برای بسیاری از افراد، شام بدون یک فنجان چای داغ کامل نمیشود. اما نوشیدن چای بلافاصله بعد از غذا همیشه بهترین عادت نیست. مسئله اصلی این نیست که چای هضم غذا را متوقف میکند یا باعث میشود غذا در معده بماند؛ نگرانی مهمتر، تأثیر چای بر جذب بعضی مواد مغذی، بهویژه آهن است.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ نوشیدن چای بلافاصله بعد از شام لزوماً خطرناک نیست، اما اگر غذای شما سرشار از آهن گیاهی باشد، بهتر است بین غذا و چای فاصلهای ایجاد کنید.
آیا نوشیدن چای بلافاصله بعد از شام مشکلساز است؟
«این کار ایدهآل نیست، اما خطرناک هم محسوب نمیشود و تا حد زیادی به مواد غذایی موجود در وعده شام بستگی دارد.»
متخصص تغذیه بالینی با بیان این مطلب میگوید نگرانی اصلی درباره هضم غذا نیست، بلکه جذب مواد معدنی است.
چای، بهویژه چای سیاه، حاوی ترکیباتی به نام تانن است. این ترکیبات میتوانند به آهن غیرهِم (Non-heme iron) متصل شوند؛ نوعی از آهن که در عدس، اسفناج، لوبیا و سایر مواد غذایی گیاهی وجود دارد و در بسیاری از وعدههای غذایی مصرف میشود.
بنابراین نوشیدن چای بلافاصله بعد از چنین وعدهای میتواند میزان آهنی را که بدن جذب میکند، بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
چرا زمان نوشیدن چای اهمیت دارد؟
جذب آهن عمدتاً در قسمت ابتدایی روده باریک و مدت کوتاهی پس از غذا خوردن انجام میشود. اگر چای همزمان با غذا یا در فاصله کمتر از یک ساعت بعد از آن مصرف شود، تاننهای موجود در چای دقیقاً در همین بازه زمانی حضور دارند و میتوانند جذب آهن را مختل کنند.
بررسیها نشان دادهاند نوشیدن چای همراه با یک وعده غذایی حاوی آهن میتواند بسته به نوع چای و میزان غلظت آن، جذب آهن غیرهِم را ۵۰ تا ۹۰ درصد کاهش دهد.
آیا این موضوع برای همه به یک اندازه اهمیت دارد؟
خیر. آهن هِم که در گوشت، مرغ و ماهی وجود دارد، به شکل متفاوتی جذب میشود و تأثیر تاننها بر جذب آن بسیار کمتر است.
بنابراین، خوردن یک شام حاوی گوشت و سپس نوشیدن چای با خوردن یک وعده غذایی شامل عدس و سبزیجات و نوشیدن چای پس از آن، شرایط یکسانی ندارد.
افرادی که بهتر است در این زمینه بیشتر دقت کنند عبارتاند از:
* افراد مبتلا به کمخونی ناشی از کمبود آهن
* زنان باردار
* دختران و زنان در سنین قاعدگی
* گیاهخواران و وگانها
* افرادی که به بیماریهای گوارشی مانند سلیاک مبتلا هستند و جذب مواد مغذی در آنها مختل شده است
کافئین و تأثیر آن بر خواب
موضوع دیگری که باید در نظر گرفت، کافئین موجود در چای است. چای سیاه و سبز هر دو کافئین دارند و مقدار آن بسته به نوع چای و میزان دمکشیدن، متفاوت است.
نوشیدن چای بلافاصله بعد از شام، بهویژه اگر زمان خواب نزدیک باشد، میتواند در افراد حساس به کافئین کیفیت خواب را کاهش دهد.
بعد از شام چقدر صبر کنیم؟
برای بیشتر افراد، نیازی نیست چای را بهطور کامل از برنامه غذایی حذف کنند.
یک راهکار ساده این است که حداقل یک ساعت بین شام و نوشیدن چای فاصله باشد؛ بهخصوص اگر وعده غذایی سرشار از منابع گیاهی آهن بوده یا فرد در معرض کمبود آهن قرار داشته باشد.
همچنین میتوان با افزودن مواد غذایی سرشار از ویتامین C، جذب آهن را بهتر کرد. لیمو، گوجهفرنگی، فلفل دلمهای و مرکبات از جمله گزینههای مناسب هستند.
البته وضعیت آهن بدن تنها به یک فنجان چای وابسته نیست. رژیم غذایی کلی، میزان دریافت آهن، ذخایر آهن بدن و وضعیت سلامت فرد همگی در احتمال ابتلا به کمبود آهن نقش دارند.
یک مطالعه نیز نشان داده است که فاصله یکساعته بین غذا و نوشیدن چای میتواند جذب آهن را تا حد زیادی به حالت طبیعی بازگرداند.
چه کسانی باید بیشتر مراقب فاصله بین شام و چای باشند؟
افراد زیر بهتر است این فاصله زمانی را جدیتر رعایت کنند:
* افراد مبتلا به کمخونی ناشی از کمبود آهن
* زنان باردار
* دختران و زنان در دوران قاعدگی
* گیاهخواران و وگانها
* افراد مبتلا به اختلالات جذب مواد مغذی در دستگاه گوارش
* افرادی که مکمل آهن مصرف میکنند؛ زیرا بهتر است چای و قرص آهن نیز حداقل یک ساعت با یکدیگر فاصله داشته باشند.
جمعبندی
نوشیدن چای بعد از شام عادتی نیست که حتماً لازم باشد آن را کنار بگذارید، اما زمان نوشیدن آن اهمیت دارد؛ بهویژه اگر وعده شام بیشتر از منابع گیاهی آهن تشکیل شده باشد.
یک فاصله ساده حداقل یکساعته بین شام و چای میتواند به کاهش تأثیر چای بر جذب آهن کمک کند، بدون اینکه لازم باشد چای را از برنامه روزانه خود حذف کنید.
