از تغییرات بیدلیل وزن گرفته تا خستگی مداوم، برخی علائم شایع ممکن است نشانهای از وجود مشکل در عملکرد تیروئید باشند.
بهگزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ تیروئید غده کوچکی است، اما نقش بسیار مهمی در عملکرد بدن دارد. این غده پروانهایشکل که در جلوی گردن قرار دارد، هورمونهایی تولید میکند که در تنظیم سوختوساز، دمای بدن، ضربان قلب، گوارش و سطح انرژی نقش دارند.
وقتی تیروئید هورمون کافی تولید نکند، کمکاری تیروئید ایجاد میشود و تولید بیش از حد هورمون میتواند به پرکاری تیروئید منجر شود. هر دو حالت میتوانند سلامت روزمره را تحت تأثیر قرار دهند، اما علائم آنها گاهی با استرس، افزایش سن یا مشکلات شایع دیگر اشتباه گرفته میشوند.
در ادامه، ۱۰ نشانهای را بررسی میکنیم که به گفته متخصص غدد ، ممکن است نشاندهنده اختلال در عملکرد تیروئید باشند.
۱. افزایش یا کاهش وزن بدون دلیل مشخص
تغییر ناگهانی یا غیرقابل توضیح وزن میتواند یکی از قابلتوجهترین علائم مرتبط با اختلالات تیروئید باشد.
در کمکاری تیروئید، سوختوساز بدن کند میشود و ممکن است فرد حتی بدون تغییر قابلتوجه در میزان غذا خوردن، دچار افزایش وزن شود.
در مقابل، پرکاری تیروئید میتواند اثر معکوس داشته باشد و باعث کاهش وزن بدون دلیل، حتی با وجود اشتهای طبیعی یا افزایشیافته، شود.
البته تغییرات وزن دلایل بسیار زیادی دارند و صرفاً بر اساس وزن نمیتوان وجود مشکل تیروئید را تشخیص داد.
۲. خستگی و بیحالی مداوم
اگر با وجود خواب کافی همچنان دائماً احساس خستگی میکنید، ممکن است کمکاری تیروئید یکی از عوامل آن باشد.
کاهش هورمونهای تیروئیدی میتواند بسیاری از فرآیندهای بدن را کند کند و باعث شود فرد احساس بیحالی، کندی و کمبود انرژی داشته باشد.
برخی افراد ممکن است کاهش تمرکز یا دشواری در انجام کارهای روزمره را نیز تجربه کنند.
البته خستگی مداوم میتواند به دلایل دیگری مانند کمخونی، خواب نامناسب، استرس و سایر بیماریها نیز ایجاد شود؛ بنابراین بررسی دقیق علت اهمیت دارد.
۳. احساس غیرعادی سرما یا گرما
آیا در حالی که دیگران احساس راحتی میکنند، شما دائماً به دنبال پوشیدن لباس گرمتر هستید؟
حساسیت بیشتر به سرما یکی از علائم شایع کمکاری تیروئید است؛ زیرا کاهش سرعت سوختوساز باعث میشود بدن گرمای کمتری تولید کند.
در مقابل، افراد مبتلا به پرکاری تیروئید ممکن است بیش از حد احساس گرما کنند یا بیشتر از معمول عرق بریزند، حتی زمانی که دمای محیط کاملاً مناسب است.
اگر تحمل شما نسبت به گرما یا سرما بهطور مداوم نسبت به گذشته تغییر کرده است، بهتر است این موضوع را با پزشک مطرح کنید.
۴. تغییر در ضربان قلب
هورمونهای تیروئید روی ضربان قلب تأثیر میگذارند.
در پرکاری تیروئید ممکن است ضربان قلب سریع یا کوبنده شود و گاهی تپش قلب، اضطراب یا تعریق نیز همراه آن باشد.
در کمکاری تیروئید، ضربان قلب ممکن است کاهش پیدا کند.
اگر بهطور مکرر دچار تپش قلب، ضربان قلب غیرعادی سریع یا کند، سرگیجه یا غش میشوید، لازم است توسط پزشک بررسی شوید.
۵. نازک شدن یا ریزش مو
تغییرات مو نیز گاهی میتواند سرنخی از اختلالات تیروئید باشد.
هم کمکاری و هم پرکاری تیروئید میتوانند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کنند و باعث نازک شدن مو یا افزایش ریزش آن شوند.
برخی افراد ممکن است متوجه تغییر در ابروها، بهویژه نازک شدن قسمت خارجی ابرو، نیز شوند.
البته ریزش مو میتواند دلایل مختلفی مانند کمبودهای تغذیهای، تغییرات هورمونی، استرس، برخی داروها و بیماریهای دیگر داشته باشد.
۶. خشکی پوست یا تغییر در میزان تعریق
هورمونهای تیروئید روی پوست و توانایی آن برای حفظ رطوبت تأثیر دارند.
افراد مبتلا به کمکاری تیروئید ممکن است دچار پوست خشک، زبر یا پوستهپوسته شوند و کمتر از معمول عرق کنند.
در پرکاری تیروئید، ممکن است وضعیت برعکس باشد و فرد دچار تعریق بیشتر و پوست گرمتر و گاهی مرطوبتر شود.
اگر تغییرات پوستی بهطور مداوم وجود دارند و همراه با سایر علائم احتمالی تیروئید هستند، بهتر است فقط بهعنوان یک مشکل ظاهری یا پوستی در نظر گرفته نشوند و علت آن بررسی شود.
۷. یبوست یا دفع مکرر مدفوع
تیروئید میتواند بر سرعت حرکت غذا در دستگاه گوارش تأثیر بگذارد.
در کمکاری تیروئید، حرکات روده ممکن است کاهش پیدا کند و در نتیجه یبوست ایجاد شود.
در پرکاری تیروئید، روند گوارش ممکن است سریعتر شود و فرد دچار دفع مکرر مدفوع یا اسهال شود.
علائم گوارشی بسیار شایع هستند و دلایل مختلفی دارند؛ اما اگر تغییرات ناگهانی و مداوم در عادات دفع، همراه با تغییر وزن یا سطح انرژی ایجاد شود، بررسی عملکرد تیروئید میتواند منطقی باشد.
۸. تغییرات خلقوخو و تمرکز
اختلالات تیروئید فقط روی علائم جسمی تأثیر نمیگذارند و میتوانند وضعیت روحی و ذهنی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
کمکاری تیروئید ممکن است با افت خلق، مشکل در تمرکز، کند شدن روند فکر کردن و کاهش انگیزه همراه باشد.
در مقابل، پرکاری تیروئید ممکن است باعث اضطراب، تحریکپذیری، بیقراری و مشکل در خواب شود.
البته این علائم در استرس، اختلالات خواب و مشکلات سلامت روان نیز دیده میشوند. اما اگر تغییرات خلقی همراه با علائمی مانند تغییر وزن، تپش قلب یا حساسیت به دما باشند، بهتر است عملکرد تیروئید نیز بررسی شود.
۹. تغییر در چرخه قاعدگی
هورمونهای تیروئید با سیستم تولیدمثل ارتباط دارند و اختلالات تیروئیدی میتوانند الگوی قاعدگی را تغییر دهند.
در کمکاری تیروئید ممکن است پریودها شدیدتر یا مکررتر شوند.
در پرکاری تیروئید، ممکن است پریودها سبکتر یا با فاصله بیشتری رخ دهند.
البته تغییرات قاعدگی دلایل متعددی دارند؛ بنابراین اگر چرخه قاعدگی برای مدتی غیرطبیعی یا متفاوت از حالت معمول شده است، بهتر است با پزشک مشورت شود.
۱۰. تورم یا برآمدگی در گردن
وجود تورم قابل مشاهده یا قابل لمس در قسمت جلویی گردن میتواند گاهی نشانه بزرگ شدن غده تیروئید باشد که به آن گواتر گفته میشود.
ندولها یا گرههای تیروئیدی نیز میتوانند باعث ایجاد توده یا برآمدگی در گردن شوند.
برخی بیماریهای تیروئید حتی در شرایطی که سطح هورمونهای تیروئیدی طبیعی است، میتوانند باعث بزرگ شدن غده شوند.
بنابراین ایجاد توده جدید در گردن باید توسط پزشک بررسی شود و نباید خودسرانه به مشکل تیروئید نسبت داده شود.
اگر تورم گردن بهسرعت بزرگ شود یا با مشکل در بلع یا تنفس همراه باشد، مراجعه پزشکی باید سریعتر انجام شود.
آیا علائم تیروئید در همه افراد یکسان است؟
خیر. همه افراد مبتلا به اختلال تیروئید علائم یکسانی ندارند.
برخی افراد ممکن است چندین علامت داشته باشند، در حالی که برخی دیگر فقط یک یا دو نشانه را تجربه کنند. علائم همچنین ممکن است بهتدریج ایجاد شوند و به همین دلیل فرد آنها را نادیده بگیرد.
این مسئله بهخصوص در کمکاری تیروئید شایع است؛ بهطوری که خستگی، افزایش وزن، خشکی پوست یا یبوست ممکن است در ابتدا به افزایش سن یا سبک زندگی نسبت داده شوند.
نکته مهم: وجود این علائم بهتنهایی به معنی ابتلا به بیماری تیروئید نیست.
مشکلات تیروئید چگونه تشخیص داده میشوند؟
پزشک معمولاً ابتدا درباره سابقه پزشکی فرد سؤال میکند و معاینه انجام میدهد. سپس برای بررسی عملکرد تیروئید، آزمایش خون درخواست میشود.
دو مورد از مهمترین آزمایشها عبارتاند از:
* TSH یا هورمون محرک تیروئید
* T4 یا تیروکسین
اگر نتایج آزمایش نشاندهنده اختلال تیروئید باشند، ممکن است آزمایشهای بیشتری برای مشخص شدن علت مشکل درخواست شود.
در برخی موارد، بهخصوص زمانی که ندول یا بزرگشدگی تیروئید وجود دارد، ممکن است سونوگرافی تیروئید یا سایر روشهای تصویربرداری نیز لازم باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر چند علامت بهطور مداوم وجود دارند، بهتر است با پزشک مشورت کنید؛ برای مثال:
تغییر وزن بدون دلیل همراه با خستگی، تغییر در عادات دفع، حساسیت غیرعادی به سرما یا گرما یا بینظمی قاعدگی.
همچنین در موارد زیر بهتر است حتماً ارزیابی پزشکی انجام شود:
* تپش قلب مداوم یا بدون علت مشخص
* ایجاد توده یا تورم جدید در گردن
* مشکل در بلع یا تنفس
* کاهش وزن قابلتوجه و غیرقابل توضیح
* ضعف شدید یا تشدید علائم
تشخیص زودهنگام میتواند به تنظیم سطح هورمونهای تیروئید و پیشگیری از عوارض کمک کند.
جمعبندی
تیروئید روی بسیاری از سیستمهای مهم بدن تأثیر میگذارد؛ بنابراین اختلال در عملکرد آن میتواند خودش را به شکل علائمی نشان دهد که در نگاه اول کاملاً معمولی به نظر میرسند.
تغییرات بیدلیل وزن، خستگی، حساسیت به سرما یا گرما، ریزش مو، تغییرات گوارشی، مشکلات خلقی و تغییرات قاعدگی همگی میتوانند در اختلالات تیروئید دیده شوند.
با این حال، هیچکدام از این علائم بهتنهایی ثابت نمیکنند که تیروئید دچار مشکل شده است. اگر چند علامت بهطور همزمان یا برای مدت طولانی وجود داشته باشند، یک آزمایش خون ساده برای بررسی عملکرد تیروئید میتواند مشخص کند که آیا تیروئید در بروز این مشکلات نقش دارد یا خیر.
