ویروس نیپا تنها باعث تب یا التهاب مغز نمیشود. آثار این ویروس میتواند در امتداد مسیرهای بینایی گسترش یابد و برخی از بازماندگان را با مشکلات بینایی مادامالعمر روبهرو کند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ ویروس نیپا معمولاً با شدیدترین پیامد خود، یعنی انسفالیت (التهاب مغز) شناخته میشود. این توصیف درست است، اما همه واقعیت را بیان نمیکند. در برخی بیماران، آسیبهای عصبی ناشی از این ویروس به سیستم بینایی نیز گسترش مییابد و موجب تاری دید، دوبینی و در موارد نادر، از دست دادن دائمی بینایی میشود.
چشم میتواند نشانههایی از آسیبهای ناشی از عفونت در ساقه مغز، اعصاب بینایی و رگهای خونی بسیار ظریفی که شبکیه را تغذیه میکنند، آشکار کند. بیشتر افرادی که از این بیماری جان سالم به در میبرند، بهبود کامل پیدا میکنند؛ با این حال، مطالعات نشان دادهاند که حدود یک نفر از هر پنج بهبودیافته ممکن است در بلندمدت با مشکلات عصبی مواجه شود.
انجام یک معاینه دقیق چشم میتواند به پزشکان کمک کند تا تغییرات شبکیه، درگیری عصب بینایی یا اختلالات مربوط به مسیرهای بینایی مغز را شناسایی کنند.
وقتی التهاب مغز به مسیرهای بینایی میرسد
دکتر رانی منون، جراح ارشد آبمروارید و گلوکوم میگوید:
«علائم بینایی در بیماران مبتلا به ویروس نیپا باید بهعنوان هشدارهای احتمالی آسیب عصبی در نظر گرفته شوند و نباید آنها را صرفاً به خستگی نسبت داد. این علائم ممکن است نشاندهنده آسیب اعصاب جمجمهای، ضایعات ساقه مغز یا آسیب به رگهای خونی شبکیه باشند. ارزیابی زودهنگام میتواند به شناسایی سریع عوارض و بهبود روند درمان در بلندمدت کمک کند.
یک معاینه ساده چشم میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره میزان درگیری سیستم عصبی ارائه دهد. گنجاندن بررسیهای بینایی در برنامه پیگیری بیماران باعث میشود عوارضی که ممکن است بینایی را تهدید کنند، از نظر دور نمانند. تشخیص زودهنگام، مراقبت هماهنگ میان متخصصان مغز و اعصاب و چشمپزشکی و پیگیری پس از بهبودی، نقش مهمی در حفظ بینایی و درمان مشکلات ماندگار شناختی، تعادلی یا حرکتی دارند.»
التهاب مغز ناشی از ویروس نیپا تنها حافظه، حرکت یا سطح هوشیاری را تحت تأثیر قرار نمیدهد. اگر التهاب به بخشهایی از مغز برسد که مسئول کنترل حرکات چشم، واکنش مردمکها و پردازش اطلاعات بینایی هستند، بیمار ممکن است دچار علائمی مانند موارد زیر شود:
* تاری دید
* دوبینی
* مشکل در تنظیم و تمرکز دید
* حرکات غیرطبیعی چشم
این علائم زمانی ایجاد میشوند که عفونت مسیرهای عصبی ارتباطدهنده ساقه مغز، اعصاب جمجمهای و مراکز بینایی مغز را مختل کند.
به همین دلیل، مشاهده هر یک از علائم زیر باید بهعنوان یک هشدار عصبی جدی تلقی شود:
* نابرابر بودن اندازه مردمکهای چشم
* افتادگی پلک
* حساسیت جدید و غیرعادی به نور
* دشواری در حرکت دادن یکی از چشمها
در بیمارانی که وضعیت وخیمی دارند، تشخیص این نشانهها ممکن است دشوار باشد؛ زیرا گیجی، خوابآلودگی یا داروهای آرامبخش میتوانند شکایتهای مربوط به بینایی را پنهان کنند. به همین دلیل، بررسی منظم واکنش مردمکها و حرکات چشم اهمیت ویژهای دارد.
ارزیابی سریع توسط متخصص مغز و اعصاب و چشمپزشک میتواند مشخص کند که آیا این تغییرات ناشی از التهاب موقتی هستند یا نشاندهنده عارضهای جدیتر که نیاز به پیگیریهای بیشتر دارد.
مراقبت از چشم باید بخشی از روند بهبودی بیماران مبتلا به ویروس نیپا باشد
در حال حاضر هیچ درمان اختصاصی و مورد تأییدی برای ویروس نیپا وجود ندارد؛ بنابراین، پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبتهای حمایتی مهمترین راهکارهای مقابله با این بیماری هستند.
بروز علائمی مانند دوبینی، افتادگی پلک، تاری ناگهانی دید یا حساسیت شدید به نور، نیازمند مراجعه فوری به متخصص چشمپزشکی و مغز و اعصاب است.
دکتر منون در اینباره میگوید:
«ثبت وضعیت اولیه بینایی بیمار به پزشکان کمک میکند تا هرگونه تغییر جدید را بهدرستی تشخیص دهند و علائم را صرفاً به ضعف یا خستگی پس از بیماری ویروسی نسبت ندهند. معاینه شبکیه پس از گشاد کردن مردمک و انجام تصویربرداریهای مناسب نیز میتواند مشخص کند که مشکل از رگهای شبکیه است یا به مغز و اعصاب مربوط میشود.»
اگر حتی چند هفته یا چند ماه پس از ترخیص از بیمارستان، علائم بینایی ظاهر شوند، بیمار باید دوباره مورد ارزیابی قرار گیرد؛ بهویژه اگر این علائم همراه با موارد زیر باشند:
* سردرد
* اختلال در تعادل
* تشنج
* تغییرات رفتاری
کارشناسان تأکید میکنند که وجود مسیرهای مشخص برای ارجاع بیماران، دسترسی به تصویربرداری شبکیه در صورت امکان، رعایت دقیق اصول کنترل عفونت و ایجاد سامانههای پیگیری بازماندگان باید بخشی از برنامههای آمادگی در برابر همهگیریهای ویروس نیپا باشد.
ادغام مراقبتهای چشمپزشکی در برنامههای مقابله با ویروس نیپا میتواند به شناسایی زودهنگام عوارض پنهان، حفظ بینایی بیماران و ارتقای کیفیت مراقبتهای بلندمدت از بازماندگان این بیماری کمک کند.
