نیویورکتایمز نوشت: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و محمد بن زاید، حاکم امارات متحده عربی، حدود یک دهه پیش بهعنوان دو «اصلاحطلب اقتدارگرا» و متحدان نزدیک شناخته میشدند. آنها در جنگ یمن همکاری کردند و در بحران سیاسی علیه قطر نیز در یک جبهه قرار گرفتند. اما امروز این شراکت جای خود را به رقابت و تقابل داده و دو کشور ثروتمند خلیج فارس در خاورمیانه، آفریقا و فراتر از آن، در مسیرهای متفاوت و گاه متضاد حرکت میکنند.
به گزارش انتخاب، این تنشهای انباشتهشده هفته جاری بهطور علنی فوران کرد؛ زمانی که حمله هوایی تحت رهبری عربستان، محمولهای اماراتی را هنگام ورود به یمن هدف قرار داد. ریاض مدعی شد این محموله حاوی سلاح برای یک گروه جداییطلب بوده است. این رویداد اوج اختلافاتی است که شامل حمایت دو کشور از طرفهای متضاد در یمن و سودان، سیاستهای متفاوت نفتی و اقدامات متقابل اقتصادی و تجاری میشود؛ شکافی که بهدلیل وزن جهانی عربستان و امارات، میتواند بازارها، سرمایهگذاریها و مذاکرات حساس بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
برای واشنگتن، این گسست دردسرساز است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، برای مهار بحران با همتایان سعودی و اماراتی خود تماس گرفت. هر دو کشور وعده سرمایهگذاریهای کلان در آمریکا دادهاند و بازیگران کلیدی برای پیشبرد سیاستهای خاورمیانهای دونالد ترامپ، از جمله در پرونده اسرائیل و غزه، بهشمار میروند. با این حال، به گفته تحلیلگران، اختلاف بنیادی باقی است: عربستان در سالهای اخیر بهدنبال مهار درگیریهای منطقهای برای تمرکز بر برنامههای اقتصادی داخلی بوده، در حالی که امارات نقشی مداخلهگرتر و جاهطلبانهتر در منطقه و حتی آفریقا ایفا کرده است.
این تفاوت رویکرد در سودان و یمن بهوضوح دیده میشود. امارات متهم است از نیروهای «پشتیبانی سریع» در جنگ داخلی سودان حمایت کرده؛ اتهامی که ابوظبی رد میکند اما شواهد متعددی درباره آن وجود دارد. در مقابل، عربستان از ارتش سودان حمایت کرده و میزبان مذاکرات صلح بوده است. در یمن نیز امارات از شورای انتقالی جنوب پشتیبانی کرده؛ گروهی که اخیراً مناطق نفتخیز جنوب و شرق یمن را تصرف کرده و خواهان تشکیل کشوری مستقل شده است—تحولی که ریاض آن را تهدیدی مستقیم برای امنیت خود میداند.
رقابت اقتصادی نیز به این شکاف دامن زده است. برنامههای محمد بن سلمان برای تبدیل عربستان به قطب جهانی تجارت، فناوری و گردشگری، جایگاه دبی را به چالش میکشد. فشار ریاض بر شرکتهای بینالمللی برای انتقال دفاتر منطقهای به پایتخت عربستان نمونهای از این رقابت است. هرچند مقامات دو کشور از «رقابت دوستانه» سخن میگویند، اما تبادل اتهامها پس از حمله اخیر و جنگ لفظی در شبکههای اجتماعی نشان داد که اختلافها عمیقتر از آن است که بهسادگی پنهان بماند؛ شکافی که آینده موازنه قدرت در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
امارات متحده عربی سیاست خارجی جسورانهای را دنبال کرده و حوزهٔ نفوذ مستقل خود را در سراسر خاورمیانه و آفریقا شکل داده است؛ راهبردی که پس از یک تشدید تنش نظامی نادر با عربستان سعودی در یمن طی این هفته، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
