بلومبرگ نوشت: افزایش هزینه برق در حالی رخ میدهد که اروپا تلاش میکند اقتصاد خود را برقی کند و وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی را کاهش دهد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: با نزدیک شدن اروپا به فصل زمستان، بازارهای برق قویترین هشدار خود از زمان بحران انرژی را صادر کردهاند.
قیمت عمدهفروشی برق برای ماه ژانویه در آلمان، بزرگترین اقتصاد اروپا، در بازار بورس انرژی اروپا (EEX) به بیش از ۱۸۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت رسیده که بیش از ۶۰ درصد نسبت به یک سال قبل افزایش یافته است.
عامل اصلی این افزایش، گاز طبیعی است؛ سوختی که طی هفتههای اخیر جهش کرده، زیرا اروپا در شرایط تشدید رقابت جهانی برای گاز با مشکل پر کردن ذخایر خود مواجه شده است. جنگ ایران نیز فشار بر بازار را افزایش داده و بسته شدن تنگه هرمز موجب قطع عرضه گاز از قطر شده است.
افزایش هزینه برق در شرایطی رخ میدهد که اروپا تلاش میکند اقتصاد خود را برقی و وابستگیاش به سوختهای فسیلی وارداتی را کمتر کند؛ سوختهایی که اختلال در عرضه آنها بارها اروپا را در معرض جهش قیمت قرار دادهاند. اروپا از زمان حمله روسیه به اوکراین و آغاز بحران انرژی چهار سال پیش، پیشرفت قابلتوجهی داشته و همین امر کمک کرده است منطقه شوک انرژی امسال را بهتر از آنچه بسیاری در ابتدا انتظار داشتند پشت سر بگذارد.
قیمت برق زمستانی آلمان امسال جهش کرده است
با این حال، افزایش قیمت برق در زمستان امسال نشان میدهد اروپا همچنان تا چه اندازه به سوختهایی مانند گاز و زغالسنگ وابسته است و آشفتگی در بازارهای جهانی انرژی با چه سرعتی میتواند به اقتصاد این قاره منتقل شود.
افزایش هزینه برق تهدیدی برای افزایش قبوض خانوارها و هزینههای کسبوکارهاست و میتواند فشارهای تورمی را تشدید کند؛ آن هم در شرایطی که سرمایهگذاران روی افزایش بیشتر نرخهای بهره حساب میکنند.
این موضوع از نظر سیاسی نیز برای دولتهای اروپایی حساس است؛ دولتهایی که میلیاردها یورو برای محافظت از مصرفکنندگان در برابر شوکهای انرژی هزینه کردهاند و همزمان گذار از سوختهای فسیلی را پیش میبرند.
همزمان، کاهش تولید نیروگاههای هستهای فرانسه به دلیل گرما و اعتصابات، در کنار پایین بودن ذخایر برقآبی، فشار مضاعفی بر سیستم برق اروپا در سال جاری وارد کرده است. با توجه به اینکه نشانهای از پایان جنگ ایران دیده نمیشود، فشار ناشی از قیمتها ممکن است حتی بیشتر شود.
اولف اِک، مدیر ارشد سرمایهگذاری در صندوق پوشش ریسک کالامحور گفت: «پتانسیل افزایش بیشتر قیمت برق وجود دارد و شاید شاهد رشد سریعتری نسبت به آنچه تاکنون دیدهایم باشیم. میتوانیم امیدوار باشیم زمستانی پرباد و آفتابی داشته باشیم؛ در غیر این صورت، قیمت برق، گاز و زغالسنگ افزایش خواهد یافت.
اِک در صورت وقوع زمستانی سرد و ادامه محدودیت عرضه از خاورمیانه، پیشبینی میکند قیمت عمدهفروشی برق تا ۵۰ درصد افزایش یابد.
با این حال، تأثیر این افزایش بر قبوض مصرفکنندگان به همان اندازه شدید نخواهد بود، زیرا تأمینکنندگان برق معمولاً برق مورد نیاز خود را از قبل و با قیمتهای پایینتر خریداری میکنند و شدت این اثر نیز از کشوری به کشور دیگر متفاوت خواهد بود.
در بریتانیا، پیشبینی میشود قبوض انرژی خانوارها در ماه ژانویه ۲۵ درصد افزایش یابد، در حالی که در نروژ یارانههای دولتی تا حد زیادی مصرفکنندگان را از افزایش قیمت عمدهفروشی مصون نگه خواهد داشت.
پیشبینی افزایش شدید قبوض انرژی بریتانیا در ژانویه
اروپا اکنون در مقایسه با بحران انرژی سال ۲۰۲۲ در وضعیت بسیار قدرتمندتری قرار دارد؛ بحرانی که در پی قطع عرضه گاز روسیه از طریق خطوط لوله، قیمت برق را به بیش از ۱۰۰۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت رساند؛ یعنی بیش از پنج برابر قیمت قراردادهای آتی برای ژانویه امسال.
از آن زمان، اروپا زیرساختهای بیشتری برای واردات گاز طبیعی مایع (LNG) ایجاد کرده، مصرف سوخت را کاهش داده و منابع تأمین خود را متنوع کرده است؛ بنابراین احتمال کمبود مطلق انرژی، حتی با افزایش قیمتها، کمتر شده است.
اما این انعطافپذیری یک هزینه نیز داشته است: اروپا اکنون وابستگی بیشتری به بازار جهانی LNG دارد؛ بازاری که در آن برای محمولههای گاز با خریداران سایر نقاط جهان رقابت میکند. در نتیجه، اختلالهایی که هزاران کیلومتر دورتر رخ میدهند، میتوانند بهسرعت در بازارهای گاز و برق اروپا بازتاب پیدا کنند.
افزایش قیمتها میتواند به نفع تولیدکنندگان برق، از جمله تولیدکنندگان انرژیهای تجدیدپذیر، تمام شود؛ زیرا زمانی که سوختهای گرانتر قیمت برق را تعیین میکنند، تولیدکنندگان تجدیدپذیر از قیمتهای بالاتر بهره میبرند.
بر اساس پژوهش احمد فارمن، تحلیلگر مؤسسه Jefferies، با افزایش قیمتها، درآمد شرکتهایی مانند RWE AG، Engie SA و EDP Renewables SA ممکن است در سال آینده ۱۰ درصد بالاتر از برآوردهای فعلی باشد.
گسترش انرژیهای تجدیدپذیر نیز به مصون ماندن اروپا از نوسانات قیمت سوختهای فسیلی کمک کرده است. برای مثال، طبق تحلیلی از شرکت Baringa که در اختیار بلومبرگ قرار گرفته، اگر ظرفیت خورشیدی اضافهشده در اروپا از سال ۲۰۲۱ وجود نداشت، متوسط قیمت عمدهفروشی برق در اروپا در تابستان امسال ۳۰ درصد بیشتر میبود.
با این حال، انرژی خورشیدی در زمستان، بهویژه در شمال اروپا، تأثیر بسیار کمتری دارد؛ زیرا روزهای کوتاه و ابری موجب میشوند تولید برق خورشیدی به کسری از سطح تابستان کاهش یابد.
در چنین شرایطی، نیروگاههای بادی باید برق ارزان و پاک مورد نیاز را تأمین کنند و مصرف سوختهای فسیلی را کاهش دهند. ناوگان رو به رشد توربینهای بادی اروپا میتواند مقادیر قابلتوجهی برق تولید کند، اما دورههای بیبادی ــ که اغلب همزمان با موجهای سرمای شدید رخ میدهند ــ میتوانند اروپا را در معرض افزایش قیمت قرار دهند.
فلورنس اشمیت، استراتژیست ارشد انرژی در Rabobank، گفت: «چیز زیادی وجود ندارد که بتواند بازارهای برق را در برابر این شرایط محافظت کند. بخش انرژیهای تجدیدپذیر در حال رشد بوده، اما هنوز به اندازه کافی قدرتمند نیست که وابستگی عظیم به گاز را جبران کند.»
نیروگاههای گازسوز گرانقیمت همچنان برای ایجاد تعادل در سیستم برق حیاتی هستند و احتمالاً تا سالهای آینده نیز چنین خواهند بود.
آلمان اخیراً مزایدهای برای ساخت نیروگاههای گازسوز بیشتر در شبکه برق خود برگزار کرده است. بریتانیا نیز افزایش قیمتهای پرداختی را برای تشویق سرمایهگذاری بیشتر در نیروگاههای گازسوز جدید بررسی کرده است؛ این در حالی است که این کشور قصد دارد رکوردی از نیروگاههای بادی فراساحلی جدید احداث کند.
با این حال، هزینههای بالای انرژی ممکن است کوتاهمدت باشند، اگر درگیری میان آمریکا و ایران کاهش یابد. همچنین اگر اروپا زمستانی معتدل، پرباد و پربارش داشته باشد، کاهش تقاضا و تولید بالای انرژیهای تجدیدپذیر میتواند تسکین قابلتوجهی ایجاد کند؛ بهویژه اگر قیمت گاز نیز بیش از این کاهش یابد.
کاسپیَن کانران، اقتصاددان شرکت Baringa، گفت: «ما با زمستانی دردناک و دشوار روبهرو هستیم. زمستان امسال ضربه قابلتوجهی به قبوض انرژی وارد خواهد کرد، اما انتظار نمیرود چیزی در حد و اندازه بحران دوران اوکراین باشد.»
