یک قرص که روزی یکبار مصرف میشود، توانسته است در برخی از افراد مبتلا به ویتیلیگو (پیسی)، رنگ ازدسترفته پوست را تا حد قابلتوجهی بازگرداند.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛ این یافته میتواند گزینه درمانی سادهتری در اختیار بیماران قرار دهد؛ بهویژه افرادی که ویتیلیگو بخشهای وسیعی از بدن یا نواحیای را درگیر کرده که دسترسی به آنها دشوار است.
برخلاف کرمهایی که باید روی هر لکه بهصورت جداگانه استفاده شوند، این قرص در سراسر بدن اثر میگذارد.
ویتیلیگو چرا ایجاد میشود؟
ویتیلیگو زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست حمله میکند. در نتیجه، لکههای سفیدرنگ روی پوست ظاهر میشوند.
این بیماری مسری نیست، اما لکههای قابل مشاهده آن میتوانند بر زندگی روزمره و سلامت روان فرد تأثیر بگذارند.
افراد مبتلا به ویتیلیگو ممکن است با انگ اجتماعی، اضطراب و طرد شدن از جمع مواجه شوند. بنابراین، بازگرداندن رنگ پوست فقط مسئله زیبایی نیست و میتواند از نظر روانی و اجتماعی نیز اهمیت زیادی داشته باشد.
درمانهای فعلی چه هستند؟
در حال حاضر، درمانهای ویتیلیگو شامل کرمهای دارویی و نوردرمانی است. این روشها میتوانند به بازگشت رنگ پوست کمک کنند، اما معمولاً به درمان مکرر طی چندین ماه نیاز دارند.
استفاده از کرم نیز زمانی که بخش بزرگی از بدن درگیر باشد، میتواند دشوار و زمانبر شود.
آزمایش قرص جدید روی بیش از ۶۰۰ بیمار
در مطالعه جدیدی که در مجله The Lancet منتشر شده، پژوهشگران دارویی به نام آپاداسیتینیب (Upadacitinib) را روی ۶۱۴ فرد مبتلا به ویتیلیگو آزمایش کردند. شرکتکنندگان شامل بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ ساله و بالاتر بودند.
این دو کارآزمایی در ۱۳۸ مرکز درمانی در ۱۸ کشور انجام شد. همه شرکتکنندگان به شایعترین نوع ویتیلیگو مبتلا بودند و لکههای سفید روی صورت و بخشهایی از بدنشان وجود داشت.
شرکتکنندگان بهطور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه روزانه ۱۵ میلیگرم آپاداسیتینیب دریافت کرد و گروه دیگر دارونما مصرف کرد.
این درمان به مدت ۴۸ هفته ادامه داشت و نه بیماران و نه پژوهشگرانی که وضعیت پوست آنها را ارزیابی میکردند، نمیدانستند چه کسی داروی واقعی دریافت میکند.
بازگشت رنگ پوست در برخی بیماران چشمگیر بود
در نخستین مطالعه، ۲۵ درصد از افرادی که آپاداسیتینیب دریافت کردند، دستکم ۷۵ درصد از رنگ ازدسترفته پوست صورتشان را دوباره به دست آوردند.
در گروه دارونما، این میزان تنها ۶ درصد بود.
نتایج مطالعه دوم نیز تقریباً مشابه بود؛ در این گروه ۲۳ درصد از بیماران دریافتکننده دارو به این میزان از بازگشت رنگ پوست رسیدند، در حالی که این رقم در گروه دارونما ۷ درصد بود.
بازگشت رنگ پوست فقط به صورت محدود نمیشد. در دو مطالعه، بهترتیب ۱۹ و ۲۱ درصد از بیماران دریافتکننده آپاداسیتینیب دستکم نیمی از رنگ ازدسترفته در نواحی درگیر بدن را به دست آوردند.
در مقابل، این میزان در هر دو گروه دارونما تنها ۶ درصد بود.
برخی بیماران حتی نتایج بهتری داشتند. در مجموع دو مطالعه، ۱۴ درصد از افراد دریافتکننده دارو حداقل ۹۰ درصد رنگ ازدسترفته پوست صورتشان را دوباره به دست آوردند؛ در حالی که این میزان در گروه دارونما تنها ۲ تا ۳ درصد بود.
نکته جالب اینکه در پایان دوره ۴۸ هفتهای، روند بازگشت رنگ پوست همچنان ادامه داشت. این موضوع نشان میدهد که درمان طولانیتر ممکن است بهبود بیشتری ایجاد کند؛ هرچند برای اثبات آن به بررسیهای بیشتر نیاز است.
آپاداسیتینیب چگونه عمل میکند؟
آپاداسیتینیب بخشی از فعالیت سیستم ایمنی را که در ایجاد ویتیلیگو نقش دارد، کاهش میدهد.
با آرامتر شدن این واکنش ایمنی، حمله به سلولهای سالم پوست کاهش پیدا میکند و ممکن است فرصت برای بازگشت رنگدانه به نواحی آسیبدیده فراهم شود.
این دارو در گروهی از داروها به نام مهارکنندههای JAK قرار دارد. داروهای دیگری از این خانواده نیز برای بیماریهایی که در آنها فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی باعث آسیب به پوست میشود، مورد بررسی قرار گرفتهاند.
از آنجا که این دارو به شکل قرص مصرف میشود و در سراسر بدن اثر میگذارد، ممکن است برای افرادی که ویتیلیگوی گسترده دارند یا لکههای آنها در نواحی دشوار برای استفاده از کرم قرار گرفته است، گزینه راحتتری باشد.
همچنین ممکن است برای برخی بیماران راحتتر از مراجعه مکرر به مراکز درمانی برای انجام نوردرمانی باشد.
آیا این قرص برای همه بیماران مؤثر است؟
خیر. نتایج مطالعه نشان میدهد که دارو در همه بیماران باعث بازگشت گسترده رنگ پوست نمیشود.
حدود سهچهارم بیمارانی که قرص مصرف کردند به هدف اصلی مطالعه، یعنی بازگشت حداقل ۷۵ درصد از رنگ ازدسترفته صورت، نرسیدند.
همچنین تقریباً چهار نفر از هر پنج بیمار نتوانستند حداقل نیمی از رنگ ازدسترفته در بدن خود را دوباره به دست آورند.
بنابراین، اگرچه نتایج امیدوارکننده است، اما این دارو هنوز برای همه افراد مبتلا به ویتیلیگو یک درمان قطعی محسوب نمیشود.
عوارض جانبی چه بود؟
برخی از عوارض شایع گزارششده شامل موارد زیر بود:
* عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی
* آکنه
* سردرد
* التهاب بینی و گلو
همچنین ۷ بیمار که دارو دریافت میکردند به زونا مبتلا شدند.
مشکلات جدی سلامتی در حدود ۴ درصد از بیماران گروه دارو در مطالعه اول و ۲ درصد در مطالعه دوم گزارش شد.
از آنجا که دوره مقایسه فقط ۴۸ هفته بود، هنوز نمیتوان درباره خطرات نادر یا عوارضی که ممکن است در بلندمدت ایجاد شوند، با اطمینان قضاوت کرد.
آپاداسیتینیب در صورت استفاده برای برخی بیماریهای دیگر، هشدارهایی درباره خطر عفونتهای جدی، سرطان، مشکلات قلبی و لختههای خونی دارد؛ بنابراین ایمنی طولانیمدت آن در درمان ویتیلیگو نیز باید همچنان مورد بررسی قرار گیرد.
آیا رنگ پوست بعد از قطع دارو باقی میماند؟
این یکی از پرسشهای مهمی است که هنوز پاسخ قطعی ندارد.
مشخص نیست که رنگ بازگشته پوست پس از قطع درمان تا چه مدت باقی میماند و آیا ممکن است دوباره لکههای سفید ظاهر شوند یا خیر.
شرکتکنندگان قرار است ۱۱۲ هفته دیگر نیز تحت پیگیری باشند. این دوره طولانیتر میتواند اطلاعات بیشتری درباره میزان بهبود، ماندگاری نتایج و ایمنی دارو ارائه دهد.
همچنین این مطالعات، آپاداسیتینیب را با کرمهای موجود یا نوردرمانی مقایسه نکردهاند؛ بلکه دارو در برابر دارونما آزمایش شده است.
از سوی دیگر، بیشتر شرکتکنندگان سفیدپوست بودند و افراد دارای پوست تیرهتر در این مطالعات حضور کمتری داشتند؛ بنابراین برای بررسی اثربخشی دارو در گروههای مختلف پوستی به تحقیقات بیشتری نیاز است.
یک نکته مهم درباره مطالعه
هزینه این پژوهش توسط شرکت AbbVie، سازنده آپاداسیتینیب، تأمین شده است. این شرکت در طراحی مطالعات، تحلیل دادهها و آمادهسازی مقاله نیز مشارکت داشته است.
در مجموع، این یافتهها شواهد اولیه امیدوارکنندهای ارائه میکنند که نشان میدهد یک قرص روزانه میتواند در برخی افراد مبتلا به ویتیلیگو بخش قابلتوجهی از رنگ ازدسترفته پوست را بازگرداند.
با این حال، مطالعات طولانیتر مشخص خواهند کرد که این بهبود تا چه اندازه ماندگار است، چه بیمارانی بیشترین سود را از این درمان میبرند و مصرف آن برای چه افرادی از نظر ایمنی مناسبتر است.
