بر اساس پژوهشی جدید، انسانها فقط به دو دستهی «سحرخیز» و «شبزندهدار» تقسیم نمیشوند. دانشمندان پنج نوع متفاوت خواب شناسایی کردهاند که هرکدام با الگوهای خاص سلامت، رفتار و سبک زندگی ارتباط دارند—و اینکه شما در کدام گروه قرار میگیرید، میتواند چیزهای زیادی دربارهی وضعیت جسم و روانتان بگوید.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ این «زیرگروههای پنهان» در میان سحرخیزها و شبزندهدارها، هرکدام با الگوهای متمایزی از رفتار انسانی و سلامت همراهاند.
برای مثال، یکی از گروههای سحرخیز کمترین میزان مشکلات سلامتی را دارد، در حالی که گروه دیگر از همین سحرخیزها با نرخ بالاتری از افسردگی روبهرو هستند. شبزندهدارها اما تنوع حتی بیشتری در چرخههای خواب و پیامدهای سلامت نشان میدهند.
«در عصر دیجیتال و دوران پساکرونا، الگوهای خواب متنوعتر از همیشه شدهاند»،
این را له ژو، دانشجوی دکترای علوم اعصاب در دانشگاه مکگیل کانادا میگوید.
«درک این تنوع زیستی میتواند در آینده به طراحی رویکردهای شخصیسازیشدهتر برای خواب، برنامههای کاری و حمایتهای سلامت روان کمک کند.»
کرونوتایپها؛ فراتر از دو برچسب ساده
سحرخیزها و شبزندهدارها شناختهشدهترین کرونوتایپها هستند یعنی الگوهایی که نشان میدهند فرد در چه ساعتی از شبانهروز بیشترین هوشیاری یا خوابآلودگی را دارد. سالهاست برخی دانشمندان معتقدند که کرونوتایپها بسیار متنوعتر از فقط دو دستهاند.
پژوهشهای پیشین ساعت زیستی ۲۴ ساعتهی بدن را به چند الگوی خواب مختلف با پیامدهای سلامت، روانشناختی و سبک زندگی تقسیم کرده بودند، اما کرونوتایپهای شناساییشده در این مطالعه، کاملاً جدید هستند.
پنج تیپ خواب چگونه شناسایی شدند؟
پژوهشگران دادههای سلامت و الگوهای خواب گزارششده توسط ۲۷٬۰۳۰ فرد میانسال و سالمند از پایگاه دادهی UK Biobank را بررسی کردند. نتیجه، شناسایی دو زیرگروه سحرخیز و سه گروه شبزندهدار بود.
زمانی که همین مدل روی گروه دوم شامل بیش از ۱۰ هزار نوجوان آمریکایی اجرا شد، زیرگروههای مشابهی دوباره ظاهر شدند—نشانهای از اعتبار این الگوها در سنین و جمعیتهای مختلف.
پنج زیرگروه خواب چه ویژگیهایی دارند؟
زیرگروه ۱ (شبزندهدار)
این گروه با رفتارهای پرخطر سبک زندگی، دشواری در تنظیم هیجانی، سرعت واکنش بالاتر و عملکرد شناختی بهتر نسبت به سحرخیزها همراه است.
زیرگروه ۲ (شبزندهدار با پیامدهای منفی)
این الگو با افسردگی، سیگار کشیدن و خطر بالاتر بیماریهای قلبی–عروقی مرتبط است. افراد این گروه فعالیت بدنی کمتری دارند، کاهش یکپارچگی مادهی سفید مغز در آنها دیده میشود و مصرف داروهای ضدافسردگی در آنها شایعتر است.
زیرگروه ۳ (سحرخیز سالمتر)
افراد این گروه معمولاً کمخطرترین وضعیت سلامت را دارند. آنها اغلب سیگار نمیکشند، بهندرت الکل مصرف میکنند و رفتارهای پرخطر کمتری دارند. هرچند اضطراب در آنها بالاتر است، اما بهطور کلی مشکلات تنظیم هیجانی کمتری تجربه میکنند.
زیرگروه ۴ (سحرخیز با غلبهی زنان)
این گروه که زنان در آن سهم بیشتری دارند، با علائم افسردگی و مصرف داروهای ضدافسردگی ارتباط دارد.
زیرگروه ۵ (شبزندهدار با غلبهی مردان)
این الگو بیشتر مردانه است و با مصرف بالاتر الکل، سیگار و کانابیس، افزایش خطر بیماریهای قلبی–عروقی و بیماریهای پروستات همراه است.
چرا این یافتهها مهماند؟
پژوهشگران در جمعبندی خود مینویسند:
«بهتدریج روشنتر میشود که سیستم زمانبندی درونی خواب ما، با جنبههای بسیار بیشتری از زندگی روزمره پیوند دارد—بیش از آنچه پیشتر تصور میشد.»
این یافتهها میتوانند راه را برای درک شخصیتر از خواب، تنظیم بهتر برنامههای کاری و مداخلات دقیقتر سلامت روان هموار کنند.
