وال استریت ژورنال نوشت: یک مقام ارشد وزارت خزانهداری آمریکا در ماه جاری میلادی به چندین کشور در خاورمیانه و اروپا سفر کرد و هشداری را به شرکای تجاری ایران منتقل کرد: یا با تهران تجارت میکنید یا با واشنگتن.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: این فشار تجاری در حال نتیجه دادن است.
در روزهای اخیر، شرکتهای هواپیمایی ایران از مسیرهای مهم منطقهای محروم شدهاند و یکی از بزرگترین بانکهای تجاری ایران نیز از انجام تراکنش در امارات متحده عربی و ترکیه منع شده است؛ اقداماتی که علاوه بر تحریمهای دیرینه آمریکا و ادامه محاصره دریایی این کشور علیه ایران صورت گرفتهاند.
افزایش بیاعتمادی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به تهران، کارزار فشار آمریکا را مؤثرتر کرده است؛ کارزاری که واشنگتن در حالی دنبال میکند که میکوشد به جنگی پایان دهد که قیمت سوخت در آمریکا را بهشدت افزایش داده است. دولت آمریکا حتی در شرایطی که ایران پیشنهادهای دیپلماتیک، از جمله پیشنهاد توقف هفتروزه حملات در ازای دریافت امتیازات اقتصادی، مطرح کرده، همچنان به راهبرد اعمال فشار شدید خود پایبند است.
جاناتان برک، مقام وزارت خزانهداری آمریکا و مدیرعامل سابق سیتیگروپ در لندن، گفت: «ما شاهد فوریت و جدیت جدیدی از سوی شرکایمان هستیم. آنها این موضوع را بسیار جدی گرفتهاند.»
نایجل کوشنر، وکیل بریتانیایی که دو دهه است به شرکتها درباره تحریمهای ایران مشاوره میدهد، گفت هرگز شاهد چنین فشار شدیدی بر بخشهای بانکی و هوانوردی ایران نبوده است.
کوشنر گفت: «آمریکا ظرف چند هفته تأثیری بیشتر از کارزارهای طولانیتری که از سال ۲۰۱۰ آغاز شدند، بر ایران گذاشته است.»
پزشکیان: در برابر فشارها سر فرود نمیآوریم
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز چهارشنبه در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد سخنرانی کرد.
رئیسجمهور ایران، که این هفته در مجمع عمومی سازمان ملل متحد سخنرانی کرد، اذعان داشت که تحریمها فشارهایی ایجاد کردهاند، اما گفت کشورش در برابر این فشارها مقاومت خواهد کرد.
پزشکیان گفت: «مقاومت مردم ایران در برابر تحریمها تنها افزایش خواهد یافت. ما هرگز سر فرود نمیآوریم و زانو نخواهیم زد.»
ایران از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و بحران سفارت آمریکا، با بار فزایندهای از تحریمها روبهرو بوده است. با وجود از دست دادن دسترسی به نظام دلاری و داراییهای خود در خارج از کشور، تهران توانسته بود ارتباطات هوایی حیاتی و روابط بانکی خود با کشورهای همسایه در سراسر خاورمیانه را حفظ کند.
اما جنگ امسال بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس را نسبت به حفظ این روابط دلسرد کرده است. ایران به اهدافی از جمله زیرساختهای انرژی در کشورهایی مانند امارات متحده عربی حمله کرده؛ کشوری که یکی از مسیرهای تجاری اصلی ایران با جهان محسوب میشود. همزمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان به کشتیها در اطراف تنگه هرمز، ورودی باریک خلیج فارس که پیش از جنگ مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان بود، حمله میکند.
در همین حال، حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن بخشهایی از مناطق واقع در امتداد تنگه بابالمندب را به تصرف خود درآورده و به زیرساختهای نفتی عربستان سعودی حمله کردهاند.
اکنون شرکای تجاری ایران با این احتمال مواجهاند که اگر نتوانند برخی از آخرین ارتباطات تهران با جهان خارج را قطع کنند، آمریکا علیه آنها نیز اقدام کند.
برک که دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تأمین مالی تروریسم است، گفت: «ایران ۵۰ سال است که یک مشکل بوده و ما به نوعی به اوج تحمل این مشکل رسیدهایم.»
عمان؛ نخستین مقصد کارزار فشار
کشورهای خاورمیانه به دیدگاه آمریکا توجه کردهاند؛ این روند از عمان، نخستین مقصد سفر منطقهای برک، آغاز شد.
عمان مدتها بهعنوان میانجی میان ایران و غرب عمل کرده است، اما با ادامه جنگ ایران، با تهدیدهای فزایندهای از سوی دولت ترامپ مواجه شده است.
نخستین هدف برک، پروازهای شرکت هواپیمایی ایرانی ماهانایر بود؛ یک شرکت هواپیمایی خصوصی که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارد و از سوی کشورهای غربی متهم است که برای انتقال سلاح، نیرو و تجهیزات مورد استفاده قرار میگیرد. با وجود آنکه این شرکت از سوی آمریکا تحریم شده بود، عمان و برخی کشورهای دیگر همچنان اجازه پروازهای آن را میدادند.
برک گفت: «ماهها با برخی از این شرکا درباره ماهانایر تماس داشتم. فلایترادار را باز میکنم و میبینم در همان زمانی که با آنها تلفنی صحبت میکنیم، یک پرواز بین این کشورها در حال انجام است. میگویم: "چطور ممکن است اجازه چنین کاری را بدهید؟"»
دولت عمان سفر برک را نشانهای از جدیت آمریکا در اجرای تحریمهای خود و این پیام تلقی کرد که خودداری از همکاری میتواند به اقتصاد این کشور آسیب بزند؛ این مطلب را مقامهای خاورمیانهای مطلع از موضوع بیان کردند.
ظرف یک هفته، مسقط تمامی پروازهای ماهان را ممنوع کرد و پس از آنکه محدودیتهای جدید آمریکا علیه هوانوردی ایران اجرایی شد، روز چهارشنبه تمامی پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را نیز مسدود کرد.
فشار بر امارات و بانک ملی ایران
برک سپس برای دیدار با مقامهای امارات متحده عربی به این کشور رفت.
امارات، اگرچه متحد مهم آمریکا در منطقه است، روابط فرهنگی و اقتصادی دیرینهای با ایران دارد؛ روابطی که برای تهران یک مسیر حیاتی و پشتیبان برای دسترسی به نظام مالی جهانی فراهم کرده است.
افراد مطلع از این گفتوگوها گفتند برک در دیدارهای خود به اقدام اخیر علیه شعبه محلی یک بانک مصری که با ایران تعاملاتی داشت، اشاره کرد.
این هفته، مقامهای اماراتی شعبههای محلی بانک ملی ایران، بزرگترین بانک تجاری جمهوری اسلامی، را از انجام تراکنشهای مرتبط با ایران منع کردند.
مصطفی پاکزاد، واسطه مالی سابق ایرانی که در گذشته از این بانک برای کمک به مشتریان ایرانی در پرداخت هزینه کالاها استفاده کرده بود، گفت: «این اقدام به سراغ زیرساخت و لولهکشی نظام تجارت خارجی ایران میرود.»
روز پنجشنبه نیز امارات متحده عربی تمامی پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را ممنوع کرد؛ اقدامی که احتمالاً تجارت را مختل خواهد کرد.
ترکیه نیز پروازهای ماهان را متوقف کرد
برک همچنین به ترکیه سفر کرد و پس از آن، آنکارا نیز پروازهای ماهان را لغو کرد.
مقامهای ترکیه همچنین مجوز فعالیت یکی از بزرگترین بانکهای خصوصی ایران، بانک ملت، را لغو کردند؛ بانکی که بهعنوان یکی از مجاری انجام معاملات تجاری میان ایران و ترکیه عمل میکند.
در مجموع، وزارت خزانهداری آمریکا با بیش از ۵۰ کشور دیدار و گفتوگو کرد.
دیپلماتهای آمریکایی با کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان و گرجستان نیز تماس گرفتند؛ کشورهایی که آنها هم پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را متوقف کردند.
مسیرهایی که هنوز برای ایران باقی مانده است
با این حال، هنوز برخی مسیرهای ارتباطی ایران با جهان خارج باقی ماندهاند.
ماهانایر همچنان به چین و روسیه، دو شریک بزرگ ایران، پرواز دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا شرکتها و عوامل وابسته به ایران در هر دو کشور را تحریم کرده است، اما برک گفت گفتوگو با این کشورها بخشی از مذاکرات سیاسی گستردهتر با کاخ سفید است.
برک سفر دو هفتهای خود را در لندن به پایان رساند؛ جایی که با وزارت خارجه و وزارت خزانهداری بریتانیا دیدار کرد.
بریتانیا اعلام کرده است که معافیتهای مربوط به بانکهای ایرانی فعال در مرکز مالی اروپا را تمدید نخواهد کرد.
این اقدام میتواند عملاً به فعالیت شعبه لندن بانک ملی ایران پایان دهد؛ مجوز فعالیت این شعبه قرار است ماه آینده تمدید شود و این امر فشار بیشتری بر تهران وارد خواهد کرد.
متیو لویت، که در دولت جورج دبلیو. بوش معاون دستیار وزیر خزانهداری در امور اطلاعات و تحلیل بود، گفت: «تأثیر تحریمها تنها زمانی مؤثر است که بتوانید آنها را متقاعد کنید که کاملاً جدی هستید. اما واقعیت در عمل مشخص میشود. این فشار تنها زمانی کارساز است که آن را ادامه دهید.»
