت کردم.
او مدعی شد: ایران و کشورهای دیگر در خاورمیانه، پس از توافق بر سر ویژگیهای یک معامله، خواستار به تعویق انداختن هرگونه حمله شدهاند.
وی ادعا کرد: لغو حمله برنامهریزیشده علیه ایران، مشروط به توانایی دستیابی سریع به یک توافق است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا ادعا کرد: من برای آینده جهان و بقای ایران، در ازای امکان دستیابی سریع به توافق، با لغو حمله موافقت کردم.
وی افزود: اسرائیل به شرط دستیابی سریع به توافق، در پایبندی به لغو حمله به ایران با ما همراه میشود.
اکسیوس نوشت: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز شنبه در تماس تلفنی با دونالد ترامپ نسبت به برنامه او برای انجام حملات گسترده جدید علیه ایران ابراز نگرانی کرد.
این موضوع را دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از این تماس اعلام کردهاند.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
ترامپ بهطور جدی در حال بررسی حمله به اهداف انرژی ایران در روزهای آینده است؛ اقدامی که در واکنش به حمله موشکی ایران به یک پایگاه آمریکایی در اردن و ادامه اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز مطرح شده است. با این حال، او هنوز دستور نهایی برای این حملات را صادر نکرده است.
تصویر کلی
چنین حملهای میتواند به بیسابقهترین مرحله تشدید تنش در جنگ پنجماهه منجر شود؛ جنگی که چندین بار با تلاشهای دیپلماتیک ترامپ برای مذاکره متوقف شد، اما پس از شکست این تلاشها دوباره از سر گرفته شد.
جزئیات
ایران تهدید کرده است که در صورت وقوع حمله، تأسیسات انرژی و زیرساختی اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
یکی از مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفت: «سعودیها نگرانی خود را ابراز کردند و خواستار شفاف شدن برنامه عملیاتی آمریکا شدند.»
یک منبع دیگر نیز گفت: «محمد بن سلمان از ترامپ خواست تنشها را کاهش دهد و از انجام این حملات خودداری کند.»
کاخ سفید و سفارت عربستان در واشنگتن از اظهار نظر درباره این تماس خودداری کردند.
دیدارهای اخیر
ترامپ روز چهارشنبه با شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، دیدار کرد.
به گفته یک منبع آگاه، این دیدار پس از ملاقات خالد بن سلمان با معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، به برنامه او اضافه شد. در آن دیدار، وزیر دفاع عربستان به ونس گفته بود که ریاض خواهان کاهش تنش با ایران است.
این موضع در حالی مطرح شد که آمریکا و عربستان همین هفته حملات مشترکی علیه گروههای نزدیک به ایران در عراق انجام داده بودند.
این منبع افزود که هدف از این دیدارها، انتقال دیدگاههای محمد بن سلمان درباره جنگ با ایران و تحولات کلی منطقه به دولت آمریکا بوده است.
نقش عربستان
عربستان یکی از مهمترین متحدان آمریکا در منطقه است و با وجود برخی اختلافات در ماههای گذشته، ریاض در چند مقطع حساس بر سیاست ترامپ در قبال ایران تأثیرگذار بوده است.
تلاشهای منطقهای برای کاهش تنش
علاوه بر عربستان، قطر، امارات، ترکیه و پاکستان نیز در حال تلاش برای ترغیب آمریکا و ایران به کاهش تنش هستند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز شنبه با فیلدمارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، که نقش مهمی در میانجیگری میان تهران و واشنگتن داشته، گفتوگو کرد.
او همچنین با وزیران خارجه ترکیه و عربستان درباره احتمال حمله آمریکا رایزنی کرد.
عراقچی به همتای سعودی خود هشدار داد: «هرگونه اقدام خصمانه از سوی آمریکا یا اسرائیل، یا هرگونه مشارکت یا همکاری کشورهای منطقه در چنین اقداماتی، با پاسخی قاطع و متناسب از سوی نیروهای مسلح قدرتمند ایران روبهرو خواهد شد.»
آنچه باید زیر نظر داشت
میانجیهای قطری روز شنبه بهطور جداگانه با عباس عراقچی، استیو ویتکاف (فرستاده ویژه کاخ سفید) و مقامهای عمانی گفتوگو کردند تا زمینه دستیابی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز را فراهم کنند.
به گفته یک منبع آگاه، این مذاکرات پیشرفتهایی داشته است، اما هنوز مشخص نیست که این پیشرفتها برای مهار بحران و جلوگیری از تشدید تنش کافی باشد یا خیر.
محجوب الزویری، کارشناس الجزیره و مدیر مرکز مطالعات خلیج فارس در دانشگاه قطر در یک ادعای تایید نشده عنوان کرد:
ایران یک پیشنهاد از سوی آمریکا دریافت کرده که میتواند به کاهش تنشهای کنونی منجر شود و تهران با جدیت در حال بررسی آن است.
به نظر میرسد این موضوع با رایزنیها و تماسهای فشرده ایران با چندین طرف بیارتباط نباشد؛ تماسهایی که بخشی از آنها، از جمله با پاکستان و ترکیه، بهصورت رسمی اعلام شدهاند.
پرستیوی خبر داد که حملهای گسترده یک اردوگاه متعلق به یک سازمان تروریستی تجزیهطلب را در سلیمانیه عراق هدف قرار داد.
فارس: بر اساس دادههای ناوبری هوایی دقایقی پیش یک فروند هواپیمای آواکس آمریکا در آسمان عربستان رصد شده است.
آمریکا این هواپیما را از سالها پیش برای جاسوسی هوایی و به عنوان رادار متحرک طراحی کرده و استفاده میکند.
این هواپیما که از نوع E-3G است به مقصد یمن پرواز میکند.
فیلیپ گوردون مشاور امنیت ملی معاون بایدن در تحلیلی عنوان کرد:
ترامپ اکنون به نظر میرسد فقط دارد هر چیزی را امتحان میکند تا شاید چیزی نتیجه بدهد.
حمله به اهداف انرژی و زیرساختهای غیرنظامی هیچ کاری برای جلوگیری از برنامه تسلیحات هستهای که او مدام میگوید هدف اصلی است، انجام نخواهد داد (و در عین حال ادعا میکند که آن برنامه قبلاً نابود شده است).
علاوه بر این، عقب انداختن بیشتر توان موشکهای بالستیک و قابلیتهای نظامی متعارف ایران (که او باز هم ادعا میکند قبلاً نابود شدهاند) فایده چندانی ندارد، تا زمانی که ایران همچنان توانایی تهدید همسایگان خود و بستن تنگه هرمز را حفظ کند؛ چیزی که بمباران بیشتر مانع آن نخواهد شد.
گزارشهایی مبنی بر اینکه او در حال بررسی تلاش برای اعمال محاصره زمینی علیه ایران است، نشاندهنده جستوجویی ناامیدانه و غیرواقعبینانه برای یافتن هر چیزی است که شاید بتواند کارساز باشد.
در همین حال، توانایی ایران برای وارد کردن آسیب سنگین به همسایگان خود و جهان، موضوعی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت؛ یک عدم تقارن که امیدهای ترامپ برای اینکه تهدیدهای پر سر و صدا یا تشدید واقعی تنش بتواند اهداف مبهم او را محقق کند، از بین میبرد.
اگر او تهدید خود برای بمباران زیرساختهای غیرنظامی را عملی کند، ایران علیه اهداف مشابه در منطقه که ما توان محافظت از آنها را نداریم، واکنش نشان خواهد داد و هزینهها غیرقابلتحمل خواهد شد.
ترامپ در اعماق وجودش احتمالاً میداند که تشدید تنش نتیجه نخواهد داد (و این دلیل آشکار شدن ناامیدی اوست)، اما مانند برخی از پیشینیان خود نمیتواند خود را متقاعد کند که کاری را انجام دهد که برای پایان دادن به جنگ ضروری است؛ کاری که به شجاعت سیاسی و خرد بیشتری نسبت به تشدید درگیری نیاز دارد.
احتمالاً در نهایت این کار را خواهد کرد، اما فقط پس از آنکه در این فاصله، خسارات ناگفته بیشتری ایجاد کند.
هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه اعلام کرد: امشب با همتای ایرانیام، عباس عراقچی، یک گفتوگوی تلفنی انجام دادیم.
به گزارش «انتخاب»، او افزود: در این گفتوگو، آخرین وضعیت روند مذاکرات در حال انجام را بررسی کردیم.
فیدان گفت: ترکیه همچنان به تلاشهای خود برای پایان دادن به درگیریها در منطقهمان و برقراری صلحی پایدار ادامه خواهد داد.
منابع عربی اعلام کردند:
علی الزیدی، فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، ریاست یک نشست اضطراری برای بررسی تحولات امنیتی را بر عهده گرفت.
فرمانده کل نیروهای مسلح عراق بر جلوگیری از هرگونه تهدیدی که از خاک عراق علیه کشورهای همسایه انجام شود، تأکید کرد.
فرمانده کل نیروهای مسلح عراق دستور داد سازوکارهایی برای جلوگیری از تکرار هرگونه نقض احتمالی ایجاد شود.
الزیدی به دستگاههای امنیتی دستور داد مسئولیتهای خود را برای حفاظت از حاکمیت عراق و حفظ حسن همجواری انجام دهند.
المیادین مدعی شد: اطلاعاتی وجود دارد که تأیید میکند گروههای تجزیهطلب برای انجام عملیات علیه ایران، از خاک عراق، در حال آمادهسازی هستند.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه در ادامه گفتوگوهای دیپلماتیک روز جاری خود، با فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه عربستان سعودی در خصوص تداوم توطئه ها و اقدامات تجاوزکارانه امریکا و اسرائیل در منطقه گفتوگو و تبادل نظر کرد.
وزیر امور خارجه با اشاره به آمادگی کامل جمهوری اسلامی ایران برای صیانت از حاکمیت، تمامیت سرزمینی و امنیت ملی کشور، تصریح کرد که هرگونه تجاوز، اقدام خصمانه امریکا و اسرائیل یا مشارکت و همراهی کشورهای منطقه با پاسخ قاطع و متناسب نیروهای مسلح مقتدر ما مواجه خواهد شد و مسئولیت تمامی پیامدهای ناشی از چنین ماجراجوییهایی بر عهده مسببان آن خواهد بود.