رئیس وقت ستاد ارتش آمریکا دو ماه پیش از آغاز جنگ با ایران، هشدار داده بود که این کشور با کمبود شدید مهمات پدافند موشکی مواجه است / آمریکا در جریان این درگیری ۶۱ درصد از موجودی موشک پاتریوت و ۸۲ درصد از موجودی موشک‌های سامانه تاد را استفاده کرده /حتی اگر امریکا بتواند از مصرف بیشتر موشک‌های تاد و پاتریوت جلوگیری کند، بازسازی ذخایر، تا انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۳۰، زمان خواهد برد

سی‌بی‌اس نوشت: به گفته چند مقام آمریکایی مطلع از موضوع، ژنرال رندی جورج، رئیس وقت ستاد ارتش آمریکا، در اواخر دسامبر، دو ماه پیش از آغاز جنگ آمریکا با ایران، هشدار داده بود که ارتش این کشور با کمبود شدید مهمات پدافند موشکی مواجه است و این کمبود پنج سال دیگر نیز ادامه خواهد داشت. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در ماه آوریل و در حالی که جنگ با ایران جریان داشت، جورج را برکنار کرد.

 

به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: به گفته مقام‌های آمریکایی که با سی‌بی‌اس نیوز گفت‌وگو کرده‌اند، ارزیابی ریسک جورج در «طرح تخصیص مدیریت نیروهای جهانی» پنتاگون (GFMAP) درج شده بود؛ سندی سالانه که با تأیید وزیر دفاع، مشخص می‌کند نیروها و تسلیحات در کدام مناطق جهان مستقر و تخصیص داده شوند.

 

او هشدار داده بود که ذخایر سامانه‌های پدافند موشکی ارتفاع بالای منطقه‌ای (THAAD) و موشک‌های پاتریوت تا سال ۲۰۳۰ همچنان در سطحی پایین و از نظر راهبردی نگران‌کننده باقی خواهند ماند. این ارزیابی برای برنامه وزارت دفاع آمریکا در سال مالی ۲۰۲۷ تهیه شده بود؛ یعنی پیش از آغاز جنگ تحت رهبری آمریکا و اسرائیل علیه ایران که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است.

 

مقام‌های آمریکایی که به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، به شرط ناشناس ماندن با سی‌بی‌اس نیوز صحبت کردند، گفتند این ارزیابی ناشی از چند عامل بود: انتقال سامانه‌های پاتریوت به اوکراین پس از حمله روسیه در سال ۲۰۲۲، مصرف مهمات برای دفاع از اسرائیل و کاهش ظرفیت پایگاه صنعتی دفاعی آمریکا.

 

سی‌بی‌اس نیوز به دلیل نگرانی‌های امنیتی، از انتشار ارقام دقیق درصدی که مقام‌های آمریکایی ارائه کرده‌اند، خودداری کرده است. جورج نیز حاضر به اظهارنظر نشد.

 

مقام‌های آمریکایی می‌گویند در حالی که این کشور ذخایر قابل‌توجهی از برخی مهمات تهاجمی، از جمله مهمات حمله مستقیم مشترک (JDAM) و بمب‌های قطر کوچک (SDB)، در اختیار دارد، مهمات پدافند موشکی مورد استفاده در سامانه‌های تاد و پاتریوت در سطحی قرار دارند که ذخایر آن‌ها از نظر راهبردی بسیار پایین و نگران‌کننده است.

 

سامانه تاد یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاع موشکی ارتش آمریکا است که برای رهگیری و انهدام موشک‌های بالستیک ورودی در مرحله پایانی پرواز آن‌ها طراحی شده است؛ چه در داخل جو زمین و چه در ارتفاعی اندکی بالاتر از جو.

 

ارتش آمریکا هشت آتشبار تاد در اختیار دارد. هر آتشبار شامل ۹۰ سرباز است که شش پرتابگر نصب‌شده روی کامیون را به کار می‌اندازند. هر پرتابگر کامیونی نیز هشت موشک در اختیار دارد. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵ سرویس پژوهشی غیرحزبی کنگره آمریکا، هر آتشبار در مجموع ۴۸ موشک رهگیر را کنترل می‌کند.

 

سامانه پدافند هوایی پاتریوت برای محافظت از تأسیسات نظامی، نیروها و دیگر زیرساخت‌های حیاتی در برابر موشک‌های بالستیک و کروز ورودی و همچنین هواگردهای متخاصم طراحی شده است. این سامانه در مقایسه با تاد می‌تواند با طیف گسترده‌تری از تهدیدات هوایی در ارتفاعات پایین‌تر مقابله کند؛ اما استفاده هم‌زمان از این دو سامانه، لایه‌های دفاعی هم‌پوشان و مؤثرتری در برابر حملات موشکی ایجاد می‌کند.

 

مهمات پاتریوتی که ذخایر آن به سطحی بحرانی رسیده، موشک رهگیر «قابلیت پیشرفته پاتریوت-۳» (PAC-3) است؛ موشکی زمین‌به‌هوای پرسرعت که برای انهدام موشک‌های بالستیک تاکتیکی و موشک‌های کروز ورودی، با برخورد مستقیم به آن‌ها طراحی شده است. به گفته مقام‌های آمریکایی که با سی‌بی‌اس نیوز گفت‌وگو کرده‌اند، موشک‌های PAC-3 همچنین قادر به سرنگونی هواگردهای دشمن هستند.

 

مارک کنسیان، سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا و مشاور ارشد دفاع و امنیت در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، گفت: «این دو نوع مهمات ارتش آمریکا هستند که در درگیری با چین بیشترین استفاده را از آن‌ها خواهیم کرد. برای مثال، قرار نیست از تعداد زیادی موشک جاولین استفاده کنیم، زیرا حجم نبرد زمینی نسبتاً محدود خواهد بود. حتی استفاده از توپخانه نیز محدود خواهد بود؛ اما دفاع هوایی و دفاع موشکی نقشی بسیار گسترده خواهد داشت.»

 

برآوردی که مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در ماه آوریل منتشر کرد، نشان می‌دهد که در حال حاضر، تحویل سفارش‌های جدید موشک‌های رهگیر تاد از سوی پیمانکاران دفاعی چهار سال و پنج ماه طول می‌کشد. میانگین زمان تحویل سفارش‌های موشک‌های رهگیر پاتریوت PAC-3 نیز سه سال و نیم است.

 

بر اساس برآورد CSIS، آمریکا پیش از جنگ با ایران، سال ۲۰۲۶ را با حدود ۲۳۰۰ موشک رهگیر پاتریوت آغاز کرد و در جریان این درگیری بین ۱۰۵۰ تا ۱۴۳۰ موشک از این ذخایر مصرف کرد؛ رقمی که می‌تواند به معنای مصرف حداکثر ۶۱ درصد از موجودی پیش از جنگ باشد. انتظار می‌رفت در سال مالی ۲۰۲۶ کمتر از ۵۰۰ موشک برای جایگزینی ذخایر تحویل داده شود.

 

بر اساس گزارش CSIS، ذخایر موشک‌های رهگیر سامانه تاد پیش از جنگ با ایران حدود ۳۵۵ فروند بود. در جریان جنگ، بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک از این نوع مصرف شد؛ رقمی که معادل حدود ۸۲ درصد از موجودی پیش از جنگ است. برای سال مالی ۲۰۲۶ هیچ تحویل جدیدی با هدف جبران این ذخایر پیش‌بینی نشده بود. آمریکا در سال مالی جاری، یعنی ۲۰۲۷، درخواست خرید بیش از ۸۰۰ موشک تاد را ارائه کرده است.

 

دو شرکت از بزرگ‌ترین پیمانکاران دفاعی آمریکا، یعنی لاکهید مارتین و شرکت RTX از طریق زیرمجموعه خود ریتون، در تولید این سامانه‌ها و قطعات اصلی آن‌ها مشارکت دارند. این شرکت‌ها اخیراً توافق‌هایی را با هدف افزایش سرعت تولید امضا کرده‌اند.

 

لاکهید مارتین در ماه ژانویه اعلام کرد قصد دارد ظرفیت تولید سالانه موشک‌های رهگیر تاد را از ۹۶ فروند به ۴۰۰ فروند افزایش دهد؛ یعنی بیش از چهار برابر کند.

 

اگرچه جنگ با ایران موجب مصرف مهمات پدافند موشکی با سرعت بسیار بیشتری شده است، تصمیم‌های چند دهه‌ای پنتاگون درباره هزینه‌کردهای نظامی، کوچک‌شدن پایگاه صنعتی دفاعی و عملیات نظامی متوالی که تسلیحات را سریع‌تر از توان تولیدکنندگان برای جایگزینی آن‌ها مصرف می‌کنند، همگی در شکل‌گیری کمبود کنونی نقش داشته‌اند.

 

یکی از مقام‌های آمریکایی به سی‌بی‌اس نیوز گفت حتی اگر ایالات متحده بتواند از مصرف بیشتر موشک‌های تاد و پاتریوت در ایران یا دیگر درگیری‌ها جلوگیری کند، بازسازی ذخایر و رساندن آن‌ها به سطح پایین موجود در دسامبر ۲۰۲۵، تا انتخابات میان‌دوره‌ای دوره ریاست‌جمهوری بعدی، یعنی سال ۲۰۳۰، زمان خواهد برد.

 

شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در پاسخ به پرسش سی‌بی‌اس نیوز گفت: «ادعاها درباره کمبود مهمات آمریکا نادرست است. هنگامی که رسانه‌های جعلی با بی‌مسئولیتی این دروغ‌ها را بازتاب می‌دهند، پیامدهای واقعی آن روشن است: دشمنان ما برای تأمین تسلیحات یا حمله به نیروهای آمریکایی جسورتر می‌شوند.»

 

او افزود که آمریکا همچنان «تمام امکانات موردنیاز برای انجام حمله در زمان و مکانی را که رئیس‌جمهور انتخاب کند» در اختیار دارد.

 

پارنل گفت: «ما در چندین فرماندهی رزمی، عملیات‌های موفقی را اجرا کرده‌ایم و در عین حال، زرادخانه‌ای گسترده و آماده برای دفاع از مردم و منافع خود در اختیار داریم.»

 

### مهمات چگونه در سراسر جهان توزیع می‌شوند؟

 

ارتش آمریکا به ۱۱ فرماندهی رزمی یکپارچه تقسیم شده است که هر یک مسئولیت یک منطقه از جهان یا یک مأموریت نظامی تخصصی را بر عهده دارند. در عملیات علیه ایران، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) به ریاست دریاسالار برد کوپر از نیروی دریایی آمریکا، مسئولیت عملیات را بر عهده دارد.

 

هر فرماندهی رزمی به تعداد مشخصی نیرو و تسلیحات نیاز دارد. پنتاگون از چارچوبی با عنوان «مدیریت نیروهای جهانی» استفاده می‌کند تا تصمیم بگیرد نیروهای آمریکایی، یگان‌های نظامی آن‌ها و برخی از پرتقاضاترین تسلیحات ارتش در کدام مناطق جهان مستقر شوند.

 

«طرح تخصیص مدیریت نیروهای جهانی» یا GFMAP، محور اصلی این فرایند است. این طرح مشخص می‌کند چه نیروهایی، برای انجام چه مأموریت‌هایی و به چه مدت در اختیار فرماندهان رزمی قرار خواهند گرفت.

 

این طرح معمولاً بر اساس سال مالی دولت فدرال تنظیم می‌شود. پنتاگون عموماً هر سال مالی جدید را با برنامه‌ای از پیش تعیین‌شده برای بخش قابل‌توجهی از نیروهایی آغاز می‌کند که قرار است طی ۱۲ تا ۲۴ ماه آینده اعزام شوند یا در مأموریت‌های خود باقی بمانند؛ بنابراین، هر بار که یک فرمانده درخواست نیرو یا تسلیحات می‌کند، تصمیم‌گیری از نقطه صفر آغاز نمی‌شود.

 

با این حال، این برنامه قطعی و تغییرناپذیر نیست. جنگ‌ها آغاز می‌شوند، بحران‌ها شکل می‌گیرند، مأموریت‌ها پایان می‌یابند و فرماندهان با رویدادهای پیش‌بینی‌نشده‌ای مواجه می‌شوند که باید به آن‌ها رسیدگی کنند.

 

برای مثال، ممکن است فرماندهی اروپایی آمریکا خواهان استقرار سامانه‌های پاتریوت بیشتری در لهستان باشد، در حالی که فرماندهی مرکزی آمریکا همان منابع را در کویت نیاز داشته باشد. هم‌زمان، فرماندهی هند و اقیانوس آرام آمریکا نیز ممکن است برای مقابله با وضعیت‌های احتمالی مرتبط با چین به همین سامانه‌ها نیاز پیدا کند.

 

در نتیجه، نیروها و تجهیزات نظامی به‌طور مداوم از منطقه‌ای به منطقه دیگر منتقل می‌شوند.

 

برای نمونه، در آوریل ۲۰۲۵، دریاسالار ساموئل پاپارو، فرمانده فرماندهی هند و اقیانوس آرام آمریکا، در جلسه کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا اعلام کرد که ارتش این کشور یک گردان پاتریوت را از منطقه تحت مسئولیت او به فرماندهی مرکزی آمریکا منتقل کرده است. این جابه‌جایی در بحبوحه درگیری‌های جاری با شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن صورت گرفت.

 

### چه عواملی به کمبود کنونی سامانه‌های تسلیحاتی منجر شد؟

 

به گفته کنسیان، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، برنامه‌ریزان نظامی آمریکا این فرض را کنار گذاشتند که ممکن است این کشور ناچار شود در یک جنگ طولانی با ابرقدرتی دیگر بجنگد.

 

کنسیان گفت: «پس از جنگ سرد، برنامه‌ریزی ما بر اساس جنگ‌های منطقه‌ای کوتاه‌مدت با کشورهایی مانند عراق یا کره شمالی انجام می‌شد. برای مقابله با چنین کشورهایی، به ذخایر عظیمی که در دوران جنگ سرد نیاز داشتیم، احتیاجی نبود. به ذخایر بسیار کمتری نیاز داشتیم.»

 

او افزود: «ما پایگاه صنعتی را کوچک کردیم. ماجرای معروف «آخرین شام» (Last Supper) وجود داشت؛ جلسه‌ای که در واقع یک ضیافت شام بود و معاون وزیر دفاع برای مدیران شرکت‌های صنایع دفاعی ترتیب داد. او به آن‌ها گفت پول کافی برای ادامه فعالیت همه شرکت‌ها وجود ندارد؛ بنابراین باید با یکدیگر ادغام شوید یا از این کسب‌وکار خارج شوید. آن‌ها نیز همین کار را کردند.»

 

بر اساس تحلیل CSIS، ادغام‌های حاصل از این روند، شمار پیمانکاران بزرگ هوافضا و صنایع دفاعی آمریکا را از ۵۱ شرکت به پنج شرکت کاهش داد.

 

علاوه بر این، تصمیم‌های پنتاگون درباره خریدهای نظامی در طول تاریخ، اغلب هزینه‌کرد برای مهمات و موشک‌ها را کاهش داده است تا منابع مالی بیشتری برای جنگنده‌ها، تانک‌ها و ناوهای جنگی اختصاص یابد؛ حتی در شرایطی که اهمیت این مهمات و موشک‌ها برای جنگیدن به رسمیت شناخته می‌شد.

 

کنسیان به سی‌بی‌اس نیوز گفت ادغام و تمرکز صنایع دفاعی، ساختاری صنعتی ایجاد کرد که در زمان صلح با بهره‌وری بالا تولید می‌کند، اما برای افزایش ناگهانی و گسترده ظرفیت تولید در شرایط جنگی طراحی نشده است.

 

او گفت: «ما تمام ظرفیت افزایش ناگهانی تولید را کنار گذاشتیم، چون تصور می‌شد چنین ظرفیتی ضروری نیست. به همین دلیل، زمانی که جنگ اوکراین آغاز شد، به این وضعیت رسیدیم.»

 

کنسیان افزود: «پس از حدود شش ماه، متوجه شدیم که برای یک درگیری طولانی‌مدت، مهمات و تجهیزات کافی در اختیار نداریم.»

 

در دولت جو بایدن، توجه دوباره‌ای به احیای ظرفیت افزایش سریع تولید در صنایع دفاعی شکل گرفت، اما بازسازی این توانایی به زمان نیاز داشت.

 

با آغاز گسترده جنگ روسیه و اوکراین، آمریکا حدود ۶۰۰ موشک رهگیر پاتریوت به اوکراین منتقل کرد. با این حال، همه این موشک‌ها از ذخایر نظامی آمریکا تأمین نشده بودند؛ برخی از طریق «ابتکار کمک امنیتی به اوکراین» تولید شده بودند و برخی دیگر را کشورهای اروپایی تأمین کرده بودند.

 

علاوه بر این، دولت‌های بایدن و ترامپ هر دو از موشک‌های رهگیر پاتریوت و تاد برای دفاع از اسرائیل در برابر حملات ایران استفاده کردند.

 

شش ماه پیش از ارزیابی هشدارآمیز ژنرال جورج، نیروهای آمریکایی در جریان جنگ ۱۲روزه حدود ۱۵۰ موشک رهگیر تاد و نزدیک به ۸۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کرده بودند.

 

کنسیان خاطرنشان کرد که برآورد پنج‌ساله برای رساندن ذخایر پاتریوت و تاد صرفاً به سطح پایین پیش از جنگ با ایران، بر این فرض استوار است که برنامه تولید طبق زمان‌بندی پیش برود و عملیات نظامی بیشتر، ذخایر موجود را بیش از این کاهش ندهد.