در ابتدای جلسه هیئت دولت وزیر امور خارجه گزارشی از آخرین وضعیت مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و عمان ارائه کرد و با اشاره به روند پیشرفت گفت‌وگوها، اعلام کرد که مذاکرات در مسیر نهایی شدن قرار دارد و مراحل پایانی خود را طی می‌کند.

 الحدث نوشت: در تماس تلفنی وزیر امور خارجه مصر با استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ دونالد ترامپ، وزیر مصری بر ضرورت جلوگیری از گسترش دایرهٔ تنش در منطقه تأکید کرد. او خواستار حمایت از راهکارهای تنش‌زدایی شد و اعلام داشت که باید بستر و شرایط مناسب برای ازسرگیری گفت‌وگوها و بازگشت به میز مذاکره فراهم گردد. 

سی‌ان‌ان‌ نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اعلام تصمیم خود برای لغو حملات علیه ایران گفت: «اسرائیل در این تعهد با من همراه است.»

به گزارش انتخاب، با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هنوز در این باره اظهار نظری نکرده است – و این احتمالاً جای تعجب ندارد.

نتانیاهو همین اوایل هفته (سه‌شنبه) در دفتر بیضی کاخ سفید حضور داشت و احتمالاً امیدوار بود که رئیس‌جمهور متغیر آمریکا را در مورد هر دو موضوع ایران و غزه مجاب کرده باشد. اما با آغاز هفته کاری در اسرائیل، رهبر این کشور در هر دو حوزه با ناکامی‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

نتانیاهو به شدت خواهان آن است که آمریکا کارزار نظامی خود علیه ایران را با جدیت از سر بگیرد.

متقاعد کردن واشنگتن به راه‌انداختن یک جنگ بزرگ، برای رهبر اسرائیل یک پیروزی به شمار می‌رفت. اما از دیدگاه نتانیاهو و بخش بزرگی از مردم اسرائیل، این کارزار زودهنگام به پایان رسید.

اسرائیل نگرانی چندانی در مورد قیمت انرژی و آزادی حرکت شرکت‌های کشتیرانی برای انتقال نفت از خلیج فارس ندارد. در اسرائیل، آنچه اهمیت دارد، برنامه هسته‌ای ایران و حکومت پشت آن است. هر دوی این‌ها به نظر امن می‌رسند و این موضوع نتانیاهو را در شرایطی که کشور کمتر از سه ماه دیگر به سمت انتخابات سراسری می‌رود، آسیب‌پذیر می‌کند.

اسرائیل معتقد است که واشنگتن برای دستیابی به یک پیروزی عجله دارد و برای رسیدن به این هدف، بیش از حد آماده مصالحه با حماس است. نتانیاهو خواهان هیچ گونه محدودیتی برای آزادی عمل اسرائیل در غزه نیست و در اینجا نیز افکار عمومی اسرائیل تا حد زیادی از او حمایت می‌کنند.

نتانیاهو مصمم خواهد بود تا هرگونه تلاش به رهبری آمریکا برای توقف حملات به غزه یا انجام عقب‌نشینی‌های قابل‌توجه را به تأخیر بیندازد یا حتی در صورت امکان، آنها را ناکام بگذارد؛ حتی اگر هر گونه عقب‌نشینی به مواضعی انجام شود که هنوز کاملاً در داخل این منطقه (غزه) قرار دارند.

میانجی‌های پاکستانی و قطری نسبت به ازسرگیری مذاکرات متوقف‌شده میان واشنگتن و تهران «به‌زودی» و با «خوش‌بینی محتاطانه» امیدوارند؛ این تحول پس از آن رخ می‌دهد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، حملات نظامی برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران را لغو کرد. منابع دولتی پاکستان روز یکشنبه این موضوع را اعلام کردند.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: به گفته این منابع، میانجی‌ها انتظار دارند تا پایان هفته جاری نشانه‌های مثبتی درباره ازسرگیری مذاکرات ظاهر شود.

یکی از منابع آگاه از تلاش‌های دیپلماتیک جاری گفت: «میانجی‌های پاکستانی و قطری، همراه با دیگر شرکای منطقه‌ای، در تماس مستمر با واشنگتن و تهران هستند تا پس از متقاعد کردن ترامپ به خودداری از حملات جدید علیه ایران، زمینه ازسرگیری مذاکرات را فراهم کنند.»

ترامپ روز شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که «ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه» خواستار فرصت بیشتری برای نهایی کردن توافقی شده‌اند که به بازگشایی فوری، کامل و بدون قید و شرط تنگه هرمز و همچنین پایان دادن به تهدید هسته‌ای ایران منجر شود.

او همچنین اعلام کرد که اسرائیل نیز با تعلیق حملات موافقت کرده و نوشت: «همه دست به کار شوید و این توافق را نهایی کنید.»

منابع پاکستانی افزودند که فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان که نقش فعالی در روند میانجی‌گری ایفا کرده است، روز شنبه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت‌وگو کرد تا درباره راه‌های کاهش تنش‌های فزاینده و بازگشت به میز مذاکره رایزنی کند.

این منابع همچنین گفتند که ایالات متحده و ایران از طریق میانجی‌ها در حال تبادل پیام هستند تا برای پایان دادن به درگیری‌ها به مدت دو هفته و ازسرگیری مذاکرات به تفاهم برسند.

توقف حملات، راه را برای ازسرگیری مذاکرات هموار می‌کند

به گفته این منابع، آتش‌بس دو هفته‌ای بخشی از طرح مشترک کاهش تنش بود که ماه گذشته از سوی پاکستان و قطر پیشنهاد شد تا زمینه برای ازسرگیری مذاکرات بر اساس توافق چارچوبی که در ماه ژوئن در اسلام‌آباد حاصل شده بود، فراهم شود.

یکی از منابع آگاه گفت: «گسترش درگیری‌ها در هفته‌های اخیر، از جمله حملات [انصارالله یمن] به عربستان سعودی و در دریای سرخ، وضعیت پیچیده خاورمیانه را بیش از پیش بحرانی کرده است.»

او افزود: «اما نکته مثبت این است که همه طرف‌های ذی‌نفع به‌خوبی از پیامدهای گسترش جنگ بر اقتصاد جهانی آگاه هستند و تمایل دارند به این وضعیت پایان دهند.»

ماه گذشته، اسلام‌آباد و دوحه طرح مشترک کاهش تنش را پیشنهاد کردند که از آمریکا و ایران می‌خواست در گام نخست به مواضع پیش از ۹ ژوئیه بازگردند تا مذاکرات متوقف‌شده برای پایان دائمی درگیری‌ها از سر گرفته شود.

با این حال، هنوز هیچ جزئیاتی درباره واکنش واشنگتن و تهران به این پیشنهاد منتشر نشده است.

این منبع افزود: «در حال حاضر، مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان وقفه در حملات را حفظ کرد.»

او ادامه داد: «اگر میانجی‌ها بتوانند این توقف درگیری‌ها را برای حدود یک هفته حفظ کنند، برداشتن گام‌های بعدی برای کشاندن دو طرف درگیر به پای میز مذاکره بسیار آسان‌تر خواهد بود.»

بر اساس این گزارش، پاکستان که در ماه آوریل نیز در برقراری آتش‌بس میانجی‌گری کرده بود، در ماه ژوئن همچنین به آمریکا و ایران کمک کرد تا به یک توافق چارچوبی برای پایان دادن به درگیری و دستیابی به یک توافق صلح پایدار برسند.

با این حال، تنش‌ها ماه گذشته بار دیگر، به‌ویژه بر سر کشتیرانی در تنگه هرمز، تشدید شد.

وزارت خارجه قطر اعلام کرد: وزیر خارجه قطر با وزیر خارجه عربستان سعودی درباره تلاشهای کاهش تنش در منطقه به صورت تلفنی گفت‌وگو کرد

دیپلمات‌های ارشد قطر و کویت درباره تلاش‌ها برای کاهش تنش در منطقه رایزنی کردند.

به گزارش انتخاب، وزارت امور خارجه قطر نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر در گفت‌وگوی تلفنی با وزیر امور خارجه کویت، درباره تلاش‌ها برای کاهش تنش در منطقه گفت‌وگو کرد.

دو طرف در این تماس، روابط همکاری میان دو کشور و راه‌های تقویت و گسترش آن را بررسی کردند و همچنین آخرین تحولات منطقه‌ای، به‌ویژه تلاش‌های دیپلماتیک و هماهنگی مشترک برای کاهش تنش را مورد بحث قرار دادند.

نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر در این تماس بر ضرورت پایبندی همه طرف‌ها به گفت‌وگو و دیپلماسی و اجرای توافقات حاصل‌شده در چارچوب یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران تأکید کرد.

فارس نوشت: یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، ادعاهای مطرح‌شده درباره موافقت ایران با بازگشایی تنگه هرمز را تکذیب کرد و گفت: «جمهوری اسلامی ایران هیچ توافقی درباره بازگشایی تنگه هرمز نداشته و اخبار منتشرشده در این باره کذب است.»

روزنامه هاآرتص نوشت: دونالد ترامپ به مهارت خود در معامله‌گری افتخار می‌کند، اما در نهایت او متخصص حرف‌های توخالی است.

به گزارش انتخاب، او همواره اوضاع را تا آخرین حد ممکن پیش می‌برد، به این امید که طرف مقابل ابتدا عقب‌نشینی کند؛ سپس پیروزی بزرگی را اعلام می‌کند و بنا به درخواست طرف‌های دیگر، یک فرصت دیگر به ایرانی‌ها می‌دهد.

ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شد: «ایالات متحده آمریکا کاملاً مسلح و آماده است تا در برابر جمهوری اسلامی ایران، با سطوحی از وحشت نظامی، قدرت و توانمندی که از زمان جنگ جهانی دوم بی‌سابقه بوده، اقدام کند.»

او در ادامه ادعا کرد: «با وجود این، ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه از ما خواستند که از هرگونه حمله خودداری کنیم، زیرا بر سر چارچوب یک توافق به توافق رسیده‌اند. این توافق شامل بازگشایی فوری، کامل و تمامعیار تنگه هرمز و پایان دادن به تهدید هسته‌ای ایران خواهد بود.»

وی افزود: «بر اساس این درخواست، من موافقت کرده‌ام که به خاطر منافع آیندهٔ جهان و همچنین بقای یک ایران موفق و مرفه، حمله را لغو کنم، مشروط بر اینکه بتوانیم به سرعت به یک توافق دست یابیم. اسرائیل نیز در این تعهد با من همراه است. همه دست به کار شوید و آن را به انجام برسانید.»

خبرنگار خبرگزاری اکسیوس، لغو حملات به ایران از سوی ترامپ را نشانه کاهش میزان نفوذ نتانیاهو بر رئیس‌جمهور آمریکا دانست.

به گزارش انتخاب، باراک راوید، خبرنگار اکسیوس گفن: لغو حملات به ایران، بار دیگر نشان داد که میزان نفوذ نتانیاهو بر ترامپ تا چه اندازه کاهش یافته است.

سرپرست وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تأکید کرد: تهدیدات اخیر دشمن را مبنای ارتقای قدرت خود قرار می‌دهیم.

به گزارش انتخاب، سردار سید مجید ابن‌الرضا در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «اظهارات اخیر دشمن، هرچند در بستر عملیات روانی و جنگ محاسباتی مطرح می‌شود، اما از نگاه ما هر تهدیدی، یک تهدید واقعی و قابل اعتناست.»

وی افزود: «نه غافلگیر می‌شویم و نه منفعل؛ تهدید را مبنای افزایش آمادگی، تقویت بازدارندگی و ارتقای قدرت خود قرار می‌دهیم.»

کانال ۱۲ اسرائیل مدعی شد: ایران با پیشنهاد توافقی که درباره ترتیبات بازگشایی تنگه هرمز تدوین کرده‌اند، موافقت کرده است.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: واکنش مثبت ایران یکی از عواملی بود که دونالد ترامپ را به موافقت با لغو حمله به ایران ترغیب کرد.

بر اساس این پیشنهاد، کشتی‌های ورودی به خلیج فارس از طریق آب‌های سرزمینی ایران در تنگه هرمز عبور خواهند کرد، در حالی که کشتی‌های خروجی از خلیج فارس از طریق آب‌های سرزمینی عمان عبور خواهند کرد.

میانجی‌های قطری همچنان به گفت‌وگوهای خود با ایران ادامه می‌دهند تا حمایت تهران از تفاهمات حاصل‌شده را تضمین کنند.

خبرگزاری عربستان نوشت: محمد بن سلمان و دونالد ترامپ با یکدیگر به صورت تلفنی گفت‌وگو کردند‌‌.

به گزارش انتخاب، ولیعهد عربستان سعودی و ترامپ تلفنی تحولات اوضاع منطقه را بررسی کردند.

ولیعهد عربستان سعودی و ترامپ بازتاب‌های اوضاع منطقه را در سطوح مختلف بررسی کردند.

 ولیعهد عربستان سعودی بر ضرورت حاکم کردن زبان گفت‌وگو برای کاهش تنش‌ها تأکید کرد.

 ولیعهد عربستان سعودی به ترامپ بر اهمیت انجام تلاش‌ها برای دستیابی به آرامشی که زمینه‌ساز راه‌حل‌های دیپلماتیک باشد، تأکید کرد

ولیعهد عربستان سعودی به ترامپ بر اهمیت به کارگیری تمامی تلاش‌ها برای جلوگیری از کشانده شدن به یک جنگ گسترده‌تر تأکید کرد.

دولت عراق اعلام کرد که گزارش‌های منتشر شده درباره فرود هواپیماهای آمریکایی در پایگاه هوایی «عین الاسد» در استان «الانبار» صحت ندارد و این گزارش‌ها مبتنی بر هیچ اطلاعات یا داده‌های رسمی نیستند.

به نقل از بغداد الیوم، سرتیپ «سعد معن» رئیس بخش اطلاع‌رسانی امنیتی عراق اعلام کرد: مطالب منتشر شده در برخی شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها مبنی بر فرود هواپیماهای آمریکایی در پایگاه هوایی عین الاسد، تکذیب می‌شود. وی با تاکید بر نادرستی این گزارش‌ها گفت این مطالب مبتنی بر هیچ اطلاعات یا داده‌های رسمی نیستند.

سی‌ان‌ان‌ نوشت: بار دیگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از تشدید تهدیدآمیز حملات آمریکا به ایران عقب‌نشینی کرده است.

به گزارش انتخاب، ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» نوشت که نیروهای نظامی آمریکا «فشنگ‌گذاری شده و آماده» هستند تا سطوحی از «وحشت، قدرت و توان نظامی» را به کار گیرند که «از زمان جنگ جهانی دوم بی‌سابقه» بوده، اما تصمیم به لغو حملات گرفته است، زیرا تهران و سایر کشورهای خاورمیانه درخواست کرده‌اند که «از هرگونه حمله خودداری شود».

کارشناسان به فشار اقتصادی ناشی از جنگ بر متحدان آمریکا در سراسر منطقه به‌عنوان دلیلی برای تمایل آنها به توقف خصومت‌ها اشاره کرده‌اند. و آنها خاطرنشان کرده‌اند که ایران نیز با همان سختی‌های اقتصادی مواجه است.

نیروی نظامی ایران همچنان ضرباتی را حفظ کرده است، همانطور که حملات مرگبار به نیروهای آمریکایی در منطقه در ماه گذشته نشان داد.

در همین حال، نیروهای نظامی آمریکا با پرسش‌های دشواری درباره توانایی خود در دفاع از نیروهای آمریکایی مواجه هستند، زیرا ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت و سامانه دفاعی تاد به‌طور فزایندهای تحت فشار قرار گرفته است.

گزارش هفته گذشته مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) نشان داد که موجودی موشک‌های رهگیر پاتریوت، که موشک دفاعی اصلی در زرادخانه آمریکا محسوب می‌شود، به حدود یک سوم سطح پیش از جنگ خود کاهش یافته است، از ۲,۳۳۰ به بین ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند تا تاریخ ۲۷ ژوئیه.

بر اساس گزارش CSIS، موشکه‌ای رهگیر تاد که برای برخورد با موشکهای بالستیک مدت‌ها پیش از نزدیک شدن به اهدافشان طراحی شده‌اند، از ۴۵۲ فروند پیش از جنگ به ۲۷۸ فروند یا کمتر در حال حاضر کاهش یافته است.

مصرف این مهمات همراه با سایر تلفات تجهیزاتی از جمله جنگنده‌ها، هواپیماهای هشداردهنده و شناسایی هوابرد، بالگردها و پهپادها بوده است.

در دریا، دارایی‌های نیروی دریایی آمریکا شاهد مأموریت‌های طولانی‌مدتی بوده‌اند که می‌تواند تعمیرات و نگهداریه‌ای مورد نیاز را به تعویق بیندازد.

نخست وزیر اسبق اسرائیل اظهار کرد: توافق با حماس کاملاً اسرائیل را نادیده می‌گیرد و شامل خلع سلاح حماس نمی‌شود.

به گزارش انتخاب، ایهود باراک، نخست وزیر اسبق اسرائیل گفت: توافق با حماس کاملاً اسرائیل را نادیده می‌گیرد و شامل خلع سلاح یا تبعید رهبران حماس نمی‌شود.

وی افزود: حقیقت تلخ این است که ترامپ به نخست‌وزیر توجهی نمی‌کند و بارها به خبرنگاران گفته که نتانیاهو آنچه را که (ترامپ) بر او دیکته می‌کند، اجرا خواهد کرد.

سی‌ان‌ان‌ نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز شنبه در حالی که از لغو حملات برنامه‌ریزی‌شده به ایران خبر می‌داد، مدعی شد که ایران و «دیگر کشورهای خاورمیانه» از او خواسته‌اند که دست نگه دارد.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: اوایل همان روز، منابعی گفتند که ترامپ با ولی‌عهد عربستان گفت‌وگو کرده و شاهزاده سعودی نگرانی‌های خود را دربارهٔ حملات احتمالی جدید آمریکا مطرح کرده است.

سدریک لایتون، تحلیلگر نظامی سی.ان.ان و سرهنگ بازنشستهٔ نیروی هوایی آمریکا، گفت که هم ریاض و هم تهران نیاز دارند از تشدید خصومت‌ها در منطقه جلوگیری کنند.

به گفتهٔ لایتون، عربستان تحت فشار است تا تنگهٔ هرمز—که بخش زیادی از نفت و دیگر صادراتش از آن عبور می‌کند—دوباره باز شود. او گفت: «آن‌ها از نظر اقتصادی در معرض خطر هستند.»

لایتون خاطرنشان کرد که عربستان به‌عنوان یک متحد کلیدی آمریکا در خلیج فارس، نفوذ قابل‌توجهی بر ترامپ دارد.

او افزود: «این منطقه‌ای است که ایالات متحده تا حد زیادی به دیپلماسی عربستان وابسته است و به‌نظر من، این موضوع تأثیر زیادی بر تصمیم رئیس‌جمهور ترامپ برای چشم‌پوشی از حمله به ایران، دست‌کم در کوتاه‌مدت، داشت.»

الجزیره نوشت: بن سلمان، در تماس تلفنی با ترامپ هشدار داد که حمله به تأسیسات انرژی یا دیگر زیرساخت‌های حیاتی ایران می‌تواند به اقدام تلافی‌جویانه ایران علیه تأسیسات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: ۲۸ ژوئیه: دونالد ترامپ در کاخ سفید با نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار کرد. دو طرف درباره گزینه‌های مقابله با ایران، از جمله ادامه اقدام نظامی، گفت‌وگو کردند.

۲۹ ژوئیه: وزیر دفاع عربستان، خالد بن سلمان، در واشنگتن با ترامپ و معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس، دیدار کرد و بنا بر گزارش‌های سی‌ان‌ان، پیامی از ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، درباره جنگ و خطر گسترش درگیری در منطقه به آنان منتقل کرد.

۳۱ ژوئیه: ترامپ در نشست کابینه در کمپ دیوید گفت آمریکا تا زمانی که تهران دیگر توان تحمل فشار را نداشته باشد، «بسیار سخت» به ایران حمله خواهد کرد.

صبح شنبه، ۱ اوت: ترامپ بدون هیچ توضیحی چندین عکس از جنگنده‌ها را در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرد.

بعدازظهر شنبه، ۱ اوت: بنا بر گزارش‌های اکسیوس و سی‌ان‌ان، ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، در تماس تلفنی با ترامپ هشدار داد که حمله به تأسیسات انرژی یا دیگر زیرساخت‌های حیاتی ایران می‌تواند به اقدام تلافی‌جویانه ایران علیه تأسیسات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.

شنبه شب، ۱ اوت: ترامپ در تروث سوشال اعلام کرد که حمله برنامه‌ریزی‌شده را لغو کرده است. او مدعی شد ایران و دیگر کشورهای منطقه از واشنگتن خواسته‌اند فعلاً از حمله خودداری کند، زیرا «چارچوب‌های یک توافق» مورد توافق قرار گرفته است.

مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا مدعی شد: رویکرد ایران باید تغییر کند.

وزیر خارجه آمریکا در مصاحبه‌ با «لارا ترامپ» عروس دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا و مجری شبکه فاکس‌نیوز که شنبه شب به وقت شرق آمریکا پخش شد، اعتراف کرد: «آنها هنوز موشک و پهپاد دارند.»

المیادین نوشت: لغو حملات به ایران، با تلاش‌های معاون ترامپ و ژنرال دن کین صورت گرفت.

به گزارش انتخاب، تعلیق حمله آمریکا به ایران پس از تلاش‌های جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و رئیس ستاد ارتش آمریکا برای منصرف کردن ترامپ از این کار صورت گرفت.

رئیس‌جمهور آمریکا ادعا کرد که به شرط دستیابی به یک توافق سریع، با لغو حملات برنامه‌ریزی شده به ایران موافقت کرده است.

به گزارش انتخاب، ترامپ اظهار کرد: با لغو حمله به ایران موافقت کردم.

او مدعی شد: ایران و کشورهای دیگر در خاورمیانه، پس از توافق بر سر ویژگی‌های یک معامله، خواستار به تعویق انداختن هرگونه حمله شده‌اند.

وی ادعا کرد: لغو حمله برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران، مشروط به توانایی دستیابی سریع به یک توافق است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ادعا کرد: من برای آینده جهان و بقای ایران، در ازای امکان دستیابی سریع به توافق، با لغو حمله موافقت کردم.

وی افزود: اسرائیل به شرط دستیابی سریع به توافق، در پایبندی به لغو حمله به ایران با ما همراه می‌شود‌.

اکسیوس نوشت: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز شنبه در تماس تلفنی با دونالد ترامپ نسبت به برنامه او برای انجام حملات گسترده جدید علیه ایران ابراز نگرانی کرد.

این موضوع را دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از این تماس اعلام کرده‌اند.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

ترامپ به‌طور جدی در حال بررسی حمله به اهداف انرژی ایران در روزهای آینده است؛ اقدامی که در واکنش به حمله موشکی ایران به یک پایگاه آمریکایی در اردن و ادامه اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز مطرح شده است. با این حال، او هنوز دستور نهایی برای این حملات را صادر نکرده است.

تصویر کلی

چنین حمله‌ای می‌تواند به بی‌سابقه‌ترین مرحله تشدید تنش در جنگ پنج‌ماهه منجر شود؛ جنگی که چندین بار با تلاش‌های دیپلماتیک ترامپ برای مذاکره متوقف شد، اما پس از شکست این تلاش‌ها دوباره از سر گرفته شد.

جزئیات

ایران تهدید کرده است که در صورت وقوع حمله، تأسیسات انرژی و زیرساختی اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.

یکی از مقام‌های آمریکایی به آکسیوس گفت: «سعودی‌ها نگرانی خود را ابراز کردند و خواستار شفاف شدن برنامه عملیاتی آمریکا شدند.»

یک منبع دیگر نیز گفت: «محمد بن سلمان از ترامپ خواست تنش‌ها را کاهش دهد و از انجام این حملات خودداری کند.»

کاخ سفید و سفارت عربستان در واشنگتن از اظهار نظر درباره این تماس خودداری کردند.

دیدارهای اخیر

ترامپ روز چهارشنبه با شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، دیدار کرد.

به گفته یک منبع آگاه، این دیدار پس از ملاقات خالد بن سلمان با معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، به برنامه او اضافه شد. در آن دیدار، وزیر دفاع عربستان به ونس گفته بود که ریاض خواهان کاهش تنش با ایران است.

این موضع در حالی مطرح شد که آمریکا و عربستان همین هفته حملات مشترکی علیه گروه‌های نزدیک به ایران در عراق انجام داده بودند.

این منبع افزود که هدف از این دیدارها، انتقال دیدگاه‌های محمد بن سلمان درباره جنگ با ایران و تحولات کلی منطقه به دولت آمریکا بوده است.

نقش عربستان

عربستان یکی از مهم‌ترین متحدان آمریکا در منطقه است و با وجود برخی اختلافات در ماه‌های گذشته، ریاض در چند مقطع حساس بر سیاست ترامپ در قبال ایران تأثیرگذار بوده است.

تلاش‌های منطقه‌ای برای کاهش تنش

علاوه بر عربستان، قطر، امارات، ترکیه و پاکستان نیز در حال تلاش برای ترغیب آمریکا و ایران به کاهش تنش هستند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز شنبه با فیلدمارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، که نقش مهمی در میانجیگری میان تهران و واشنگتن داشته، گفت‌وگو کرد.

او همچنین با وزیران خارجه ترکیه و عربستان درباره احتمال حمله آمریکا رایزنی کرد.

عراقچی به همتای سعودی خود هشدار داد: «هرگونه اقدام خصمانه از سوی آمریکا یا اسرائیل، یا هرگونه مشارکت یا همکاری کشورهای منطقه در چنین اقداماتی، با پاسخی قاطع و متناسب از سوی نیروهای مسلح قدرتمند ایران روبه‌رو خواهد شد.»

آنچه باید زیر نظر داشت

میانجی‌های قطری روز شنبه به‌طور جداگانه با عباس عراقچی، استیو ویتکاف (فرستاده ویژه کاخ سفید) و مقام‌های عمانی گفت‌وگو کردند تا زمینه دستیابی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز را فراهم کنند.

به گفته یک منبع آگاه، این مذاکرات پیشرفت‌هایی داشته است، اما هنوز مشخص نیست که این پیشرفت‌ها برای مهار بحران و جلوگیری از تشدید تنش کافی باشد یا خیر.

محجوب الزویری، کارشناس الجزیره و مدیر مرکز مطالعات خلیج فارس در دانشگاه قطر در یک ادعای تایید نشده عنوان کرد:

ایران یک پیشنهاد از سوی آمریکا دریافت کرده که می‌تواند به کاهش تنش‌های کنونی منجر شود و تهران با جدیت در حال بررسی آن است.

به نظر می‌رسد این موضوع با رایزنی‌ها و تماس‌های فشرده ایران با چندین طرف بی‌ارتباط نباشد؛ تماس‌هایی که بخشی از آن‌ها، از جمله با پاکستان و ترکیه، به‌صورت رسمی اعلام شده‌اند.

پرس‌تی‌وی خبر داد که حمله‌ای گسترده یک اردوگاه متعلق به یک سازمان تروریستی تجزیه‌طلب را در سلیمانیه عراق هدف قرار داد.

فارس: بر اساس داده‌های ناوبری هوایی دقایقی پیش یک فروند هواپیمای آواکس آمریکا در آسمان عربستان رصد شده است.

آمریکا این هواپیما را از سال‌ها پیش برای جاسوسی هوایی و به عنوان رادار متحرک طراحی کرده و استفاده می‌کند.

این هواپیما که از نوع E-3G است به مقصد یمن پرواز می‌کند.

فیلیپ گوردون مشاور امنیت ملی معاون بایدن در تحلیلی عنوان کرد:

ترامپ اکنون به نظر می‌رسد فقط دارد هر چیزی را امتحان می‌کند تا شاید چیزی نتیجه بدهد.

حمله به اهداف انرژی و زیرساخت‌های غیرنظامی هیچ کاری برای جلوگیری از برنامه تسلیحات هسته‌ای که او مدام می‌گوید هدف اصلی است، انجام نخواهد داد (و در عین حال ادعا می‌کند که آن برنامه قبلاً نابود شده است). 

علاوه بر این، عقب انداختن بیشتر توان موشک‌های بالستیک و قابلیت‌های نظامی متعارف ایران (که او باز هم ادعا می‌کند قبلاً نابود شده‌اند) فایده چندانی ندارد، تا زمانی که ایران همچنان توانایی تهدید همسایگان خود و بستن تنگه هرمز را حفظ کند؛ چیزی که بمباران بیشتر مانع آن نخواهد شد. 

گزارش‌هایی مبنی بر اینکه او در حال بررسی تلاش برای اعمال محاصره زمینی علیه ایران است، نشان‌دهنده جست‌وجویی ناامیدانه و غیرواقع‌بینانه برای یافتن هر چیزی است که شاید بتواند کارساز باشد.

در همین حال، توانایی ایران برای وارد کردن آسیب سنگین به همسایگان خود و جهان، موضوعی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت؛ یک عدم تقارن که امیدهای ترامپ برای اینکه تهدیدهای پر سر و صدا یا تشدید واقعی تنش بتواند اهداف مبهم او را محقق کند، از بین می‌برد. 

اگر او تهدید خود برای بمباران زیرساخت‌های غیرنظامی را عملی کند، ایران علیه اهداف مشابه در منطقه که ما توان محافظت از آن‌ها را نداریم، واکنش نشان خواهد داد و هزینه‌ها غیرقابل‌تحمل خواهد شد.

ترامپ در اعماق وجودش احتمالاً می‌داند که تشدید تنش نتیجه نخواهد داد (و این دلیل آشکار شدن ناامیدی اوست)، اما مانند برخی از پیشینیان خود نمی‌تواند خود را متقاعد کند که کاری را انجام دهد که برای پایان دادن به جنگ ضروری است؛ کاری که به شجاعت سیاسی و خرد بیشتری نسبت به تشدید درگیری نیاز دارد. 

احتمالاً در نهایت این کار را خواهد کرد، اما فقط پس از آنکه در این فاصله، خسارات ناگفته بیشتری ایجاد کند.

هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه اعلام کرد: امشب با همتای ایرانی‌ام، عباس عراقچی، یک گفت‌وگوی تلفنی انجام دادیم.

به گزارش «انتخاب»، او افزود: در این گفت‌وگو، آخرین وضعیت روند مذاکرات در حال انجام را بررسی کردیم.

فیدان گفت: ترکیه همچنان به تلاش‌های خود برای پایان دادن به درگیری‌ها در منطقه‌مان و برقراری صلحی پایدار ادامه خواهد داد.

منابع عربی اعلام کردند: 

علی الزیدی، فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، ریاست یک نشست اضطراری برای بررسی تحولات امنیتی را بر عهده گرفت.

فرمانده کل نیروهای مسلح عراق بر جلوگیری از هرگونه تهدیدی که از خاک عراق علیه کشورهای همسایه انجام شود، تأکید کرد.

فرمانده کل نیروهای مسلح عراق دستور داد سازوکارهایی برای جلوگیری از تکرار هرگونه نقض احتمالی ایجاد شود.

الزیدی به دستگاه‌های امنیتی دستور داد مسئولیت‌های خود را برای حفاظت از حاکمیت عراق و حفظ حسن همجواری انجام دهند.

المیادین مدعی شد: اطلاعاتی وجود دارد که تأیید می‌کند گروه‌های تجزیه‌طلب برای انجام عملیات علیه ایران، از خاک عراق، در حال آماده‌سازی هستند.

عباس عراقچی وزیر امور خارجه در ادامه گفت‌وگوهای دیپلماتیک روز جاری خود، با فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه عربستان سعودی در خصوص تداوم توطئه ها و اقدامات تجاوزکارانه امریکا و اسرائیل در منطقه گفت‌وگو و تبادل نظر کرد.

وزیر امور خارجه با اشاره به آمادگی کامل جمهوری اسلامی ایران برای صیانت از حاکمیت، تمامیت سرزمینی و امنیت ملی کشور، تصریح کرد که هرگونه تجاوز، اقدام خصمانه امریکا و اسرائیل یا مشارکت و همراهی کشورهای منطقه با پاسخ قاطع و متناسب نیروهای مسلح مقتدر ما مواجه خواهد شد و مسئولیت تمامی پیامدهای ناشی از چنین ماجراجویی‌هایی بر عهده مسببان آن خواهد بود.