مصرف روزانه غذاهای بستهبندیشده میتواند باعث شود بدون اینکه متوجه باشید، سدیم بیشتری دریافت کنید. یک متخصص کلیه توضیح میدهد که این موضوع چگونه میتواند در طول زمان بر سلامت کلیهها و سلامت عمومی بدن تأثیر بگذارد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ غذاهای بستهبندیشده در یک روز شلوغ و پرمشغله، در نگاه اول بیضرر به نظر میرسند. اما وقتی آن «فقط همین یک بار» به یک عادت روزانه تبدیل شود، چه اتفاقی میافتد؟
ممکن است خوردن غذاهای فرآوریشده هر روز آسان و راحت باشد، اما مصرف مداوم این خوراکیها میتواند بر سلامت کلیهها تأثیر بگذارد. یک متخصص کلیه از همه میخواهد درباره این عادت رایج و تأثیرات بلندمدت آن بر کلیهها آگاه باشند.
آیا غذای بستهبندیشده واقعاً برای کلیهها مضر است؟
متخصص نفرولوژی، توضیح میدهد که پاسخ به این سؤال به این سادگی نیست.
او میگوید: «از نظر بالینی، غذاهای فرآوریشده لزوماً کاملاً مضر نیستند.» نگرانی اصلی موضوع دیگری است؛ اینکه چه مقدار مواد نگهدارنده، شکر و چربی اضافه به این محصولات افزوده شده است.
به گفته دکتر سریواستاوا، افرادی که بهطور مرتب این غذاها را مصرف میکنند، بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا، چاقی و دیابت قرار دارند؛ عواملی که همگی از عوامل مهم خطر برای سلامت کلیهها محسوب میشوند.
یکی از مهمترین موادی که باید به آن توجه کرد، نمک اضافی است. مصرف زیاد نمک میتواند باعث احتباس آب در بدن و افزایش فشار خون شود.
این موضوع فقط یک نظر پزشکی نیست. در یک مطالعه بزرگ که در سال ۲۰۲۲ در مجله American Journal of Kidney Diseases منتشر شد، بیش از ۱۴ هزار بزرگسال فاقد بیماری کلیوی برای مدت میانه ۲۴ سال مورد بررسی قرار گرفتند. در طول این مطالعه، تقریباً ۵ هزار نفر به بیماری مزمن کلیه مبتلا شدند و ارتباط مشخصی میان مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده و افزایش خطر بیماری مزمن کلیه مشاهده شد.
چرا افزودنیهای فسفاتی میتوانند برای کلیهها نگرانکننده باشند؟
علاوه بر نمک و سایر مواد ذکرشده، دکتر سریواستاوا به خطر پنهان دیگری در غذاهای بستهبندیشده اشاره میکند: افزودنیهای فسفاتی.
او توضیح میدهد: «یکی دیگر از مشکلات، مصرف افزودنیهای فسفاتی است که معمولاً در بسیاری از غذاهای فرآوریشده وجود دارند.»
این افزودنیها نسبت به فسفر طبیعی موجود در بسیاری از مواد غذایی گیاهی، زیستفراهمی بیشتری دارند و راحتتر جذب بدن میشوند.
این مسئله برای افرادی که از قبل درجاتی از اختلال عملکرد کلیه دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. به گفته دکتر سریواستاوا، افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه در صورت دریافت زیاد فسفات، مستعد افزایش بیش از حد فسفر خون یا «هایپرفسفاتمی» هستند، زیرا کلیهها نمیتوانند فسفر اضافی را بهخوبی از بدن دفع کنند.
او همچنین تأکید میکند که میزان پتاسیم نیز باید با دقت مورد توجه قرار گیرد، بهویژه در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه پیشرفته و کسانی که دچار افزایش پتاسیم خون یا هایپرکالمی هستند.
یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۴ که نتایج چندین مطالعه طولانیمدت را بررسی کرده بود، نشان داد افرادی که بیشترین میزان غذاهای فوقفرآوریشده را مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان مصرف را داشتند، با ۲۵ درصد افزایش نسبی خطر ابتلا به بیماری مزمن کلیه مواجه بودند.
آیا غذای بستهبندیشده باعث میشود غذاهای سالمتر را کمتر مصرف کنیم؟
به گفته دکتر سریواستاوا، یک پیامد غیرمستقیم دیگر نیز وجود دارد که باید به آن توجه کرد.
مصرف منظم غذاهای فرآوریشده ممکن است باعث شود مواد غذایی سالمی مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل و غذاهای خانگی کمتر در رژیم غذایی فرد جای داشته باشند.
البته او بر یک نکته مهم نیز تأکید میکند. برخی تحقیقات علمی ارتباط میان مصرف غذاهای فرآوریشده و افزایش خطر مشکلات کلیوی را نشان دادهاند، اما رژیم غذایی تنها عامل مؤثر در ایجاد مشکلات مربوط به سلامت کلیه نیست.
تحقیقات انجامشده روی افرادی که از قبل به بیماری کلیوی مبتلا هستند نیز اهمیت این موضوع را حتی پس از تشخیص بیماری نشان میدهد.
یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ که در مجله American Journal of Kidney Diseases منتشر شد و بخشی از مطالعه CRIC بود، نشان داد مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده در بزرگسالان مبتلا به بیماری مزمن کلیه با پیشرفت سریعتر بیماری کلیوی، افزایش خطر مرگومیر و افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی ارتباط دارد.
آیا باید غذاهای بستهبندیشده را کاملاً کنار بگذاریم؟
لزوماً نه. به گفته دکتر سریواستاوا، «از نظر عملی، لازم نیست فرد غذای بستهبندیشده را کاملاً حذف کند. اما چنین غذاهایی نباید پایه اصلی رژیم غذایی باشند.»
او چند عادت ساده را پیشنهاد میکند:
برچسب مواد غذایی را با دقت بخوانید.
میزان نمک و شکر مصرفی خود را کنترل کنید.
مصرف غذاهای فرآوریشده و غذاهای آماده و فوری را کاهش دهید.
هر زمان امکان دارد، مواد غذایی تازه را انتخاب کنید.
دکتر سریواستاوا یک نکته مهم دیگر را نیز اضافه میکند: افرادی که به دیابت، فشار خون بالا یا مشکلات کلیوی مبتلا هستند، باید توجه بیشتری به رژیم غذایی خود داشته باشند.
جمعبندی
غذاهای بستهبندیشده بهخودیخود الزاماً مشکلساز نیستند. اما مصرف مداوم آنها طی سالهای طولانی میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا، دیابت و بیماری کلیوی را افزایش دهد.
این مسئله بیشتر به دلیل مقدار بالای نمک، شکر افزوده و افزودنیهای فسفاتی موجود در بسیاری از این محصولات است. مطالعات اخیر نیز ارتباط میان مصرف زیاد غذاهای فوقفرآوریشده و مشکلات کلیوی را بیش از پیش مورد توجه قرار دادهاند.
این موضوع برای افرادی که به دلیل دیابت یا فشار خون بالا از قبل در معرض خطر بیشتری قرار دارند، اهمیت ویژهای دارد.
بهترین راه برای محافظت از سلامت بدن و کلیهها این است که غذاهای تازه و خانگی را پایه اصلی رژیم غذایی خود قرار دهید و غذاهای بستهبندیشده و فرآوریشده را به مصرف گهگاهی محدود کنید.
